รู้,ตื่น,เบิกบาน=พุทธะ
๑. ทีฆา ชาครโต รตฺติ ทีฆํ สนฺตสฺส โยชนํ ทีโฆ พาลาน สํสาโร สทฺธมฺมํ อวิชานตํ ฯ๖๐ฯ
ราตรีนาน
สำหรับคนนอนไม่หลับ
ระยะทางโยชน์หนึ่งไกล
สำหรับผู้ล้าแล้ว
สังสารวัฎยาวนาน
สำหรับคนพาล
ผู้ไม่รู้แจ้งพระสัทธรรม
Long is the night to the wakeful, Long is the Yojana to the weary, Long is Samsara to the foolish Who know not the true doctrine.
๒.. จรญฺเจ นาะคจฺเฉยฺย เสยฺยํ สทิสมตฺตโน เอกจริยํ ทฬฺหํ กยิรา นตฺถิ พาเล สหายตา ฯ ๖๑ฯ
หากแสวงหา
ไม่พบเพื่อนที่ดีกว่าตน
หรือเพื่อนที่เสมอกับตน
ก็พึงเที่ยวไปคนเดียว
เพราะมิตรภาพ
ไม่มีในหมู่คนพาล
If, as he fares, he finds no companion Who is better or equal, Let him firmly pursue his solitary course; There is no fellowship with the foot.
๓. ปุตฺตา นตฺถิ ธน มตฺถิ อิติ พาโล วิหญฺญติ อตฺตา หิ อตฺตโน นตฺถิ กุโต ปุตฺตา กุโต ธนํ ฯ๖๒ฯ
คนโง่มัวคิดวุ่นวายว่า
เรามีบุตร เรามีทรัพย์
เมื่อตัวเขาเองก็ไม่ใช่ของเขา
บุตรและทรัพย์จะเป็น
ของเขาได้อย่างไร
'I have some, I have wealth'; So thinks the food and is troubled. He himeself is not his own. How then are sons,how wealth?
๔. โย พาดล มญฺญติ พาลยฺยํ ปณฺฑิโต วาปิ เตน โส พาโล จ ปณฺฑิตามานี ส เว พาโลติ วุจฺจติ ฯ๖๓ฯ
คนโง่ รู้ตัวว่าโง่
ยังมีทางเป็นบัณฑิตได้บ้าง
แต่โง่แล้ว อวดฉลาด
นั่นแหละเรียกว่าคนโง่แท้
A fool aware of his stupidity Is in so far wise, But the fool thinking himself wise Is called a fool indeed.
๕. ยาวชีวมฺปิ เจ พาโล ปณฺฑิตํ ปฏิรุปาสติ น โส ธมฺมํ วิชานาติ ทพฺพิ สูปรสํ ยถา ฯ๖๔ฯ
ถึงจะอยู่ใกล้บัณฑิต
เป็นเวลานานชั่วชีวิต
คนโง่ก็หารู้พระธรรมไม่
เหมือนจวักไม่รู้รสแกง
Though through all his life A fool associates with a wise man, He yet understands not the Dhamma, As the spoon the flavour of soup.
๖.. มุหุตฺตมฺปิ เจ วิญฺญู ปณฺฑิตํ ปยิรุปาสติ ขิปฺปํ ธมฺมํ วิชานาติ ชิวหา สูปรสํ ยถา ฯ๖๕ฯ
ปัญญาชน คบบัณฑิต
แม้เพียงครู่เดียว
ก็พลันรู้แจ้งพระธรรม
เหมือนลิ้นรู้รสแกง
Though,for a moment only, An intelligent man associates with a wise man, Quickly he understands the Dhamma, As the tougue the flavour of soup.
บทบาทของ "รู้, ตื่น, เบิกบาน" ในพระพุทธศาสนาเป็นมากกว่าคำง่าย ๆ แต่เป็นทางนำจิตใจไปสู่การเข้าใจธรรมชาติที่แท้จริงของชีวิต ในประสบการณ์ส่วนตัว ผมพบว่าการปฏิบัติธรรมและการศึกษาพระธรรมเหล่านี้ช่วยให้จิตใจสงบ และรู้แจ้งมากขึ้นเกี่ยวกับความไม่เที่ยงของโลกและความทุกข์ที่เกิดจากความไม่รู้ จากบทกวีในบทความ เราจะเห็นได้ถึงภาพเปรียบเทียบชัดเจน เช่น "ราตรีนานสำหรับคนนอนไม่หลับ" และ "สังสารวัฎยาวนานสำหรับคนพาล" ซึ่งสะท้อนถึงความทรมานของผู้ที่ขาดความรู้แจ้งที่แท้จริง การเข้าใจว่าชีวิตนี้มีสังสารวัฎ หรือการเวียนว่ายตายเกิดที่ซ้ำซาก ไม่สิ้นสุด และต้องพยายามแสวงหาความรู้และการเข้าใจธรรม แทนการเกาะติดมัวเมากับกิเลส นอกจากนี้บทกวียังสอนถึงมิตรภาพที่ดี ซึ่งในมุมมองของพระพุทธศาสนาเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะมิตรที่ดีจะช่วยให้แสวงหาความรู้และความเป็นปัญญาชนได้ดีกว่า เช่นคำว่า "หากแสวงหาไม่พบเพื่อนที่ดีกว่าตน หรือเสมอกับตน ก็ให้เที่ยวไปคนเดียว" เป็นข้อคิดที่ชวนคิดว่าการอยู่กับสิ่งแวดล้อมและคนที่ดีช่วยให้เจริญก้าวหน้าในทางธรรมมากขึ้น เมื่อพูดถึงความโง่ ความฉลาด และความรู้แจ้ง บทกวีที่กล่าวถึงคนโง่ที่รู้สึกผิดต่อความโง่ของตนเอง และคนโง่ที่อวดฉลาดนั้นช่างลึกซึ้งและสามารถนำมาปรับใช้ในชีวิตจริงได้ ความถ่อมตนและความเปิดใจยอมรับผิดพลาด คือจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้และเติบโต คำสอนนี้ยังสะท้อนว่าเพียงการอยู่ใกล้บัณฑิตก็ไม่ได้หมายถึงจะได้รับความรู้ทันที ต้องมีความตั้งใจและเปิดใจจริง ๆ เหมือนกับคำเปรียบเปรยว่า "เหมือนจวักที่ไม่รู้รสแกง" การเรียนรู้ธรรมะจึงเหมือนกับการลิ้มรสที่ต้องใช้ใจและประสบการณ์จริงในการเข้าใจ นอกจากนี้ ข้อความและบรรยากาศจากภาพ OCR ยังเสริมถึงความสำคัญของวิถีพุทธสาวกที่ไม่มีความโลภ ไม่หลงผิด มีจิตใจที่ไม่เศร้าหมอง และเติมเต็มด้วยความเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา หรือพรหมวิหาร 4 เหล่านี้ เป็นหลักพื้นฐานที่ทำให้จิตใจใสและเบิกบานอย่างแท้จริง จากประสบการณ์ส่วนตัว การปฏิบัติตามหลักนี้ ทำให้จิตใจมีความมั่นคงและผ่อนคลาย สามารถผ่านพ้นความยากลำบากในชีวิตได้มากขึ้น เหมือนใจได้รับความอบอุ่นและความสุขใจอย่างลึกซึ้ง การฝึกสติและการมีเมตตาอยู่ในชีวิตประจำวันช่วยให้เกิดความสงบและการเข้าใจที่กว้างขวางขึ้นในเส้นทางแห่งธรรม ดังนั้นบทความนี้จึงเป็นการนำเสนอคำสอนและบทกวีที่ลึกซึ้งและชวนให้รักชีวิตที่มีความรู้แจ้งเบิกบาน ตามรอยพุทธะที่แท้จริง ซึ่งไม่เพียงแต่เหมาะสำหรับผู้ศึกษาพระธรรม แต่สำหรับผู้ที่แสวงหาความสุขสงบและปัญญาในชีวิตด้วยเช่นกัน
รุ้ตื่นรุ้เห็นรุ้ธรรมรุ้นำธรรมะคำสอนรุ้เดือดรุ้ร้อนไม่เผลอตัวอย่าได้หลงลืมตนมั่นคงไว้.สาธุ