หลายคนที่ทักมาถามหลังจากเห็นกิจกรรมบรรเลง “ขิมหมู่” ในงานวันเด็ก มักจะเริ่มจากคำถามเดียวกันเลยคือ “มีโน้ตขิมไหม” หรือ “ขอโน้ตเพลงไทยเดิมหน่อยได้ไหม” เลยขอมาแชร์แนวทางแบบที่เราใช้จริงเวลาเตรียมเด็กๆ (หรือมือใหม่) ให้เล่นรวมกันได้ลื่นขึ้นนะคะ 1) เลือก “โน้ตขิม” ให้ตรงระดับก่อน ถ้าเพิ่งเริ่ม แนะนำให้หาโน้ตขิมที่มีบอกเลขนิ้ว/ตำแหน่งตี (หรือมีไกด์ท่อนซ้ำ) เพราะขิมต้องอาศัยความแม่นในการจำผังเสียง พอเป็นการเล่นหมู่ ถ้าทุกคนใช้รูปแบบโน้ตคนละสำนัก/คนละคีย์ จะทำให้เข้ากันยากมาก ควรตกลง “ฉบับเดียวกัน” ตั้งแต่แรกค่ะ 2) เวลาหา “โน้ตเพลงไทยเดิม” ให้ดู 3 อย่างนี้ - คีย์/ทางเพลง: บางไฟล์เขียนเป็นทางซอหรือทางร้อง พอเอามาเล่นขิมต้องดัดแปลงจังหวะกับการเก็บลูกตก - จังหวะหน้าทับ: เพลงไทยเดิมหลายเพลงพอเล่นหมู่ ต้องยึดจังหวะกลางให้แน่น ไม่งั้นจะไหลไม่พร้อมกัน - โครงสร้างท่อน: ท่อน A/B, ท่อนรับ-ท่อนส่ง ควรทำเครื่องหมายไว้ในโน้ตตั้งแต่ซ้อมครั้งแรก จะช่วยลดหลงท่อนมาก 3) ทริคซ้อม “ขิมหมู่” ให้พร้อมกัน (ใช้ได้กับงานโรงเรียน/วันเด็ก) สิ่งที่ช่วยมากคือการซ้อมแบบ “แบ่งชั้นเสียง” เช่น - กลุ่ม 1 เล่นทำนองหลัก (เมโลดี้) จากโน้ตขิม - กลุ่ม 2 เล่นเก็บจังหวะ/ลูกประคอง (ตีเบาๆ ให้เป็นกรอบ) - กลุ่ม 3 เล่นท่อนเน้น/ท่อนรับ (ถ้ามี) พอทุกคนรู้บทบาทตัวเอง วงจะไม่แน่นจนเสียงทับกัน และเวลาพลาดก็ยังไปต่อได้ 4) ก่อนขึ้นเวทีให้เช็ก 4 จุดนี้ - จูน/เทียบเสียงให้ใกล้กันที่สุด (อย่างน้อยให้เสียงไม่เพี้ยนกัน) - ตกลงความเร็ว (ใช้คนเคาะจังหวะหรือคน “นำเข้าเพลง” คนเดียว) - ทำสัญลักษณ์ในโน้ตเพลงไทยเดิม เช่น “ขึ้นท่อนใหม่/ซ้ำ/จบ” - ซ้อมไลน์ “เริ่ม-จบ” ให้ชัวร์ เพราะบนเวทีคนมักพลาดตรงนี้มากที่สุด 5) ถ้ากำลังหาโน้ตขิมอยู่ แต่ยังไม่รู้จะเริ่มเพลงอะไร ส่วนตัวเวลาเตรียมเด็กๆ สำหรับงานวันเด็ก จะเลือกเพลงที่ทำนองจำง่าย ท่อนซ้ำชัด และจังหวะไม่ซับซ้อนก่อน แล้วค่อยขยับไปเพลงที่มีลูกตกละเอียดขึ้น เมื่อพื้นฐานแน่นแล้ว การอ่านโน้ตขิมและโน้ตเพลงไทยเดิมจะสนุกขึ้นมากค่ะ หวังว่าโพสต์เสริมนี้จะช่วยให้คนที่กำลังตามหาโน้ตขิม/โน้ตเพลงไทยเดิมเอาไปใช้ซ้อมจริงได้ ถ้าอยากให้ช่วยดูว่าโน้ตที่มีอยู่เหมาะกับเล่นหมู่ไหม ลองบอกระดับผู้เล่นและจำนวนคนที่เล่นมานะคะ