Nurse Simulation | Stroke

เวลาเจอเคส stroke ในสถานการณ์จริงหรือในห้องซ้อม (simulation day) สิ่งที่ช่วยให้ทีมสื่อสารกันรู้เรื่องและตัดสินใจไวขึ้นคือ “NIHSS” เลยค่ะ หลายคนได้ยินบ่อยแต่พอให้ทำจริงกลับงงว่าเริ่มตรงไหน NIHSS คืออะไร? NIHSS (National Institutes of Health Stroke Scale) คือแบบประเมินความรุนแรงของอาการทางระบบประสาทในผู้ป่วยสงสัย stroke โดยให้คะแนนจากการตรวจหลายหัวข้อ แล้วรวมเป็น NIHSS score เพื่อบอกความรุนแรง (คะแนนยิ่งสูง ยิ่งรุนแรง) ใช้ได้ทั้งตอนรับเข้า, ก่อน/หลังให้การรักษา และติดตามอาการ การประเมิน NIHSS score ทำยังไง (แนวคิดแบบเข้าใจง่าย) หลักๆ คือเช็ก “ระดับความรู้สึกตัว–การมองเห็น–การเคลื่อนไหว–ความรู้สึก–ภาษา/การพูด–การละเลยด้านใดด้านหนึ่งของร่างกาย” ให้เป็นระบบค่ะ เวลาอยู่ใน simulation ฉันจะบอกเด็กๆ ว่าอย่ากระโดดข้ามขั้น เพราะคะแนนจะเพี้ยนง่าย ทริคที่ช่วยให้ไม่หลุดระหว่างประเมิน 1) เริ่มจากดูผู้ป่วยก่อนแตะต้อง: รู้สึกตัวไหม หายใจยังไง มีหน้าบิดเบี้ยวหรือพูดไม่ชัดไหม 2) สื่อสารสั้นๆ ชัดๆ: ถามคำถามที่ได้คำตอบชัด เช่น “บอกชื่อ-บอกเดือน” หรือให้ทำตามคำสั่งง่ายๆ 3) จับเวลาในใจ: บางหัวข้อต้องแยก “ทำไม่ได้เพราะไม่เข้าใจคำสั่ง” กับ “ทำไม่ได้เพราะอ่อนแรง” ผลคะแนนต่างกัน 4) ประเมินซ้ำแบบเดิมทุกครั้ง: เวลา report ให้ทีม/แพทย์ จะเทียบแนวโน้มคะแนนได้ NIHSS score ใช้ไปทำอะไรต่อ? ในงานจริง คะแนนช่วยในการคัดกรองความรุนแรงและช่วยสื่อสารต่อทีม stroke (เช่น ER–Neurology–CT) ว่าผู้ป่วย “หนักระดับไหน” และอาการเปลี่ยนแปลงเร็วไหม โดยเฉพาะก่อนส่งตรวจภาพสมองหรือระหว่างรอการรักษา Embolectomy คืออะไร (เชื่อมกับเคส stroke ที่เจอบ่อย) Embolectomy หรือการทำ mechanical thrombectomy คือหัตถการเอาลิ่มเลือด/สิ่งอุดตันออกจากหลอดเลือดสมอง (มักใช้ใน ischemic stroke ชนิดหลอดเลือดใหญ่ตัน) พูดง่ายๆ คือ “เปิดทางให้เลือดกลับไปเลี้ยงสมอง” ให้เร็วที่สุด แน่นอนว่าการคัดกรองและสื่อสารอาการที่เป็นระบบ (เช่น NIHSS) จะช่วยให้การส่งต่อ/เตรียมทีมไวขึ้น ถ้าอยากฝึกให้คล่องแบบ simulation ลองซ้อมเป็นทีม 2 คน: คนหนึ่งเป็นผู้ประเมิน อีกคนเป็นคนจดคะแนน แล้วสลับกัน ทำซ้ำกับเคสจำลองหลายๆ แบบ (เช่น แขนซ้ายอ่อนแรง, aphasia, neglect) จะเห็นเลยว่าคำสั่งที่พูดและลำดับการตรวจทำให้คะแนนนิ่งขึ้นมาก หวังว่าสรุปนี้จะช่วยให้การประเมิน NIHSS score ในห้องซ้อมและในวอร์ดทำได้มั่นใจขึ้นนะคะ ถ้าใครกำลังจะขึ้นเวร stroke unit หรือเตรียมสอบ OSCE แนะนำให้ซ้อมเป็น routine เลยค่ะ