Checklist ! ป้องกันลิ่มเลือดอุดตันในปอด(PE)
สวัสดีค่ะทุกคน วันนี้อยากมาแชร์เรื่องใกล้ตัวที่สำคัญมากๆ สำหรับทุกคนที่ต้องเดินทางโดยเครื่องบิน โดยเฉพาะไฟลท์ที่ใช้เวลานานๆ ค่ะ
จากประสบการณ์ที่เคยดูแลคนไข้ พบว่ามีหลายเคสที่เกิดภาวะ "ลิ่มเลือดอุดตันในปอด" (Pulmonary Embolism หรือ PE) หลังจากการเดินทางไกล ซึ่งเป็นภาวะที่อันตรายถึงชีวิตได้เลยและเจอว่าความเสี่ยงนี้เกิดได้กับทุกคน ทุกวัย!
หลายคนอาจคิดว่าต้องเป็นผู้สูงอายุเท่านั้นถึงจะเสี่ยง แต่จริงๆ แล้วปัจจัยสำคัญคือ การนั่งนิ่งๆ เป็นเวลานาน โดยเฉพาะการเดินทางที่เกิน 2 ชั่วโมงขึ้นไป จะทำให้เลือดที่ขาไหลเวียนได้ไม่ดี จนอาจเกิดเป็นลิ่มเลือด (DVT) และ ลิ่มเลือดนั้นก็อาจหลุดลอยไปอุดตันที่ปอดได้
เช็กลิสต์เตรียมตัว! บินไกลแค่ไหนก็ปลอดภัย:
ระหว่างอยู่บนเครื่อง (สำคัญที่สุด!)
1.ขยับบ่อยๆ: พยายามลุกขึ้นเดินในห้องโดยสารทุกๆ 1-2 ชั่วโมง
2.บริหารร่างกายบนที่นั่ง: แค่นั่งอยู่กับที่ก็ทำได้ง่ายๆ ค่ะ
:กระดกปลายเท้าขึ้น-ลง สลับกันช้าๆ
:หมุนข้อเท้าเป็นวงกลม
:เกร็ง-คลายกล้ามเนื้อน่อง
3.ดื่มน้ำเปล่าเยอะๆ: ช่วยให้เลือดไม่ข้นหนืดเกินไป
4.หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ชา กาแฟ เพราะอาจทำให้เราขาดน้ำ (แต่เราติดดื่มกาแฟ เลยต้องดื่มน้ำตามเยอะๆและลงเอยด้วยเดินไปฉี่บ่อ ยๆ)และยานอนหลับ: เพราะจะทำให้เราหลับลึกจนไม่ได้ขยับตัว
5.ใส่เสื้อผ้าสบายๆ: เลือกชุดที่ไม่รัดแน่นจนเกินไป
สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง:
-ผู้ที่เคยมีประวัติลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (DVT) มาก่อน(เราคือหนึ่งในกลุ่มนี้จ้า)
-ผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจน
-ผู้ที่สูบบุหรี่จัด หรือมีภาวะอ้วนและอื่นๆ
กลุ่มนี้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทาง นะคะ แพทย์อาจพิจารณาให้ใส่ ถุงน่องชนิดพิเศษ (Compression Stockings) หรือในบางรายอาจจำเป็นต้องได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือด (Anticoagulant) เพื่อป้องกันภาวะดังกล่าว ซึ่งต้องอยู่ในความดูแลของแพทย์เท่านั้น
เราที่เคยเป็น DVT มาก่อนแต่ก็ไม่หยุดเที่ยว ทุกครั้งก่อนไปจะปรึกษาคุณหมอเสมอ หลักๆก็จะได้ยา เอาไว้ก่อนเพื่อป้องกันลิ่มเลือดและใส่ stockings รวมทั้งทำทุกอย่างตามลิสต์ เลยค่ะ ที่สำคัญ ซื้อประกันท่องเที่ยวไปด้วยทุกทริป
อย่าให้การเดินทางที่น่าสนุกต้องกลายเป็นเรื่องน่าเศร้านะคะ เตรียมตัวให้พร้อม ปลอดภัยไว้ก่อนดีที่สุดค่ะ
ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด หรือ Pulmonary Embolism (PE) เป็นภาวะที่เกิดจากการอุดตันของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงปอด โดยลิ่มเลือดมักมาจากหลอดเลือดดำที่ขาซึ่งเกิดภาวะ Deep Vein Thrombosis (DVT) ก่อนหลุดลอยไปอุดตันที่ปอด ภาวะนี้อาจนำมาสู่ความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ จึงเป็นสิ่งที่ผู้เดินทางโดยเฉพาะบนเครื่องบินที่บินนานควรตระหนักและเตรียมป้องกัน ตามรายละเอียดที่แชร์ไว้ การนั่งนิ่งๆ เป็นเวลานานส่งผลให้เลือดไหลเวียนไม่สะดวก จึงเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดลิ่มเลือด ดังนั้น การขยับร่างกายเป็นประจำระหว่างอยู่บนเครื่องบิน เช่น การเดินไปมาหรือบริหารข้อเท้า และการดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ เป็นวิธีง่ายๆ แต่ได้ผลดีเพื่อเพิ่มการไหลเวียนของเลือดและลดโอกาสเสี่ยง สำหรับผู้ที่มีภาวะเสี่ยงสูง เช่นผู้ที่เคยมีประวัติ DVT, ผู้ใช้ยาคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจน, ผู้สูบบุหรี่ หรือผู้ที่มีภาวะอ้วน ควรได้รับคำปรึกษาจากแพทย์ก่อนการเดินทาง โดยแพทย์อาจแนะนำให้ใส่ถุงน่องแรงดันพิเศษ (compression stockings) เพื่อช่วยเพิ่มแรงดันและป้องกันการเกิดลิ่มเลือด รวมถึงอาจพิจารณาให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulants) ในกรณีที่จำเป็น โดยต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิดเพื่อความปลอดภัย นอกจากนี้ การหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่ทำให้ร่างกายขาดน้ำ เช่น แอลกอฮอล์ ชา หรือกาแฟ มากจนเกินไป รวมถึงหลีกเลี่ยงการใช้ยานอนหลับที่ทำให้ร่างกายขยับตัวน้อยลง จะช่วยลดความเสี่ยงได้มากขึ้น การเลือกสวมเสื้อผ้าที่ไม่รัดแน่นจนเกินไปก็ช่วยให้การไหลเวียนของเลือดดีขึ้น การเตรียมตัวและเช็คสุขภาพก่อนเดินทาง รวมถึงการมีประกันท่องเที่ยว ควรถือเป็นมาตรการเสริมเพื่อความอุ่นใจหากเกิดเหตุไม่คาดฝัน สุดท้าย การสร้างความตระหนักรู้เรื่องภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม ไม่ว่าจะเป็นวัยไหนก็ตาม การป้องกันเบื้องต้นและตรวจสอบอาการเบื้องต้นหากมีอาการผิดปกติ เช่น หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือบวมแดงที่ขา ควรรีบพบแพทย์ทันที เพื่อรับการดูแลรักษาอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ด้วยการปฏิบัติตามเช็กลิสต์ง่ายๆ และความรู้เกี่ยวกับโรคนี้ จะช่วยให้ทุกทริปการเดินทางเป็นไปอย่างปลอดภัยและสนุกสนานมากขึ้นอย่างแน่นอน
