Temple Castle, located on a cliff, 2002.

เวลาเสิร์ชคำว่า “เขาพระวิหาร” หลายคนมักอยากรู้ว่าแท้จริงแล้วสถานที่นี้คืออะไร อยู่ตรงไหน และทำไมถึงขึ้นชื่อเรื่อง “ตั้งอยู่บนหน้าผาสูงชัน” มากๆ จากภาพเก่าปี 2545 ที่ฉันได้ดู (มีป้ายเตือนภาษาไทยชัดเจนว่า “อันตรายหน้าผาสูงชัน”) ยิ่งทำให้เห็นภาพเลยว่าพื้นที่ตรงนี้ไม่ใช่แค่สวย แต่ต้องระวังจริงจัง เขาพระวิหาร หรือที่หลายคนเรียก “ปราสาทพระวิหาร” เป็นโบราณสถานขอมโบราณ ตั้งอยู่บนสันเขาสูง แถบชายแดนไทย-กัมพูชา ไฮไลต์หลักของที่นี่คือทำเลบนหน้าผา มองลงไปจะเห็นวิวกว้างมากๆ แบบที่คำว่าอลังการไม่เกินจริง แต่ด้วยความสูงและความชัน บางจุดลมแรง ทางเดินแคบ หรือพื้นไม่เรียบ จึงควรเดินอย่างมีสติ ไม่ยืนชิดขอบผามากเกินไป และทำตามป้ายเตือนในพื้นที่อย่างเคร่งครัด ถ้าใครกำลังวางแผนตามรอย “เขาพระวิหาร” (หรืออ่านเพื่อทำความเข้าใจสถานที่) สิ่งที่ฉันแนะนำให้เตรียม/เช็กไว้มีประมาณนี้ 1) เลือกรองเท้าที่เกาะพื้นดี จุดที่เป็นหินเก่าๆ หรือพื้นกรวดสามารถลื่นได้ โดยเฉพาะถ้ามีฝุ่นหรือความชื้น รองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าเดินป่าจะช่วยได้มาก 2) ระวังโซนหน้าผาและจุดชมวิว ภาพที่เห็นป้าย “อันตรายหน้าผาสูงชัน” สะท้อนว่าคนพื้นที่ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยมานานแล้ว เวลาไปจริงอย่าถ่ายรูปเพลินจนถอยหลังใกล้ขอบผา และไม่ปีนป่ายบริเวณที่ไม่ได้จัดไว้ให้เข้าถึง 3) ไปช่วงเช้าหรือช่วงแดดอ่อน พื้นที่บนเขาอากาศเปลี่ยนไว แดดจัดก็ร้อน ลมแรงก็เหนื่อยง่าย ช่วงเช้าถ่ายรูปสวย แสงนุ่ม และเดินสบายกว่า 4) เคารพโบราณสถาน อย่าขีดเขียน ไม่จับต้องลวดลายสลักแรงๆ และช่วยกันรักษาความสะอาด เพราะที่นี่คือ “ปราสาทหินโบราณ” ที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์มาก สำหรับฉัน เสน่ห์ของเขาพระวิหารไม่ใช่แค่ความสวยของศิลปะหินเก่า แต่คือความรู้สึกยิ่งใหญ่ของสถานที่ที่ตั้งอยู่บนหน้าผาสูงชันจริงๆ เห็นแล้วเข้าใจเลยว่าทำไมคนถึงอยากค้นหาและอยากไปเห็นด้วยตาตัวเอง