ประเภทของsensitivityและแบบทดสอบ
หลายๆคนคงเห็นหนังสือเกี่ยวกับคนที่มีบุคลิกภาพแบบอ่อนไหวสูงตามร้านหนังสือหรืออินเตอร์เน็ตใช่ไหมคะ บางที่ก็แบ่งเป็นhspกับคนที่ไม่ใช่ บางทีก็แบ่งเป็นดอกไม้สามแบบ กล้วยไม้ ทิวลิป แดนดิไลออน ทีนี้ก็เลยขอแชร์แบบทดสอบที่เคยทำกับทุกคนค่ะ รายละเอียดอื่นๆหาอ่านเพิ่มเติมตามอินเตอร์เน็ ตหรือหนังสือหรือค้นเรื่องhigh sensitivity individual ในงานวิจัยก็ได้ค่ะ แบบทดสอบมีทั้งแบบทำเพื่อรู้จักประเภทของตัวเอง แล้วก็ทำเพื่อรู้ประเภทของบุตรหลานก็มีนะคะ
#ป้ายยากับlemon8 #HSP #highlysensitiveperson #อ่อนไหวง่าย #บุคลิกภาพ
อย่างเราทำแบบทดสอบแล้วจัดอยู่ในกลุ่มอ่อนไหวง่าย(คะแนนอยู่ที่5กว่าๆ) ก็คิดว่าตรงในบางจุด เช่นเราจะไม่ชอบป้ายฉลากเสื้อผ้ามาตั้งแต่เด็กเลยค่ะ แล้วก็ไม่ชอบเสียงดังกับแสงที่สว่างเกินไป แต่เราจะไม่ได้ช่างสังเกตมากเพราะใช้ชีวิตในหัวตัวเอง ก็เลยไม่ได้ไวต่อความรู้สึกคนอื่นขนาดนั้นด้วย อีกจุดนึงที่ตรงคือเราชอบเรื่องพวกปรัชญาและจริยศาสตร์กับศิลปะด้วยค่ะ ในแง่ของอารมณ์ก็ค่อนข้างคิดมากเครียดง่าย แล้วก็เซนซิทีฟเยอะกว่าคนรอบตัวอยู่เหมือนกัน เราพยายามใช้ชีวิตให้ถูกต้องที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ และลักษณะนี้ของเราก็ไม่ได้เหมาะกับการหาเงินเลย เราถูกบอกว่าต้องเธอหยุดคิดบ่อยๆ(ซึ่งบางครั้งทำให้เรารู้สึกแย่มาก เหมือนเป็นคนแปลกแยกไม่มีใครเข้าใจ) แต่เราก็พอใจในตัวเองที่เป็นแบบนี้นะคะ คนอื่นๆล่ะคะ ทำแบบทดสอบแล้วคิดว่าตรงกับจุดไหนหรือไม่ตรงกับจุดไหนของตัวเองบ้างคะ
เราไม่มีคำแนะนำสำหรับการดูแลเด็กที่อ่อนไหวง่ายนะคะ เพราะตอนนี้เราก็ไม่ได้ประสบความสำเร็จขนาดเป็นตัวอย่างให้ใครได้ แต่ก็อยากบอกว่าอย่าทำให้คนรอบตัวเช่นลูกหลานรู้สึกว่าเขาเป็นตัวประหลาดเพราะรับรู้ถึงบางอย่างที่ไม่มีคนสนใจ หรือทำให้เขารู้สึกด้อยค่าว่าตัวเองไม่รับรู้แบบเดียวกับที่พ่อแม่รับรู้ เพราะที่จริงคนทุกแบบต่างก็มีจุดดีจุดเสียของตัวเอง เหมาะกับสังคมคนละแบบ และด้านที่อ่อนไหวง่ายของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกันอีก(อย่างที่subscaleของแบบทดสอบมีหลายด้าน) และความอ่อนไหวที่แตกต่างกันจะถูกตัดสินต่างกันในสภาพแวดล้อมที่ต่างวัฒนธรรมกัน แดนดิไลออนอาจโตได้บนทางเท้าของประเทศทางยุโรป แต่กล้วยไม้ก็โตและบานได้ในป่าเขตร้อนที่คนเข้าไปดูแลไม่ถึงได้เหมือนกัน เป็นกำลังใจให้ทุกคนที่ตอนนี้ยังหาที่ที่เหมาะสมกับตัวเองไม่เจอว่าขอให้หาเจอในเร็ววันค่ะ
ถ้าคุณกำลังหา “อ่อนไหวง่าย แบบทดสอบ” แบบทำแล้วพอเห็นภาพตัวเองชัดขึ้น เราแนะนำให้เริ่มจากแบบทดสอบ HSP (Highly Sensitive Person) ในหมวด Self-Tests ของเว็บแนว ๆ hsperson.com ที่หลายคนใช้กันค่ะ ตอนเราทำครั้งแรก ชอบตรงที่คำถามมันไม่ได้ถามแค่ว่า “ขี้น้อยใจไหม” แต่จะไล่ไปถึงความไวต่อสิ่งเร้า (เสียงดัง แสงสว่าง กลิ่น เสื้อผ้าที่มีป้ายแข็ง ๆ) และความไวด้านอารมณ์/ความคิดด้วย ทำให้เรารู้ว่า “อ่อนไหว” ของเราเป็นด้านไหนมากกว่ากัน วิธีทำให้ได้ผลใกล้เคียงความจริง (จากประสบการณ์เรา) 1) เลือกตอบจาก “ช่วง 6–12 เดือนที่ผ่านมา” ไม่ใช่วันที่อารมณ์แย่เป็นพิเศษ 2) ถ้าคุณเพิ่งเจอเหตุการณ์หนัก ๆ (นอนน้อย เครียด งานถาโถม) คะแนนอาจสูงขึ้นชั่วคราว ลองทำซ้ำอีกครั้งเมื่อชีวิตนิ่งขึ้น 3) อย่าตอบในแบบที่ “อยากเป็น” แต่ตอบในแบบที่ “เป็นจริง” เพราะแบบทดสอบมีไว้ทำความเข้าใจตัวเอง ไม่ใช่ตัดสินคุณค่าเรา พอได้คะแนนแล้ว หลายแหล่งจะเทียบเป็น 3 กลุ่มที่คนชอบใช้เป็นภาพจำ คือ - Dandelion (แดนดิไลออน): โดยมากคะแนนประมาณ 4 ลงไป มักไม่ค่อยไวต่อสิ่งแวดล้อมมากนัก ปรับตัวเก่ง - Tulip (ทิวลิป): ประมาณ 4–5 ความอ่อนไหวปานกลาง บางสถานการณ์กระทบชัด บางอย่างก็รับมือได้ - Orchid (กล้วยไม้): 5 ขึ้นไป มักไวต่อสิ่งแวดล้อมทั้งด้านดีและด้านร้ายมากกว่า (ได้แรงบวกก็ไปได้ไกล แต่ถ้าอยู่ในสภาพแวดล้อมกดดันก็เหนื่อยง่าย) สิ่งที่เราว่าช่วย “ใช้ผลแบบทดสอบให้คุ้ม” คือดูรายละเอียด subscale/หัวข้อย่อยว่าคุณไวด้านไหน เช่น ไวต่อเสียง/แสง, ไวต่ออารมณ์คนอื่น, คิดลึก/ใช้พลังกับการไตร่ตรองมาก ฯลฯ เพราะคนที่เป็น HSP ไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด บางคนไวต่อสัมผัสแต่ไม่ไวต่อ social cue ก็มี ถ้าคะแนนออกมาค่อนข้างสูงและคุณเริ่มรู้สึกว่าชีวิตเหนื่อยง่าย เราว่าลองปรับเล็ก ๆ ก่อน เช่น พกที่อุดหู/หูฟังตัดเสียงเวลาไปที่คนเยอะ ๆ เลือกเสื้อผ้าที่ไม่ระคายผิว จัดมุมพักสายตาจากแสงจ้า และเผื่อเวลาพักหลังเจอสถานการณ์ที่ต้องใช้พลังเยอะ สุดท้าย เรามองว่าแบบทดสอบเป็น “แผนที่” มากกว่า “ป้ายติดตัว” ต่อให้เป็น Orchid ก็ไม่ได้แปลว่าอ่อนแอ แค่ต้องการสภาพแวดล้อมที่เหมาะกับตัวเองมากขึ้นเท่านั้นค่ะ ถ้าคุณลองทำแล้วได้กลุ่มไหน มาแชร์กันได้นะว่าอะไร “ตรง” หรือ “ไม่ตรง” กับชีวิตจริงของคุณบ้าง