”31 ภพภูมิ“ ตามคติความเชื่อในทางพระพุทธศาสนา

ตามคติความเชื่อในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งอธิบายถึงระดับของชีวิตหรือสภาวะจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสาร โดยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ตามระดับของกิเลสและความละเอียดของจิต ดังนี้ครับ

1. อบายภูมิ 4 (ทุคติภูมิ)

เป็นดินแดนแห่งความทุกข์ทรมาน (ส่วนล่างสุดของภาพที่มีเปลวไฟ) สำหรับผู้ที่ทำอกุศลกรรมไว้มาก ประกอบด้วย:

• นรก (Naraka): ดินแดนแห่งการเสวยกรรมที่หนักที่สุด มีหลายขุมตามความหนักเบาของความผิด

• เปรต (Preta): สภาวะของผู้ที่มีความโลภมาก หิวกระหายตลอดเวลา

• อสุรกาย (Asura): สภาวะของความขลาดกลัว หรือผู้ที่มีทิฐิมานะแต่ขาดความกล้าหาญทางจริยธรรม

• เดรัจฉาน (Tiracchana): สัตว์ต่างๆ ที่ไม่มีโอกาสบำเพ็ญเพียรเหมือนมนุษย์ อยู่ด้วยสัญชาตญาณ การกิน กาม เกียรติ และความกลัว

2. กามสุคติภูมิ 7

คือภูมิที่ยังเกี่ยวข้องกับ กาม (ความพอใจในรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส) แต่เป็นฝ่ายดี ได้แก่:

• มนุษย์ภูมิ (1 ภูมิ): ดินแดนที่เราอยู่ เป็นภูมิที่สำคัญที่สุดเพราะเป็นจุดกึ่งกลางที่สามารถสร้างได้ทั้งกรรมดีและกรรมชั่ว และเป็นภูมิเดียวที่สามารถบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ได้ง่ายที่สุด

• สวรรค์ 6 ชั้น (Devaloka): ตั้งแต่ชั้นจตุมหาราชิกา ไปจนถึงชั้นปรนิมมิตวสวัตดี เป็นที่อยู่ของเทวดาผู้มีบุญ มีความสุขสบายทางทิพย์

3. รูปภูมิ 16 และ อรูปภูมิ 4 (พรหมภูมิ)

เป็นดินแดนของเหล่า "พรหม" ผู้ที่บำเพ็ญสมาธิภาวนาจนได้ฌานสมาบัติ (จิตละเอียดกว่าเทวดาทั่วไป):

• รูปพรหม (16 ชั้น): เกิดจากผู้ที่ได้ "รูปฌาน" จิตยังเกาะอยู่กับองค์บริกรรมที่เป็นวัตถุหรือรูปร่างที่มองเห็นด้วยจิต

• อรูปพรหม (4 ชั้น): (ส่วนบนสุดของภาพที่เป็นวงกลม 4 วง) เกิดจากผู้ที่ได้ "อรูปฌาน" จิตปล่อยวางจากรูปภาพทั้งหมด เหลือเพียงสภาวะนามธรรม เช่น ความว่างเปล่าที่หาที่สุดมิได้ หรือความรับรู้ที่ละเอียดอ่อนมาก

สรุปใจความสำคัญ

• ลูกศรด้านซ้าย: แสดงระดับของจิตจาก "ต่ำสุด" (ด้านล่างที่มืดและร้อน) ไปหา "สูงสุด" (ด้านบนที่สว่างและละเอียด)

• วัฏสงสาร: ตราบใดที่ยังไม่บรรลุนิพพาน จิตจะเวียนว่ายตายเกิดสลับไปมาใน 31 ภูมิเหล่านี้ ตามแรงของ "กรรม" ที่ทำไว้

ภาพนี้มักใช้สื่อสอนใจเพื่อให้คนตระหนักถึงการละเว้นความชั่ว (เพื่อไม่ให้ตกไปสู่อบาย) และหมั่นทำความดี ฝึกฝนจิตใจเพื่อยกระดับชีวิตให้สูงขึ้นครับ