เวลาอ่านเคมีพื้นฐานแล้วเจอคำว่า “อะตอม/โมเลกุล/ไอออน” หลายคนจะสับสน เพราะมันคล้ายกันตรงที่เป็น “อนุภาค” เหมือนกัน แต่จุดต่างจริง ๆ ดูได้จาก “จำนวนอะตอม” และ “มีประจุหรือเปล่า” เราใช้ทริคนี้แล้วแยกได้ไวขึ้นมาก 1) อะตอม คืออะไร? อะตอม = อนุภาคของธาตุเดี่ยว ๆ 1 อะตอม ยังไม่ไปรวมกับใคร และ “ไม่มีประจุ” เขียนเป็นสัญลักษณ์ธาตุเฉย ๆ เช่น Na, Pb, Cl (ถ้าเขียนเป็น Cl เฉย ๆ แปลว่าอะตอมคลอรีน แต่ถ้า Cl− จะไม่ใช่อะตอมแล้วนะ) ทริคจำ: เห็นสัญลักษณ์ธาตุเดี่ยว ๆ และ “ไม่มีเลขห้อย/ไม่มีเครื่องหมายประจุ” มักจัดเป็นอะตอม 2) โมเลกุล คืออะไร? โมเลกุล = อนุภาคที่เกิดจากอะตอมตั้งแต่ 2 อะตอมขึ้นไป “มารวมกันแบบเป็นกลางไฟฟ้า” อาจเป็นอะตอมชนิดเดียวกันหรือคนละชนิดก็ได้ - ชนิดเดียวกัน เช่น H2, O2 (มี 2 อะตอมขึ้นไปของธาตุเดียวกัน) - ต่างชนิดกัน เช่น CO, H2O, CO2 ทริคจำ: ถ้าไม่มีเครื่องหมายประจุ (+/−) ด้านขวาบน และมีมากกว่า 1 อะตอมรวมกัน ส่วนใหญ่จัดเป็นโมเลกุล 3) ไอออน คืออะไร? ไอออน = อนุภาคที่ “มีประจุ” เพราะเสีย/รับอิเล็กตรอน จะเขียนมีเครื่องหมาย + หรือ − กำกับด้านขวาบนเสมอ เช่น Na+, Cl−, NH4+, NO3− ไอออนแบ่งได้อีก 2 แบบ - ไอออนเดี่ยว (monoatomic ion): มีอะตอมเดียวแต่มีประจุ เช่น Na+, Cl− - ไอออนหลายอะตอม (polyatomic ion): มีหลายอะตอมรวมกันแล้วมีประจุ เช่น NH4+, NO3− ทริคจำที่ใช้ตอนทำข้อสอบ: - “มีประจุด้านขวา” = ไอออน (ชัวร์มาก) - “ไม่มีประจุ” = ไปดูจำนวนอะตอม ถ้า 1 อะตอมคืออะตอม ถ้ามากกว่า 1 คือโมเลกุล ลองฝึกแยกเร็ว ๆ (แบบที่เราใช้ทบทวนก่อนสอบ) - Pb → อะตอม - H2 → โมเลกุล - CO → โมเลกุล - Na+ → ไอออน - NH4+ → ไอออน - NO3− → ไอออน ถ้ายังลังเล ให้ถามตัวเอง 2 คำถามนี้: “มีเครื่องหมาย +/− ไหม?” และ “รวมกันกี่อะตอม?” แค่นี้ก็แยกอะตอม/โมเลกุล/ไอออนได้เกือบทุกข้อแล้วค่ะ