พยาบาลไตเทียม

หลายคนทักมาถามว่า “ผู้ช่วยพยาบาลไตเทียมทำอะไรบ้าง” เลยขอเล่าจากประสบการณ์ในหน่วยไต/ห้องฟอกไตให้เห็นภาพแบบภาษาคนทำงานจริง ๆ นะคะ (แต่ละโรงพยาบาลอาจมีรายละเอียดต่างกัน) 1) งานก่อนเริ่มฟอกไต (HD) - เตรียมพื้นที่และอุปกรณ์: ชุดสาย (blood line), dialyzer/ตัวกรอง, น้ำเกลือ, heparin (ตามแผนการรักษา), ผ้าก๊อซ/เทป, ชุดทำแผล access - เช็กเครื่องฟอกไตเบื้องต้นตามที่ได้รับมอบหมาย เช่น ความพร้อมของเครื่อง/สัญญาณเตือน และเตรียมเครื่องให้พร้อมใช้งาน - ช่วยรับคนไข้: ชั่งน้ำหนัก วัดความดัน ช่วยซักถามอาการสำคัญ (เหนื่อย แน่นหน้าอก บวม ปวดศีรษะ) แล้วส่งต่อข้อมูลให้พยาบาล 2) ระหว่างฟอกไตทำอะไร - ช่วยพยาบาลจัดท่า ดูแลความสบายคนไข้ และคอยสังเกตอาการผิดปกติที่พบบ่อย เช่น ความดันตก หน้ามืด ตะคริว คลื่นไส้ เจ็บหน้าอก - ช่วยงานเอกสาร/บันทึกบางส่วนตามระบบหน่วย เช่น เวลาเริ่ม-จบฟอกไต ปริมาณน้ำที่ดึง (UF) หรือสิ่งที่ต้องรายงาน (ทั้งนี้ต้องทำตามขอบเขตงานของตำแหน่ง) - ดูแลความสะอาดและการป้องกันการติดเชื้อ: ล้างมือ, ใส่ PPE, จัดการขยะติดเชื้อให้ถูกต้อง เพราะผู้ป่วยฟอกไตมีความเสี่ยงติดเชื้อสูง 3) หลังฟอกไต - ช่วยจัดการหลังจบเคส: เก็บอุปกรณ์ แยกขยะติดเชื้อ ทำความสะอาดเตียง/พื้นที่ และเตรียมห้องสำหรับเคสถัดไป - ช่วยดูแลผู้ป่วยก่อนกลับ: วัดสัญญาณชีพซ้ำ ชั่งน้ำหนักหลังฟอกไต สังเกตเลือดซึมหรืออาการเวียนศีรษะ และย้ำการกดแผล/ดูแลเส้นฟอกไตตามที่พยาบาลให้คำแนะนำ คำที่คนค้นบ่อย: RCU/CRRT คืออะไร - RCU มักใช้เรียกหน่วยดูแลผู้ป่วยวิกฤตด้านไต/การบำบัดทดแทนไต (ชื่อหน่วยอาจต่างกันในแต่ละที่) โดยงานจะเข้มเรื่องการเฝ้าระวังอาการและความปลอดภัยมากขึ้น - CRRT (Continuous Renal Replacement Therapy) คือการบำบัดทดแทนไตแบบต่อเนื่องที่ใช้ในผู้ป่วยวิกฤต (เช่น ความดันไม่คงที่) เครื่องและการตั้งค่าจะซับซ้อนกว่า HD ทั่วไป ผู้ช่วยมักจะเน้นช่วยเตรียมอุปกรณ์ ดูแลความสะอาด และประสานงานใกล้ชิดกับพยาบาล ฟอกไตฉุกเฉินเจออะไรบ้าง เคสฉุกเฉินที่พบบ่อยคือ “น้ำท่วมปอด/หอบเหนื่อยมาก”, “โพแทสเซียมสูง”, “กรดในเลือดรุนแรง” หรือ “ของเสียคั่งจนมีอาการ” งานจะเร่งขึ้น ต้องเตรียมของให้ครบและรายงานอาการผิดปกติไวที่สุด แล้ว CAPD (ล้างไตทางหน้าท้อง) เกี่ยวไหม? บางหน่วยไตดูทั้ง HD และ CAPD ผู้ช่วยอาจได้ช่วยเรื่องการสอนพื้นฐานการรักษาความสะอาด/การเตรียมอุปกรณ์ (แต่เนื้อหาละเอียดแบบในเอกสารหรือ PDF ให้ยึดตามคู่มือโรงพยาบาลและคำสั่งแพทย์เป็นหลักนะคะ) สรุป “การทำงานของหน่วยไต” ให้เข้าใจง่าย 3 ขั้นตอน 1) ประเมินและเตรียมความพร้อมคนไข้/เครื่องมือ 2) เฝ้าระวังระหว่างทำ พร้อมช่วยแก้ปัญหาและแจ้งพยาบาลทันทีเมื่อมีสัญญาณอันตราย 3) จบเคสอย่างปลอดภัย + ทำความสะอาด/เตรียมเคสต่อไป ถ้าใครกำลังสนใจสมัครงานผู้ช่วยพยาบาลไตเทียม แนะนำให้เตรียมตัวเรื่องความละเอียดรอบคอบ การสังเกตอาการคนไข้ การทำงานเป็นทีม และความเข้มเรื่อง infection control มาก ๆ ค่ะ