เราเคยมีช่วงที่ “ร้องไห้ง่ายมาก” แบบอธิบายไม่ถูก บางทีไม่ได้มีเรื่องใหญ่อะไร แต่พอดูคลิปเศร้านิดเดียวก็น้ำตาไหล คิดอะไรนิดหน่อยก็ไหล หรืออยู่เฉยๆ ก็รู้สึกนอยจนร้องทั้งวัน โดยเฉพาะ “ตอนเป็นเมนส์” อาการยิ่งชัดมาก เลยลองสังเกตตัวเองและหาข้อมูลแนวจิตวิทยา/สุขภาพ แล้วพบว่ามันมักเกิดจากหลายปัจจัยรวมกัน ไม่ได้แปลว่าเราอ่อนแอเสมอไป สาเหตุที่เป็นไปได้ (จากที่เราเจอและหลายคนเจอเหมือนกัน) 1) ฮอร์โมนช่วงก่อนมีประจำเดือน/ช่วงมีเมนส์ (PMS/PMDD) ทำให้อารมณ์แปรปรวน ร้องไห้ง่าย หงุดหงิด นอย คิดมากขึ้นกว่าปกติ 2) ความเครียดสะสม/พักผ่อนไม่พอ ช่วงที่นอนน้อย สมองล้าจะควบคุมอารมณ์ยากขึ้น ทำให้ “ร้องไห้ไม่มีสาเหตุ” ได้ 3) ภาวะวิตกกังวลหรือซึมเศร้าแบบอ่อนๆ บางทีเราไม่ได้เศร้าเป็นเรื่องๆ แต่จะมาในรูป “น้ำตาไหลง่าย” เบื่อ เหนื่อย ไม่อยากทำอะไร 4) กดความรู้สึกไว้นานๆ พอมันล้นออกมา น้ำตาจะมาก่อนเหตุผล เหมือนร่างกายระบายความตึงเครียด 5) คาเฟอีน/แอลกอฮอล์/น้ำตาล และการขาดอาหารบางมื้อ ทำให้พลังงานตก อารมณ์แกว่งง่าย วิธีรับมือที่เราลองแล้วช่วยได้ - เช็กไทม์ไลน์: จดว่าเริ่มร้องไห้ง่ายช่วงไหน ตรงกับก่อนเมนส์กี่วัน/ช่วงมีเมนส์ไหม ถ้าตรงทุกเดือน อาจเป็น PMS และเราจะเตรียมตัวล่วงหน้าได้ - นอนให้พอ + กินให้ครบมื้อ: พอเราได้นอนจริงๆ และกินโปรตีน/ผัก/คาร์บให้พอ อาการ “นอยจัง” ลดลงแบบเห็นได้ชัด - ตั้งเวลาพักอารมณ์ 10 นาที: ถ้าอยู่ดีๆก็ร้องไห้ เราจะหยุดทุกอย่าง หายใจเข้า-ออกช้าๆ ดื่มน้ำ อาบน้ำอุ่น หรือเดินออกไปโดนลม ก่อนค่อยกลับมาคิด - เขียนระบายแทนการคิดวน: เขียนว่า “ตอนนี้รู้สึกอะไร” มากกว่า “ทำไมถึงเป็นแบบนี้” เพราะคำว่าทำไมจะพาเราวนและยิ่งร้อง - ลดสิ่งกระตุ้นช่วงอ่อนไหว: ถ้ารู้ตัวว่าช่วงนี้แพ้ง่าย เราจะเลี่ยงคลิปเศร้า เพลงเศร้า หรือการเลื่อนฟีดหนักๆ - ขอความช่วยเหลือแบบไม่ต้องอธิบายเยอะ: แค่บอกคนใกล้ตัวว่า “วันนี้อารมณ์แกว่ง ขออยู่เงียบๆ/ขอกอดหน่อย” ก็ช่วยให้ไม่รู้สึกโดดเดี่ยว สัญญาณที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ถ้าร้องไห้โดยไม่มีสาเหตุบ่อยมากจนกระทบงาน/การเรียน นอนไม่หลับยาวๆ เบื่อชีวิต รู้สึกหมดหวัง หรือเป็นหนักช่วงก่อนเมนส์จนใช้ชีวิตลำบาก อาจลองคุยนักจิตวิทยา/จิตแพทย์ หรือปรึกษาสูตินรีแพทย์เรื่องอาการ PMDD ได้เลยนะคะ สุดท้าย อยากบอกว่าการร้องไห้ไม่ได้ผิด มันเป็นสัญญาณว่าร่างกายและใจต้องการพัก ถ้าใครเป็นแบบนี้เหมือนกัน ลองเริ่มจากสังเกตช่วง “ตอนเป็นเมนส์” และดูแลพื้นฐาน (นอน-กิน-พัก) ก่อน แล้วค่อยหาตัวช่วยที่เหมาะกับตัวเองค่ะ