🩸การให้เลือดและส่วนประกอบของเลือด (Blood Transfusion)
🩸การให้เลือดและส่วนประกอบของเลือด (Blood Transfusion)
คือ การให้เลือดหรือส่วนประกอบของเลือดเข้าสู่ร่างกายผู้ป่วยทางหลอดเลือดดำ เพื่อทดแทนสิ่งที่ขาดหรือสูญเสีย และแก้ไขภาวะคุกคามชีวิต
────────────────────────
1️⃣ ส่วนประกอบของเลือดที่ให้บ่อย
1. Packed Red Cells (PRC)
👉 เพิ่มความสามารถในการนำออกซิเจน
ใช้ในกรณี:
• ซีดมาก (Hb ต่ำ)
• เสียเลือดเฉียบพลัน
• มีอาการเหนื่อย ใจสั่น หน้ามืดจากภาวะโลหิตจาง
2. Platelet Concentrate
👉 เพิ่มเกล็ดเลือด ป้องกัน/หยุดเลือดออก
ใช้ในกรณี:
• เกล็ดเลือดต่ำมาก
• มีเลือดออก
• ผู้ป่วยมะเร็ง/เคมีบำบัด
3. Fresh Frozen Plasma (FFP)
👉 ให้ปัจจัยการแข็งตัวของเลือด
ใช้ในกรณี:
• เลือดออกจากการขาด clotting factors
• DIC
• ตับวาย
• INR สูงร่วมกับมีเลือดออก
4. Cryoprecipitate
👉 มี fibrinogen สูง
ใช้ในกรณี:
• Fibrinogen ต่ำ
• DIC
• Massive transfusion
────────────────────────
2️⃣ หลักการสำคัญก่อนให้เลือด
✔ ตรวจสอบคำสั่งแพทย์
✔ ตรวจหมู่เลือด (ABO, Rh) และ Crossmatch
✔ ตรวจสอบชื่อ-นามสกุล HN เลขถุงเลือด ตรงกัน 2 คน
✔ ประเมินสัญญาณชีพก่อนให้
✔ ใช้สายให้เลือดเฉพาะ (ม ี filter)
❗ ห้ามผสมเลือดกับยาอื่น
❗ ใช้ Normal Saline 0.9% เท่านั้น
────────────────────────
3️⃣ การพยาบาลขณะให้เลือด
⏱ 15 นาทีแรก สำคัญที่สุด
• เริ่มช้า ๆ
• เฝ้าระวังใกล้ชิด
ติดตาม:
• ไข้
• หนาวสั่น
• ผื่น คัน
• หายใจลำบาก
• แน่นหน้าอก
• ปวดหลัง
• ความดันตก
ตรวจสัญญาณชีพ:
• ก่อนให้
• 15 นาทีแรก
• ทุก 30–60 นาที
• หลังให้เสร็จ
ให้เลือด 1 unit ควรเสร็จภายใน 4 ชั่วโมง
────────────────────────
4️⃣ ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรู้
🔴 Acute Hemolytic Reaction (อันตรายที่สุด)
สาเหตุ: หมู่เลือดไม่เข้ากัน
อาการ: ไข้ หนาวสั่น ปวดหลัง ปัสสาวะสีเข้ม BP ตก
การจัดการ:
• หยุดเลือดทันที
• เปิดเส้นด้วย NSS ใหม่
• รายงานแพทย์
• ส่งถุงเลือดตรวจ
🟡 Febrile Non-Hemolytic
ไข้ หนาวสั่นเล็กน้อย
🟢 Allergic Reaction
ผื่น คัน ลมพิษ
🔵 Anaphylaxis
หายใจลำบาก ช็อก
🟣 TACO (น้ำเกิน)
หอบ บวม BP สูง ฟังปอดมี crackles
🟤 TRALI
หอบเฉียบพลัน ปอดบวมน้ำแบบไม่ใช่หัวใจ
────────────────────────
5️⃣ ข้อควรจำสำหรับพยาบาล
💡 อย่าทิ้งผู้ป่วยช่วง 15 นาทีแรก
💡 ถ้ามีอาการผิดปกติ → หยุดทันที
💡 บันทึกเวลาเริ่ม–สิ้นสุด
💡 ประเมินภาวะ overload โดยเฉพาะผู้สูงอายุ / HF
────────────────────────
#FFP
#Cryoprecipitate
#TransfusionNursing
#การพยาบาล
#NurseShortNote
#ความปลอดภัยผู้ป่วย
#PatientSafety
#HemolyticReaction
การให้เลือดถือเป็นขั้นตอนที่สำคัญและจำเป็นในวงการแพทย์ โดยเฉพาะในกรณีฉุกเฉินหรือผู้ป่วยที่ขาดเลือดในสภาวะวิกฤต จากประสบการณ์ทำงานด้านการพยาบาล การเข้าใจองค์ประกอบของเลือดแต่ละชนิดและวิธีการจัดการอย่างถูกต้องช่วยเพิ่มความปลอดภัยให้กับผู้ป่วยอย่างมาก ตัวอย่างเช่น Packed Red Cells (PRC) มีหน้าที่หลักในการเพิ่มปริมาณเม็ดเลือดแดงซึ่งช่วยในการนำส่งออกซิเจนไปยังอวัยวะต่างๆ หากผู้ป่วยมีอาการซีดมาก หรือเกิดการเสียเลือดเฉียบพลัน จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้ PRC อย่างเหมาะสม การให้ Platelet Concentrate จะสำคัญมากในกรณีที่ผู้ป่วยมีเกล็ดเลือดต่ำหรือมีอาการเลือดออก เนื่องจากเกล็ดเลือดมีบทบาทสำคัญในการหยุดเลือดและซ่อมแซมหลอดเลือดที่เสียหาย การให้ Fresh Frozen Plasma (FFP) และ Cryoprecipitate จะเน้นด้านการเพิ่มปัจจัยในการแข็งตัวของเลือด เช่น fibrinogen ที่มีความสำคัญในผู้ป่วยที่มีภาวะ DIC หรือตับวาย เพื่อป้องกันการเกิดเลือดออกที่อาจคุกคามชีวิต สิ่งที่พยาบาลทุกคนต้องตระหนักและจริงจังอย่างยิ่ง คือการปฏิบัติตามขั้นตอนก่อนเริ่มให้เลือดเช่น การตรวจสอบคำสั่งแพทย์, การตรวจหมู่เลือดและการ crossmatch, การเช็คข้อมูลถุงเลือดให้ตรงกับผู้ป่วยอย่างถูกต้องสองคน ซึ่งขั้นตอนเหล่านี้ช่วยป้องกันการให้เลือดผิดหมู่และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง นอกจากนี้ การเฝ้าระวังอาการผิดปกติอย่างใกล้ชิดในช่วง 15 นาทีแรกของการให้เลือดถือเป็นช่วงเวลาสำคัญที่สุด เพราะหลายครั้งภาวะแทรกซ้อนจะเกิดในช่วงนี้ เช่น อาการไข้อ่อนๆ ผื่นลมพิษ หรือปัญหาหายใจ การติดตามสัญญาณชีพในทุกช่วงเวลาที่ให้เลือดและหลังให้เสร็จสิ้นช่วยให้พยาบาลรับรู้และจัดการกับภาวะแทรกซ้อนอย่างทันเวลา อีกหนึ่งประเด็นที่ได้รับคำแนะนำอย่างชัดเจน คือการห้ามผสมเลือดกับยาอย่างเด็ดขาดและใช้สารละลาย Normal Saline 0.9% เท่านั้นในการล้างสายให้เลือด ช่วยลดโอกาสที่เม็ดเลือดจะถูกทำลายหรือเกิดปฏิกิริยาที่ไม่พึงประสงค์ จากประสบการณ์ที่ได้ปฏิบัติงานจริง การให้เลือดนั้นไม่เพียงแต่เป็นการถ่ายเลือดเข้าสู่ร่างกาย แต่ยังต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจในด้านความปลอดภัยและการดูแลอย่างละเอียดตั้งแต่เริ่มจนจบเพื่อให้เกิดประสิทธิผลสูงสุดและลดความเสี่ยงต่อผู้ป่วย ท้ายที่สุดการสื่อสารที่ดีกับผู้ป่วยและญาติเป็นสิ่งสำคัญ ทั้งในการอธิบายเหตุผล วิธีการ และความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ช่วยให้ผู้ป่วยมีความเข้าใจและร่วมมือในการรักษา การให้เลือดอย่างถูกวิธี เป็นหนึ่งในภารกิจสำคัญที่พยาบาลต้องดูแลด้วยความใส่ใจและความรับผิดชอบสูงสุด





