สีดอ เชียงแสน ช้างตระกูลแสน เชือกที่ 25
กว่าจะมาเป็น “สีดอเชียงแสน”
สีดอก้านกล้วย เคยอยู่จังหวัดสุรินทร์ ต้องทำงานเดินเร่ขายกล้วยและอ้อยตั้งแต่อายุ 3 ปี และถูกฝึกให้เป็นช้างแสดง จากนั้นถูกขายไปลากไม้
ตั้งแต่อายุ 10 ปี ก่อนจะถูกขายไปเป็นช้างทัวร์รับแขก
ชีวิตของสีดอก้านกล้วยต้องเปลี่ยนงาน เปลี่ยนคนและเปลี่ยนวิธีฝึกอยู่ตลอดเวลา วนเวียนซ้ำ ๆ อยู่กับการทำงานในทุกวัน สาเหตุนี้จึงก่อตัวเป็นความเครียดสะสม เมื่อช้างอาละวาดหลายคนบอกว่าช้างดุร้าย แต่มันคือความรู้สึกของเขาที่หมดความอดทนกับสิ่งที่พบเจอมาตลอดชีวิตต่างหาก แรงระเบิดที่ออกมาจึงทำให้ไม่มีใครต้องการเค้าอีกต่อไป
แต่วันนี้แสงสว่างได้ลอดปลายทางอุโมงค์เข้ามาแล้วสำหรับสีดอก้านกล้วย ชีวิตที่ไม่เคยมีสิทธิ์เลือกความสุขให้กับตัวเอง ท่านพระครูอ๊อด วัดเจดีย์หลวงเชียงใหม่เลือกเปิดทางสุดท้ายให้กับสีดอก้านกล้วยได้กลับมาใช้ชีวิตที่ไม่ต้องลำบากอีกต่อไป ใช้ชีวิตในแบบวิถีชีวิตช้างเชือกหนึ่งที่ได้กินอิ่มนอนอุ่นและมีเพื่อนร่วมสายพันธุ์เดียวกันในบ้านช้างตระกูลแสน สาธุ ๆ ๆ
หลายคนเห็นคำว่า “ช้างสีดอ” แล้วอาจงงว่าหมายถึงอะไร (บางคนเผลอไปเจอคำว่า “สีดอ เหล้า” ด้วยซ้ำ) จากที่เราอ่านและติดตามเรื่องของสีดอเชียงแสน เลยอยากสรุปแบบเข้าใจง่ายให้คนที่ค้นหาคำนี้ได้คำตอบเร็วขึ้น ช้างสีดอคืออะไร? คำว่า “สีดอ” ในบริบทช้าง มักใช้เรียก “ช้างเพศผู้” หรือ “ช้างพลาย” ในภาษาพูด/ภาษาชาวบ้านบางพื้นที่ เวลาเจอคำว่า “ช้างสีดอ” จึงไม่ได้เป็นสายพันธุ์พิเศษ แต่เป็นการบอกเพศและภาพจำของช้างตัวผู้ที่ตัวใหญ่ แข็งแรงนั่นเอง (ส่วนผลค้นหาเรื่อง “สีดอ เหล้า” จะเป็นอีกความหมายหนึ่งคนละเรื่องกับช้าง) แล้ว “ช้างเชียงแสน” คือช้างแบบไหน? คำว่า “เชียงแสน” ในชื่อ “สีดอเชียงแสน” ทำให้หลายคนคิดว่าเป็นสายพันธุ์หรือช้างจากพื้นที่เชียงแสนโดยตรง แต่ในหลายกรณี “เชียงแสน” เป็นชื่อที่ตั้งให้ช้างเพื่อระบุตัวตน/ที่มา/เรื่องราวของเขา คล้ายชื่อเล่นมากกว่า ดังนั้นถ้าอยากรู้ว่าเป็นช้างจากที่ไหนจริง ๆ ให้ดูประวัติชีวิตรายตัวประกอบ จะชัดเจนกว่าอ่านจากชื่ออย่างเดียว เรื่องของสีดอเชียงแสน (อดีตสีดอก้านกล้วย) ที่ทำให้เราสะเทือนใจ สิ่งที่ติดอยู่ในหัวคือภาพ “ช้างยืนกลางป่าแต่มีโซ่ผูกขา” มันสื่อเลยว่าชีวิตที่ผ่านมาไม่ได้มีอิสระแค่ไหน ช้างที่ต้องเปลี่ยนงานไปเรื่อย ๆ ตั้งแต่เดินเร่ขายของ ถูกฝึกเป็นช้างแสดง ไปจนถึงลากไม้และรับแขกทัวร์ นอกจากใช้แรงกายหนักแล้ว ยังต้องปรับตัวกับคนกับวิธีฝึกตลอดเวลา ความเครียดสะสมมันเกิดขึ้นได้จริง และบางครั้งเวลาช้าง “อาละวาด” คนอาจมองว่าเป็นช้างดุ แต่ถ้ามองอีกมุม มันคือการสื่อสารว่าทนไม่ไหวแล้ว สิ่งที่เราอยากให้คนค้นหาแล้วได้กลับไปคิด 1) เวลาพูดถึง “ช้างสีดอ” อย่าเพิ่งเหมารวมว่าอันตรายหรือดุ—ช้างมีประสบการณ์ชีวิตต่างกันมาก 2) ถ้าเห็นภาพช้างถูกล่ามโซ่หรือถูกจำกัดพื้นที่ ลองตั้งคำถามว่าเขาถูกใช้งานหนักแค่ไหนมาก่อน 3) ชีวิตใหม่สำคัญมาก: ภาพสีดอเชียงแสนที่ได้กินพืชผักอย่างเอร็ดอร่อย อยู่ท่ามกลางป่า ต้นไม้ใหญ่ และมีเพื่อนสัตว์อยู่ใกล้ ๆ มันให้ความรู้สึก “สงบ” แบบที่ช้างควรได้เจอ สำหรับเรา เรื่องของสีดอเชียงแสนทำให้เข้าใจคำว่า “ช้างสีดอ” มากขึ้น ไม่ใช่แค่คำเรียก แต่คือชีวิตของช้างตัวผู้ตัวหนึ่งที่ผ่านงานหนัก ถูกจำกัดอิสระ และสุดท้ายได้มีที่พักใจจริง ๆ ในบ้านช้างตระกูลแสน
อนุโมทนาบุญ สาธุค่ะ