ทำไมอิสลามถึงเล่นสงกรานต์ไม่ได้

ถ้ามีคนถามฉันว่า “มุสลิมเล่นสงกรานต์ได้ไหม?” ฉันจะตอบแบบระวังคำว่า “เล่น” ก่อนเลย เพราะสงกรานต์ในไทยไม่ใช่แค่วัฒนธรรมสนุกๆ อย่างเดียว บางพื้นที่ยังมีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อและพิธีกรรมทางศาสนา/โหราศาสตร์ เช่น แนวคิดวันขึ้นปีใหม่ตามโหราศาสตร์ หรือกิจกรรมที่มีรากฐานจากความเชื่อแบบพราหมณ์-พุทธ (บางคนยกตัวอย่างการขนทรายเข้าวัด เป็นต้น) ซึ่งประเด็นแบบนี้ทำให้หลายครอบครัวมุสลิมเลือก “ไม่ร่วม” เพื่อกันตัวเองจากสิ่งที่อาจเข้าข่ายเลียนแบบพิธีความเชื่อที่ไม่ใช่อิสลาม อีกเรื่องที่ฉันเห็นชัดทุกปีคือ “บรรยากาศการเล่นน้ำ” มักปะปนหลายอย่างที่ควบคุมยาก เช่น การสัมผัสเนื้อตัวกันระหว่างชายหญิงที่ไม่ใช่คนในครอบครัว (ไม่ใช่มะห์รอม) คนแปลกหน้าจำนวนมากมาเจอกันในพื้นที่แออัด บางครั้งมีการแต่งกายที่ล่อแหลม หรือพฤติกรรมคะนองเกินขอบเขต ถ้าเราเป็นคนตั้งใจรักษาหลักเรื่องความเหมาะสมระหว่างเพศ (หิญาบ/การสำรวม/การเว้นการปะปน) ก็ต้องยอมรับว่าพื้นที่เล่นสงกรานต์จำนวนมาก “เสี่ยง” สูงมาก นอกจากนี้ยังมีพฤติกรรมที่เจอบ่อย เช่น การดื่มแอลกอฮอล์ เปิดเพลงเสียงดัง หรือการรวมกลุ่มยาวๆ จนพลาดละหมาด/ละเลยหน้าที่ ซึ่งแต่ละอย่างในตัวมันเองก็เป็นประเด็นศาสนาอยู่แล้ว ต่อให้ตั้งใจไป “เล่นน้ำเฉยๆ” แต่สภาพแวดล้อมอาจพาเราไปอยู่ใกล้สิ่งที่ไม่เหมาะสมโดยไม่รู้ตัว อีกมุมที่คนมักไม่พูดกันคือ “ความฟุ่มเฟือยเรื่องน้ำ” ในคำสอนอิสลามมีการเตือนเรื่องไม่ฟุ่มเฟือย และหลายคนยกตัวอย่างว่าแม้แต่อาบน้ำละหมาดก็ไม่ควรใช้น้ำเกินจำเป็น แต่การเล่นสงกรานต์มักใช้น้ำมากกว่าการใช้น้ำในชีวิตปกติหลายเท่า โดยเฉพาะพื้นที่ที่เล่นกันทั้งวัน บางคนมองว่านี่เข้าข่ายอิสรอฟ (ฟุ่มเฟือย) ได้ง่าย แล้วถ้าถูกชวนไปทำไงดี? สิ่งที่ฉันทำคือบอกเหตุผลแบบสุภาพว่า “เราไม่เล่นน้ำ/ไม่ร่วมกิจกรรมที่ปะปน” แต่ยังสามารถทักทายญาติผู้ใหญ่ ช่วยงานบ้าน ทำอาหาร ทำความดี หรือพบปะในกรอบที่เหมาะสมแทนได้ ถ้าอยู่ในที่ทำงาน/ชุมชนที่มีการสาดน้ำ ฉันจะเลือกหลีกเลี่ยงพื้นที่เล่นน้ำ แต่งตัวมิดชิด วางแผนเวลาเดินทาง และยืนยันขอบเขตตัวเองให้ชัด สรุปสำหรับฉัน คำถาม “อิสลามเล่นสงกรานต์ได้มั้ย” มักไม่ได้จบที่ใช่/ไม่ใช่แบบสั้นๆ แต่ขึ้นกับว่า “กิจกรรมนั้นมีอะไรปนอยู่” และเราสามารถหลีกเลี่ยงสิ่งต้องห้ามได้จริงไหม หลายคนจึงเลือกไม่เล่นสงกรานต์เพื่อความสบายใจ และหาทางเฉลิมฉลองวันหยุดด้วยสิ่งที่ฮาลาลและปลอดภัยต่อศรัทธามากกว่า