นิ้วหัวแม่เท้าเกิน ทำอย่างไร?

ภาวะนิ้วเกิน (polydactyly) คือการที่มีนิ้วมือหรือนิ้วเท้ามากกว่าปกติ ซึ่งที่เจอบ่อยคือ “นิ้วเท้าเกิน” หรือ “นิ้วหัวแม่เท้าเกิน” บางคนเป็นตั้งแต่เกิดและไม่ได้เจ็บปวดอะไร แต่พอเริ่มใส่รองเท้า เดินนาน ๆ หรือโตขึ้นถึงสังเกตว่ามันรบกวนชีวิตประจำวันค่ะ จากที่เคยอธิบายให้คนไข้หลายรายฟัง สิ่งสำคัญอันดับแรกคือ “ประเมินชนิดของนิ้วเกิน” เพราะไม่ได้เหมือนกันทุกคน บางรายเป็นติ่งเนื้อเล็ก ๆ มีแค่ผิวหนัง บางรายเป็นนิ้วเพิ่มที่มีเล็บ มีข้อ มีเอ็น หรือมีกระดูกเชื่อมกับนิ้วหัวแม่เท้า ทำให้รูปเท้ากว้างขึ้น หรือแนวการลงน้ำหนักผิดไปได้ อันตรายไหม? โดยส่วนใหญ่ภาวะนิ้วเกินไม่ใช่โรคอันตรายทันที แต่สิ่งที่มักสร้างปัญหาคือ - ใส่รองเท้าลำบาก ต้องเลือกไซซ์ใหญ่จนหลวม - เกิดการเสียดสี เป็นตาปลา หนังด้าน หรือแผลถลอกซ้ำ ๆ - เดินลงน้ำหนักไม่สมดุล ปวดเท้า/ปวดข้อเท้าได้ในบางราย - เรื่องความมั่นใจและภาพลักษณ์ (โดยเฉพาะถ้านิ้วเกินชัดเจน) ควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่? ถ้าเป็นทารกหรือเด็กเล็ก แนะนำให้พามาประเมินตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อวางแผนการดูแล เพราะบางเคสแก้ได้ง่ายกว่าหากจัดการในช่วงเวลาที่เหมาะสม แต่ในผู้ใหญ่ก็ยังประเมินและแก้ไขได้เช่นกัน โดยแพทย์มักตรวจร่างกายร่วมกับเอกซเรย์เพื่อดูโครงกระดูกและการยึดติดของนิ้วเกินว่า “เป็นเนื้ออย่างเดียว” หรือ “มีกระดูกและข้อร่วม” แนวทางแก้ไขทำอย่างไร? 1) เฝ้าดูอาการ/ปรับรองเท้า: ถ้านิ้วเกินไม่เจ็บ ไม่เสียดสี และไม่กระทบการเดิน อาจยังไม่จำเป็นต้องทำอะไร แค่เลือกรองเท้าหน้ากว้าง วัสดุนิ่ม ลดการกดทับ 2) ผ่าตัดแก้ไข: มักพิจารณาเมื่อมีปัญหาใส่รองเท้า เจ็บ เดินลำบาก มีแผลเสียดสีเรื้อรัง หรืออยากแก้เพื่อความสวยงาม โดยเป้าหมายไม่ใช่แค่ “ตัดออก” แต่คือจัดรูปนิ้วที่เหลือให้ใช้งานได้ดี แนวนิ้วตรง และลดโอกาสปวด/บิดในอนาคต (บางรายต้องจัดกระดูก/เอ็นร่วมด้วย) ดูแลตัวเองระหว่างรอพบแพทย์: ถ้ามีจุดเสียดสีให้ใช้แผ่นกันกัดหรือปลอกรองนิ้ว เลี่ยงรองเท้าปลายแคบ และถ้ามีแผลควรรักษาความสะอาดเพื่อป้องกันติดเชื้อ ถ้าคุณมี “นิ้วหัวแม่เท้าเกิน” แล้วสงสัยว่าควรแก้ไขอย่างไร แนะนำให้เริ่มจากการประเมินโครงสร้างด้วยเอกซเรย์และคุยเป้าหมายการรักษา (เน้นเดินสบาย/ใส่รองเท้าได้/ความสวยงาม) จะทำให้เลือกวิธีที่เหมาะกับตัวเองที่สุดค่ะ