จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมเคยได้ฟังเรื่องราวของย่าแต้ม รัตนวิชัยผ่านคำสอนเกี่ยวกับการละขันธ์ ซึ่งเป็นการตระหนักรู้ในช่วงเวลาสุดท้ายก่อนที่จะจากโลกนี้ไป ซึ่งเป็นเรื่องที่กินใจและทำให้ผมได้ลองมาระลึกถึงชีวิตตัวเองมากขึ้น เรื่องของการขอขมาอย่างย่าแต้มใน 3 วันก่อนละขันธ์นั้น เป็นการสะท้อนจิตใจที่สงบและยอมรับความจริงของชีวิต แนวคิดนี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้เราสามารถเตรียมใจรับกับความตายอย่างสงบ แต่ยังสอนให้เราคิดถึงการปล่อยวางในชีวิตประจำวันอย่างลึกซึ้ง คำสอนของหลวงพ่อฤาษีลิงดำที่เน้นสร้างความสงบในจิตใจและหลุดพ้นจากความยึดมั่นถือมั่น ก็สอดคล้องกับแนวคิดเหล่านี้อย่างลงตัว ภาษาโคราชที่ปรากฏในคำสอนและการเล่าเรื่องนี้ก็ช่วยให้เราได้เห็นความงดงามของภาษาถิ่นที่สืบทอดความรู้และค่านิยมดี ๆ ที่เกี่ยวกับธรรมะและชีวิต ทำให้สาระที่ถ่ายทอดมีชีวิตชีวามากขึ้น สิ่งที่ผมได้เรียนรู้จากเรื่องนี้คือ ความสำคัญของการเตรียมตัวทางใจและการขอขมา ไม่ว่าจะเป็นต่อคนรอบข้างหรือต่อชีวิตเอง เพื่อให้จิตใจเบาและพร้อมรับกับการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในชีวิต ถือเป็นบทเรียนที่มีคุณค่าและสามารถนำมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างดีเยี่ยม