“นัยยะแห่งควอนตัม” มองฟิสิกส์ผ่านศิลปะของแสงไฟ✨
ถ้าฟิสิกส์ไม่ใช่แค่ตัวเลข สูตร และสมการที่เต็มไปด้วยตัวแปร แต่เป็น ภาษาอีกแบบหนึ่งของการมองโลก เราจะเห็นมันในรูปแบบไหน?
“นัยยะแห่งควอนตัม” มองฟิสิกส์ผ่านศิลปะของแสงไฟ
นิทรรศการ “นัยยะแห่งควอนตัม” ผลงานออกแบบแสงสว่างโดยนิสิต BBIT คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (BBIT: Bachelor Program in Building Innovation and Technology) ชวนผู้ชมตั้งคำถามต่อภาพจำของคำว่า ฟิสิกส์ ผ่านการตีความใหม่ให้กลายเป็น ศิลปะเชิงประสบการณ์ (experiential art) ที่ใช้ “แสง” เป็นสื่อกลางในการสื่อสาร
โดยทั่วไป เมื่อพูดถึงฟิสิกส์ หลายคนมักนึกถึงสมการที่ซับซ้อน กฎของจักรวาล หรือทฤษฎีที่เข้าใจยาก ตั้งแต่แรงโน้มถ่วง อนุภาค ไปจนถึงควอนตัมฟิสิกส์ที่ดูเหมือนจะอยู่ไกลจากชีวิตประจำวันของเรา นิทรรศการนี้จึงเลือกนำเสนอฟิสิกส์ในอีกมุมหนึ่ง ไม่ใช่ผ่านตำรา แต่ผ่าน การออกแบบแสง (lighting design) ที่เปลี่ยนแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ให้กลายเป็นประสบการณ์ทางศิลปะที่ผู้ชมสามารถรับรู้ได้ผ่านพื้นที่และบรรยากาศ
นิทรรศการจัดขึ้นที่อาคารวิฑูรย์ หงส์สุมาลย์ (ตึกฟิสิกส์) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อาคารสถาปัตยกรรมโมเดิร์นยุคปลายทศวรรษ 1960 ที่มีเอกลักษณ์จากโครงสร้างคอนกรีตเปลือย รูปทรงเรขาคณิต และช่องเปิดของ façade ที่ควบคุมแสงและเงาในพื้นที่ สถาปัตยกรรมของอาคารจึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่จัดแสดง แต่ช่วยขับเน้นแนวคิดของนิทรรศการ ทำให้พื้นในเชิงวิชาการและอาคารสถาปัตยกรรม ถูกนำมาตีความใหม่ในฐานะพื้นที่ทดลองของศิลปะ
แม้นิทรรศการจะจัดแสดงเพียงวันเดียว (13 มีนาคม 2569) แต่ก็ทิ้งคำถามสำคัญไว้กับผู้ชมว่า ฟิสิกส์อาจไม่ใช่ศาสตร์ที่ไกลตัวอย่างที่คิด และเมื่อมองผ่านมุมของศิลปะ สมการและทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ก็สามารถถูกตีความใหม่ในฐานะความคิดสร้างสรรค์ได้
ในฐานะผู้ที่สนใจศิลปะและวิทยาศาสตร์ การได้สัมผัสนิทรรศการ ‘นัยยะแห่งควอนตัม’ ทำให้ผมได้เห็นมุมมองใหม่ที่น่าสนใจว่า ฟิสิกส์นั้นสามารถถูกถ่ายทอดผ่านงานศิลปะเชิงประสบการณ์ได้อย่างลึกซึ้ง ความโดดเด่นของนิทรรศการนี้คือการใช้ “แสง” เป็นสื่อกลางในการสื่อสารแนวคิดทางฟิสิกส์ โดยเฉพาะฟิสิกส์ควอนตัมที่ซับซ้อน ให้กลายเป็นรูปธรรมที่ผู้ชมรับรู้ได้ อาคารวิฑูรย์ หงส์สุมาลย์ หรือที่เรียกกันว่า ‘ตึกฟิสิกส์’ ก็ช่วยเสริมบรรยากาศให้กับงานศิลปะนี้ได้เป็นอย่างดี ด้วยโครงสร้างคอนกรีตเปลือยและช่องเปิดเรขาคณิต ทำให้แสงและเงาในพื้นที่นี้มีบทบาทสำคัญในการสร้างประสบการณ์และตีความความหมายตามแนวคิดของควอนตัม ฟิสิกส์ไม่ได้อยู่แค่ในห้องทดลองหรือสมการเท่านั้น แต่สามารถเป็นการแสดงออกทางศิลปะที่สัมผัสได้จริงในชีวิตประจำวัน นิสิตโปรแกรม BBIT ได้หยิบจับวิทยาศาสตร์มาเชื่อมโยงกับนวัตกรรมการออกแบบ โดยเปลี่ยนความซับซ้อนของทฤษฎีเป็นความงดงามของศิลปะแสงไฟ ทำให้งานนี้เป็นแรงบันดาลใจให้ผู้ชมเกิดความอยากเรียนรู้มุมมองใหม่ ๆ ของฟิสิกส์ และเห็นถึงความใกล้ชิดในชีวิตมากขึ้น ผมเชื่อว่างานแบบนี้สามารถช่วยลดความรู้สึกว่าฟิสิกส์เป็นเรื่องยากและไกลตัวได้จริง แม้งานจะจัดแสดงเพียงวันเดียว แต่ผมคิดว่านิทรรศการ ‘นัยยะแห่งควอนตัม’ ได้ปลูกฝังความคิดสร้างสรรค์และความสงสัยให้กับผู้ชมอย่างลึกซึ้ง และยังแสดงให้เห็นว่า ศาสตร์และศิลป์สามารถบรรจบกันอย่างกลมกลืนเพื่อสร้างประสบการณ์ที่ไม่เหมือนใคร
