10 จังหวัด ที่ “คนเข้าถึง ความเจริญน้อย“ ที่สุด ในไทย #ชีวิตติดก

ก่อนอ่านอันดับ “จังหวัดที่เจริญน้อยที่สุดในไทย” อยากชวนตีความคำว่า “ความเจริญ” ให้ชัดก่อน เพราะหลายคนเข้าใจว่าแปลว่า “เมืองไม่สวย/ไม่ทันสมัย” แต่จริงๆ แล้วมันเกี่ยวกับ “การเข้าถึงโอกาสและบริการพื้นฐาน” มากกว่า ซึ่งในโพสต์นี้มีพูดถึงเกณฑ์หลัก 5 ข้อที่ใช้ประเมิน ได้แก่ ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านสันติภาพ และด้านพลังเสียงของคนในพื้นที่ 1) ด้านสังคม (บริการพื้นฐาน/สวัสดิการ) สิ่งที่ทำให้จังหวัดถูกมองว่า “เข้าถึงความเจริญน้อย” มักเริ่มจากเรื่องใกล้ตัว เช่น โรงพยาบาลดีๆ อยู่ไกล ต้องเดินทางนาน คุณภาพโรงเรียนไม่เท่ากัน หรือบริการรัฐกระจุกอยู่ในตัวเมือง ทำให้คนอำเภอไกลๆ เข้าถึงยาก เวลาเจ็บป่วยฉุกเฉินหรือทำเอกสาร ก็เสียทั้งเวลาและค่าเดินทาง 2) ด้านเศรษฐกิจ (งาน/รายได้/โอกาส) อีกปัจจัยที่เห็นชัดคือ “โอกาสในการลืมตาอ้าปาก” บางจังหวัดงานกระจุกในภาคเกษตรหรือบริการขนาดเล็ก รายได้ผันผวนตามฤดูกาล ขณะที่การขนของไปขายหรือรับนักท่องเที่ยวอาจติดปัญหาเรื่องถนนและโลจิสติกส์ ถ้าเส้นทางหลักไม่ดี ต้นทุนก็สูงขึ้นทันที ทำให้คนพื้นที่แข่งขันยากกว่า 3) ด้านสิ่งแวดล้อม (น้ำสะอาด/ฝุ่น/ภัยพิบัติ) เรื่องน้ำสะอาดใช้ตลอดปี คุณภาพอากาศ หรือพื้นที่เสี่ยงภัยพิบัติ ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตแบบตรงๆ บางพื้นที่เจอฝุ่นควันบ่อย หรือแล้ง/น้ำท่วมเป็นรอบๆ ทำให้สุขภาพแย่และรายได้สะดุด ซึ่งสุดท้ายย้อนกลับมากระทบเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ 4) ด้านสันติภาพ (ความปลอดภัย) ความรู้สึกปลอดภัยในชีวิตไม่เท่ากันก็เป็นตัวชี้สำคัญ ทั้งอุบัติเหตุ ถนนมืด จุดเสี่ยง ยาเสพติด หรือความขัดแย้งในพื้นที่ หากคนไม่รู้สึกปลอดภัย การลงทุน การท่องเที่ยว และโอกาสงานก็ลดลงตามไปด้วย 5) ด้านพลังเสียงของคนในพื้นที่ ข้อนี้หลายคนมองข้าม แต่สำคัญมาก: “เสียงของชาวบ้านดังพอให้รัฐจัดงบไหม” ถ้าพื้นที่เข้าถึงการมีส่วนร่วมยาก ข้อมูลไม่ถูกส่งต่อ ปัญหาไม่ถูกผลักดัน งบประมาณก็อาจไม่ลงมาถูกจุด ทำให้ความเหลื่อมล้ำยิ่งฝังลึก เวลาเห็นคำค้นอย่าง “จังหวัดที่ไม่เจริญในไทย” เราอาจเผลอสรุปเร็วเกินไปว่าเป็นการตัดสินจังหวัดนั้นๆ แต่ถ้าลองมองผ่าน 5 เกณฑ์นี้ จะเห็นว่าแก่นจริงคือ “ความต่างของโครงสร้างและการเข้าถึง” มากกว่า และยังช่วยให้เราอ่านอันดับต่างๆ ได้อย่างมีเหตุผลขึ้น ถ้าคุณอยากใช้โพสต์นี้ให้เป็นประโยชน์ แนะนำให้ดู 3 อย่างควบคู่กัน: (1) คะแนนรวมและอันดับ (2) จุดอ่อนตามเกณฑ์ 5 ด้านว่าแผ่วด้านไหน (3) บริบทพื้นที่ เช่น ภูเขา ชายแดน ระยะทางถึงเมืองใหญ่ เพราะบางจังหวัดไม่ได้ “ไม่เจริญ” แต่ “เข้าถึงยาก” จึงต้องใช้วิธีพัฒนาไม่เหมือนจังหวัดอื่น