8 ต.ค.2568
“ผู้ว่าฯ ชัชชาติ” เอาจริง เตรียมยกเครื่องกลไกการบังคับใช้กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะ เล็งออกเทศบัญญัติ ตั้งหน่วยงาน-จนท. ดูแลเฉพาะ เอาอย่างฟิลิปปินส์ ยกระดับคุ้มครองสุขภาพชาวกรุง-นักท่องเที่ยวเพื่อ “เมืองสุขภาพดี”
นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวถึงการหารือร่วมกับ ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ผู้ทรงคุณวุติคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบแห่งชาติ และนพ.ชยนันท์ สิทธิบุศย์ ผู้อำนวยการกองงานควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เรื่องการยกระดับการบังคับใช้กฏหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะ เพื่อคุ้มครองสุขภาพของผู้ไม่สูบบุหรี่ โดย กทม. มุ่งให้ความสำคัญการดูแลสุขภาพและป้องกันโรคของประชาชนและนักท่องเที่ยว ทั้งนี้ กทม. ได้รับรางวัล “เมืองสุขภาพดี” จากสำนักงานองค์การอนามัยโลกภาคพื้นเอเซียใต้และตะวันออก (SEARO) เมื่อเดือน ต.ค. 2567 ซึ่งมีตัวชี้วัดเรื่องการสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ
ด้าน ศ.นพ ประกิต วาทีสาธกกิจ ผู้ทรงคุณวุติคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบแห่งชาติ กล่าวว่า ควันบุหรี่เป็นมลพิษที่อันตรายต่อสุขภาพที่สำคัญสุดในอาคาร ซึ่งทั่วโลกได้ออกกฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะ เพื่อปกป้องและคุ้มครองสิทธิที่จะมีสุขภาพดีของคนที่ไม่สูบบุหรี่ ในหลายเมือง เช่น ฮ่องกง สาธารณรัฐประชาชนจีน, เมืองดาเวา และเมืองอิโลอิโล ฟิลิปปินส์ มีการจัดตั้งหน่วยงานที่มีเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะเป็นการเฉพาะ ขณะที่ไทย แม้มีกฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในสถานที่สาธารณะตั้งแต่ปี 2535 แต่การบังคับใช้กฎหมายยังมีจุดที่ต้องปรับปรุง โดยเฉพาะกรุงเทพฯ ที่มีสถานที่สาธารณะที่หลากหลายจำนวนมาก และมีคนสูบบุหรี่ถึง 1.2 ล้านคน ยังไม่นับนักท่องเที่ยวเฉพาะปี 2567 ที่มีถึง 32.4 ล้านคน ในจำนวนนี้ มี 1 ใน 5 คนเป็นคนสูบบุหรี่
“ที่ประชุมมีมติว่า กทม. จะเชิญทีมนายกเทศมนตรีเมืองอิโลอิโล ประเทศฟิลิปปินส์และทีมงาน มาแบ่งปันประสบการณ์ในการออกเทศบัญญัติจัดตั้งหน่วยงาน พร้อมอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ประมาณ 20 คน เพื่อบังคับใช้กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะ และกฎหมายควบคุมยาสูบอื่น โดยเมืองอิโลอิโลมีประชากรเกือบ 5 แสนคน ทั้งนี้ เมื่อปี 2552 ผมได้เคยพาคณะจากสำนักงานควบคุมยาสูบ กรมควบคุมโรค และเจ้าหน้าที่ กทม. ไปดูงานที่เมืองดาเวา ฟิลิปปินส์ ที่มีนายโรดริโก โรอา ดูเตอร์เต เป็นนายกเทศมนตรี ซึ่งต่อมาในปี 2559 นายดูเตอร์เต ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีฟิลิปปินส์” ศ.นพ ประกิต กล่าว
ศ.นพ ประกิต กล่าวต่อว่า อนุสัญญาว่าด้วยการควบคุมยาสูบขององค์การอนามัยโลกมาตรา 8 ว่าด้วยการปกป้องจากควันบุหรี่ระบุว่า “ควันบุหรี่มือสองเป็นสารก่อมะเร็ง ไม่มีระดับที่ปลอดภัยจากการได้รับควันบุหรี่มือสอง” และ “การที่จะบรรลุสิทธิที่จะมีชีวิตและสิทธิที่จะบรรลุมาตรฐานสุขภาพที่ดีที่สุด เป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน” ประเทศสมาชิกมีพันธะผูกพันที่ต้องทำให้มั่นใจได้ว่าจะคุ้มครองสุขภาพของประชาชนจากอันตรายของควันบุหรี่มือสองในที่สาธารณะ ที่ทำงาน ยานพาหนะ และสถานที่อื่น ๆ โดยไม่มีข้อยกเว้น
“ขอบคุณท่านผู้ว่าฯ ชัชชาติ ที่ให้ความสำคัญในการคุ้มครองสุขภาพของชาวกรุงเทพฯ จากอันตรายของควันบุหรี่มือสองและหวังว่าการดำเนินงานของ กทม. ในเรื่องนี้ จะเป็นตัวอย่างให้จังหวัดอื่น ๆ นำไปปฏิบัติเพื่อปกป้องคนไม่สูบบุหรี่จากอันตรายของควันบุหรี่ ไอบุหรี่ไฟฟ้ามือสองต่อไป” ศ.นพ. ประกิต กล่าว
นอกจากการยกเครื่องกลไกบังคับใช้กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะที่กรุงเทพมหานครกำลังดำเนินการแล้ว การมีเทศบัญญัติชัดเจนและหน่วยงานที่มีหน้าที่เฉพาะด้านจะช่วยเสริมความเข้มแข็งของมาตรการคุ้มครองสุขภาพประชาชนจากควันบุหรี่มือสองได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น กรณีศึกษาจากเมืองอิโลอิโล ประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งดำเนินการจัดตั้งหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายโดยเฉพาะ พร้อมจัดเจ้าหน้าที่ประมาณ 20 คนเป็นต้นแบบ จะช่วยให้ กทม. สามารถปรับใช้แนวทางที่เหมาะสมกับบริบทของเมืองหลวงไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ เห็นได้ชัดว่าการมีหน่วยงานและบุคลากรกำกับดูแลเฉพาะกิจจะช่วยลดปัญหาการสูบบุหรี่มือสองในพื้นที่สาธารณะอย่างเป็นรูปธรรม ในปี 2567 กรุงเทพฯ มีจำนวนนักท่องเที่ยวมากถึง 32.4 ล้านคน โดยประมาณ 1 ใน 5 เป็นผู้สูบบุหรี่ ทำให้การควบคุมและบังคับใช้กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อปกป้องสุขภาพของนักท่องเที่ยวและประชาชนทั่วไป และเพื่อตอบสนองพันธะตามอนุสัญญาควบคุมยาสูบขององค์การอนามัยโลกโดยเฉพาะมาตรา 8 ที่เน้นการปกป้องจากควันบุหรี่มือสองโดยไม่มีข้อยกเว้น การดำเนินงานของ กทม. ในเรื่องนี้ยังเป็นตัวอย่างที่ดีสำหรับจังหวัดอื่น ๆ ในประเทศไทยที่จะนำไปปฏิบัติเพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตและสุขภาพของประชาชนในภาพรวม ทั้งยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์เมืองสุขภาพดีตามมาตรฐานสากล เช่นที่ กทม. ได้รับรางวัล "เมืองสุขภาพดี" จากสำนักงานองค์การอนามัยโลกภาคพื้นเอเซียใต้และตะวันออก (SEARO) ในเดือน ต.ค. 2567 ด้วย ดังนั้น การเสริมสร้างมาตรการบังคับใช้ที่เข้มงวดและมีหน่วยงานเฉพาะด้าน จะช่วยลดภาระจากควันบุหรี่มือสอง สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพที่ดี และช่วยให้ชาวกรุงเทพฯ และนักท่องเที่ยวได้รับสิทธิในการมีชีวิตในสิ่งแวดล้อมปลอดควันบุหรี่ อันเป็นสิ่งสำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตในเมืองหลวงแห่งนี้อย่างยั่งยืน
