" เทียนดูดน้ำ" หรือ "น้ำขึ้นลิฟต์"

ถ้าใครกำลังหา “การทดลองเทียนดูดน้ำ” ที่ทำได้จริงที่บ้าน/ในห้องเรียน อันนี้เป็นกิจกรรมที่เด็กๆ ชอบมาก เพราะเห็นผลเร็วและดูเหมือนเวทมนตร์ (บางคนเรียกน้ำขึ้นลิฟต์) แต่จริงๆ มีหลักวิทยาศาสตร์ชัดเจนค่ะ อุปกรณ์ (ตามที่ทำแล้วเวิร์ก) - จานตื้น 1 ใบ - น้ำเปล่า + สีผสมอาหาร (ช่วยให้เห็นระดับน้ำชัด) - เทียน 1 เล่ม (สั้นก็ได้) - แก้วใส “สูงกว่าเทียน” (สำคัญมาก) - ไฟแช็ก/ไม้ขีด และดินน้ำมัน/ขี้ผึ้งนิดหน่อยไว้ยึดเทียน (กันล้ม) วิธีทำแบบละเอียด 1) เทน้ำผสมสีลงในจานให้สูงประมาณ 0.5–1 ซม. 2) ปัก/ยึดเทียนให้อยู่กลางจาน จากนั้นจุดเทียนให้ติดไฟ 3) ค่อยๆ ครอบแก้วลงไปให้ขอบแก้วจมในน้ำรอบๆ (ต้องให้ “ปิดสนิท” ด้วยน้ำ) 4) รอสังเกต: เปลวไฟจะค่อยๆ ดับ แล้ว “น้ำจะถูกดันเข้าไปในแก้ว” ระดับน้ำในแก้วสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เกิดอะไรขึ้นกันแน่? (อธิบายให้เด็กเข้าใจง่าย) - ตอนจุดเทียน อากาศในแก้วร้อนขึ้นและขยายตัว บางส่วนออกไปทางขอบแก้วที่จมในน้ำได้เล็กน้อย - เมื่อเปลวไฟเริ่มอ่อน/ดับ อากาศในแก้วเย็นลงและหดตัว ทำให้ความดันอากาศ “ภายในแก้วลดลง” - ภายนอกแก้วมีความดันอากาศมากกว่า จึง “ดันน้ำจากจานให้ไหลเข้าไปในแก้ว” เพื่อปรับสมดุล เลยเห็นน้ำเหมือนถูกดูดเข้าไป - ระหว่างการเผาไหม้มีการเกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และไอน้ำบางส่วน แต่หัวใจหลักของภาพรวมคือเรื่องอุณหภูมิเปลี่ยน → ความดันในแก้วลด → ความดันอากาศภายนอกดันน้ำเข้าแก้ว ทริคให้สำเร็จและเห็นชัด - ใช้สีผสมอาหารจะเห็นเส้นระดับน้ำชัดมาก - เลือกแก้วใสทรงสูง และให้ขอบแก้วจมน้ำรอบๆ พอประมาณเพื่อกันอากาศรั่ว - ถ้าน้ำขึ้นน้อย: ลองใช้เทียนใหญ่ขึ้น/แก้วใหญ่ขึ้น หรือทำในห้องที่ไม่มีลมพัดแรง ข้อควรระวัง ทำบนโต๊ะโล่ง ห่างจากของไวไฟ และให้ผู้ใหญ่ดูแลตอนจุดไฟเสมอ (โดยเฉพาะเด็กเล็ก)