10จังหวัดที่“รัฐไม่เหลียวแล”&“พัฒนาช้าที่สุด“ในไทย #ชีวิตติดการตล

เวลาเราได้ยินคำว่า “จังหวัดที่ถูกลืม” หรือ “จังหวัดที่กันดารที่สุดในประเทศไทย” เรามักนึกถึงพื้นที่ไกล ความเจริญไปไม่ถึง แต่จากที่ลองไล่ดูข้อมูลในหลายแหล่ง (และดูตัวเลขงบประมาณที่ถูกพูดถึงกันบ่อย) เรารู้สึกว่ามันควรถูกมองให้ครบ 2 มุม คือ “กันดารเพราะภูมิประเทศ/การเข้าถึงยาก” กับ “พัฒนาช้าเพราะงบและโอกาสกระจุกตัว” ซึ่งสองอย่างนี้อาจทับซ้อนกันแต่ไม่ใช่เรื่องเดียวกันเสมอไป 1) กันดาร = เดินทาง/เข้าถึงบริการยาก จังหวัดชายแดน ภูเขา หรือพื้นที่กระจัดกระจาย มักเจอค่าขนส่งสูง ถนนหนทางลำบาก สัญญาณมือถือ-อินเทอร์เน็ตไม่ทั่วถึง ทำให้ต้นทุนชีวิตสูงขึ้นแบบไม่รู้ตัว เช่น ไปโรงพยาบาลครั้งหนึ่งต้องใช้เวลาเป็นชั่วโมง หรือเด็กบางพื้นที่ต้องเดินทางไกลเพื่อไปโรงเรียน พอ “การเข้าถึง” ยาก เม็ดเงินเอกชนก็ไหลเข้ายากตามไปด้วย 2) ถูกลืม = งบกระจายไม่เท่ากัน (หรือไม่ตรงโจทย์) ตัวเลขงบประมาณมักถูกยกมาเทียบกัน เช่น บางจังหวัดได้งบหลัก “ไม่กี่พันล้านบาท” ขณะที่เมืองใหญ่ได้มากกว่าหลายเท่าตัว ซึ่งถ้าเราดูแบบภาพรวมจะเข้าใจง่าย แต่ก็อยากชวนดูเพิ่มอีกนิดว่า งบที่น้อยอาจมาจากขนาดจังหวัด/จำนวนประชากร/โครงสร้างโครงการของรัฐด้วย ดังนั้นถ้าจะวัดความ “ถูกลืม” ให้แฟร์ขึ้น ลองเทียบ “งบต่อหัว” และดูว่าเป็นงบลงทุน (ถนน น้ำประปา อินเทอร์เน็ต) มากน้อยแค่ไหน ไม่ใช่ดูยอดรวมอย่างเดียว 3) ทำไมบางจังหวัดดูพัฒนาช้า ทั้งที่อยู่ใกล้เมืองใหญ่ บางจังหวัดไม่ได้กันดาร แต่โอกาสทางงานและธุรกิจไหลไปเมืองศูนย์กลางใกล้เคียง คนเลยย้ายออก รายได้ท้องถิ่นไม่โต วงจรนี้ทำให้ดูเหมือน “พัฒนาช้า” แม้โครงสร้างพื้นฐานจะพอมีแล้วก็ตาม 4) ถ้าคุณกำลังจะย้ายไปอยู่/ไปเที่ยว “จังหวัดนอกสายตา” จากประสบการณ์ส่วนตัว เวลาเลือกจังหวัดปลายทาง เราจะเช็ก 4 เรื่อง: การเดินทางเข้าเมืองหลัก (รถตู้/รถไฟ/สนามบินใกล้สุด), โรงพยาบาล (มี รพ.จังหวัด/เอกชนไหม), สัญญาณมือถือ-ไฟฟ้า-น้ำประปาในย่านที่จะอยู่ และโอกาสรายได้ (งานท้องถิ่น/งานออนไลน์/ตลาดนัด-การท่องเที่ยว) ทำแบบนี้จะเห็นภาพจริงมากกว่าคำว่า “กันดาร” แบบเหมารวม สุดท้าย คำว่า “จังหวัดที่ถูกลืม” อาจเป็นความรู้สึกของคนในพื้นที่ที่อยากได้โอกาสมากขึ้น ถ้าใครอ่านแล้วนึกถึงจังหวัดไหนเป็นพิเศษ ลองดูทั้งมุมงบประมาณต่อหัวและมุมการเข้าถึงบริการ จะช่วยให้เราเข้าใจปัญหาได้ลึกกว่าเดิม และคุยกันด้วยข้อมูลมากขึ้น