การสนทนาธรรมกับย่าแต้ม รัตนวิชัย เป็นประสบการณ์ที่ทำให้ผมได้เห็นภาพธรรมะในแบบที่เข้าถึงง่ายและนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง โดยเฉพาะการพูดถึงแนวทางฆราวาสบรรลุธรรมที่ไม่ได้จำกัดอยู่แต่ในวัดหรือการปลีกวิเวก แต่เป็นการนำธรรมะมาเป็นเครื่องมือในการดำรงชีวิตอย่างมีสติและปัญญา ย่าแต้มได้เล่าถึงคำสอนของหลวงพ่อฤาษีลิงดำที่เน้นการปลูกฝังจิตใจให้รู้จักปล่อยวาง ความโกรธ ความไม่พอใจ และข้อข้องใจต่างๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันอย่างเป็นขั้นตอน ช่วยให้เกิดความสงบและความสุขที่แท้จริงภายในใจ ซึ่งทำให้ผมรู้สึกว่า ธรรมะไม่ใช่เรื่องยากหรือไกลตัวอย่างที่คิดไว้แต่แรก อีกความน่าสนใจคือการพูดคุยที่เกี่ยวข้องกับภาษาโคราช ภาษาท้องถิ่นที่สะท้อนวัฒนธรรมและวิถีชีวิตคนในพื้นที่ ซึ่งย่าแต้มได้นำมาเชื่อมโยงกับการเข้าใจธรรมะและการสื่อสารความรู้สึก ทำให้การเรียนรู้ธรรมะกลายเป็นเรื่องที่มีชีวิตชีวาขึ้น นี่คือมิติใหม่ของการเรียนรู้ธรรมะที่ผมไม่เคยสัมผัสมาก่อน จากการฟังและอ่านบทสนทนาในวันนั้น ผมได้ข้อคิดว่า การบรรลุธรรมสำหรับฆราวาสไม่จำเป็นต้องแยกตัวออกจากสังคมหรือใช้วิธีการที่ยุ่งยาก แต่สามารถเริ่มต้นจากการฝึกตัวเองให้สงบ มีสติในทุกช่วงชีวิต รวมถึงการเปิดใจรับฟังคำสอนผ่านประสบการณ์และสิ่งรอบตัว ทั้งจากธรรมชาติและผู้มีปัญญาเช่นย่าแต้ม ซึ่งผมคิดว่าเหมาะกับคนสมัยใหม่ที่ต้องการความสมดุลในชีวิต ทั้งด้านจิตใจและการใช้ชีวิตแบบเห็นคุณค่าของปัจจุบันอย่างแท้จริง