How big is China? # Geography # China # history # World

ถ้าพูดถึง “จีนแผ่นดินใหญ่” หลายคนจะนึกถึงประเทศที่ใหญ่โตมาก ๆ แต่พอได้ลองเปิดแผนที่โลกจีนแล้วซูมเทียบกับภูมิภาคอื่นถึงจะเข้าใจว่า ความใหญ่ของจีนมันใหญ่แบบ “กินพื้นที่ในสายตา” จริง ๆ จีนมีพื้นที่ราว 9.6 ล้านตารางกิโลเมตร ใกล้เคียงกับทั้งทวีปยุโรป (ยุโรปประมาณ 10 ล้าน ตร.กม.) เลย ทำให้เวลามองบนแผนที่จีนจะดูใหญ่กว่ายุโรปในหลายมุมมอง โดยเฉพาะถ้าใช้แผนที่แบบ Mercator ที่ประเทศแถบละติจูดสูงจะดูบวมขึ้นอีก สิ่งที่ทำให้ภูมิศาสตร์ประเทศจีนซับซ้อนและน่าสนใจคือ “ความกว้างสุด” ของประเทศที่กินระยะทางยาวมากจากตะวันตกไปตะวันออก: ฝั่งตะวันตกเป็นที่ราบสูง/ภูเขาสูง (อย่างทิเบต ซินเจียง) อากาศแห้ง หนาว และมีทะเลทรายบางส่วน แต่พอไล่มาทางตะวันออกจะกลายเป็นพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำใหญ่ ๆ เหมาะกับการตั้งเมือง เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมเมืองใหญ่จำนวนมากถึงกระจุกอยู่ฝั่งตะวันออกและชายฝั่ง ถ้าใครสงสัยว่า “จีนมีกี่มณฑล” คำตอบแบบจำง่ายคือ จีนมีหน่วยการปกครองระดับมณฑลรวม 34 แห่ง แบ่งเป็น 23 มณฑล (province), 5 เขตปกครองตนเอง, 4 นครที่ขึ้นตรงต่อส่วนกลาง (เช่น ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ เทียนจิน ฉงชิ่ง) และ 2 เขตปกครองพิเศษ ซึ่งคำว่า “เขตปกครองพิเศษ” ที่เจอบ่อย ๆ ก็คือ ฮ่องกง และ มาเก๊า ส่วน “จีนแผ่นดินใหญ่” โดยทั่วไปหมายถึงพื้นที่ภายใต้การปกครองของสาธารณรัฐประชาชนจีน ยกเว้นฮ่องกง มาเก๊า และมักไม่นับไต้หวันในความหมายทางการเมือง พอพูดถึงเมืองใหญ่โตอย่าง “ปักกิ่ง” หลายคนจะมองว่าเป็นแค่เมืองหลวง แต่จริง ๆ เมืองนี้สะท้อนภูมิศาสตร์จีนอีกมุม เพราะอยู่แถบจีนตอนเหนือ ใกล้ศูนย์กลางการเมืองและเส้นทางคมนาคมสำคัญ ทำให้เป็นหัวใจการบริหารประเทศ ในขณะที่เมืองเศรษฐกิจชายฝั่งอย่างเซี่ยงไฮ้/กวางโจว จะเชื่อมกับการค้าโลกได้เด่นกว่า ทริกเล็ก ๆ เวลาอ่านแผนที่โลกจีนให้เข้าใจง่าย: ดู 3 แกนหลักคือ (1) ตะวันตกสูง-ตะวันออกต่ำ (2) แม่น้ำหลักไหลไปทางตะวันออก (3) เมืองใหญ่หนาแน่นตามที่ราบและชายฝั่ง พอจับ 3 ข้อนี้ได้ ภูมิศาสตร์ประเทศจีนจะไม่งง และจะเห็นภาพชัดว่าทำไมจีนถึง “ใหญ่กว่าที่คิด” ในหลาย ๆ มิติ