โป่ง เปรียบได้กับครัวของกวางป่า
โป่ง (SALT LICK) คือ บริเวณหรือพื้นที่ที่สามารถพบแร่ธาตุชนิดต่าง ๆ มารวมกัน ซึ่งล้วนมีความจำเป็นต่อร่างกายและการดำรงชีวิตของสัตว์ป่า
โดยเฉพาะสัตว์ป่าที่กินพืชเป็นอาหาร เช่น ช้าง กระทิง วัวแดง เก้ง กวาง นก เป็นต้น เนื่องจากสัตว์ที่กินพืชเข้าไปไม่มีส่วนประกอบของแร่ธาตุจำเป็นต่อร่างกาย สัตว์จึงต้องทดแทนโดยการกินดินหรือน้ำจากโป่งแทน โป่งที่พบโดยทั่วไปมีอยู่ 2 แบบ คือ โป่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และโป่งที่มนุษย์สร้างขึ้น (โป่งเทียม)
โป่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ มี 2 ชนิด คือ
1. โป่งดิน คือ บริเวณพื้นดินที่ประกอบด้วย แร่ธาตุต่าง ๆ โดยสัตว์มักจะใช้ปากขุดดิน เพื่อกินดินเหล่านั้น โดยจะเริ่มกินที่บริเวณผิวดินก่อนแล้วค่อย ๆ กินลึกลงไปเรื่อย ๆ จนเรามองเห็นเป็นแอ่งหรือเป็นบ่อ ซึ่งส่วนใหญ่มีความลึกไม่เกิน 1 เมตร ในฤดูฝนโป่งดินอาจจะถูกน้ำท่วมขัง สัตว์จะไม่กินส่วนที่เป็นดิน แต่จะกินน้ำที่ขังอยู่ในบริเวณโป่งดินแทน
2. โป่งน้ำ คือ บริเวณที่เป็นต้นกำเนิดของลำธารหรือเป็นต้นน้ำ มีน้ำไหลซึมตลอดทั้งปี พบได้ในพื้นที่ที่เป็นน้ำซึมหรือน้ำซับหรือที่ไหลออกมาจากภูเขา แอ่งหรือบ่อที่เป็นโป่งดินมาก่อน โดยจะมีน้ำขังตลอดปี
ส ่วนโป่งที่มนุษย์สร้างขึ้นหรือ “โป่งเทียม” มีลักษณะเป็นโป่งดิน โดยการขุดดินในบริเวณที่เลือกไว้ให้เป็นแอ่ง แล้วนำเกลือสมุทรลงไปผสมกับดินบริเวณที่ขุดขึ้น เมื่อมีฝนตกหรือความชื้นจากน้ำค้างเกลือก็จะละลายทำให้ดินบริเวณนั้นเค็ม สัตว์ป่าชนิดต่าง ๆ ก็จะพากันมากินดินเหล่านี้
ที่มา : อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ Mae Wong National Park สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 นครสวรรค์, โครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง WWF Thailand กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
#โป่ง #สัตว์ป่า #อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ #กำแพงเพชร #กรมอุทยานแห่งชาติ
หลายคนเจอคำว่า “โป่ง” แล้วนึกภาพไม่ออกว่าเกี่ยวอะไรกับสัตว์ป่า จริง ๆ โป่ง (salt lick) เปรียบเหมือน “ครัว” หรือ “ร้านขายของชำ” ของสัตว์กินพืชเลยค่ะ เพราะในใบไม้ หญ้า เปลือกไม้ที่สัตว์กินเป็นหลัก มักมีแร่ธาตุบางชนิดไม่พอ โดยเฉพาะโซเดียม แคลเซียม แมกนีเซียม สัตว์เลยต้องมาหาแร่ธาตุเสริมจากดินหรือน้ำที่มีรสเค็ม/มีแร่ธาตุละลายอยู่ โป่งดินคืออะไร? ถ้าอธิบายแบบเห็นภาพ โป่งดินคือพื้นดินที่มีแร่ธาตุรวมตัวกัน สัตว์จะใช้ปากขุดหรือเลียดินจากผิวหน้าดินก่อน แล้วค่อย ๆ ลึกลงไปจนกลายเป็นแอ่งหรือบ่อเล็ก ๆ บางจุดพอเข้าฤดูฝนมีน้ำขัง สัตว์อาจเปลี่ยนจาก “กินดิน” เป็น “กินน้ำที่ขัง” แทน (เพราะน้ำพาแร่ธาตุละลายออกมา) ส่วน “โป่งน้ำ” จะคล้ายแหล่งน้ำซึมหรือต้นน้ำเล็ก ๆ ที่มีน้ำไหลซึมทั้งปี บางแห่งเกิดจากแอ่งโป่งดินเดิมที่มีน้ำขังตลอด ทำให้สัตว์มาเลียน้ำหรือดื่มน้ำที่มีแร่ธาตุสูงกว่าปกติ จุดนี้มักเป็นทำเลที่สัตว์หลายชนิดผลัดกันมาใช้ จึงเป็นพื้นที่สำคัญมากต่อระบบนิเวศ แล้ว “โป่งเทียม” คืออะไร? โป่งเทียมคือโป่งที่คนช่วยทำขึ้น (มักเป็นโป่งดิน) โดยขุดเป็นแอ่งแล้วผสมเกลือสมุทรลงไป เมื่อมีความชื้นหรือน้ำฝน เกลือจะละลายซึมในดิน ทำให้สัตว์มากินดินบริเวณนั้นได้ แต่ควรทำภายใต้การดูแลของเจ้าหน้าที่/หน่วยงานอนุรักษ์เท่านั้น เพราะถ้าทำผิดจุดหรือทำมากเกินไป อาจรบกวนพฤติกรรมสัตว์และทำให้สัตว์เสี่ยงเข้าใกล้คน อีกเรื่องที่หลายคนค้นหาคือ “นั่งโป่ง หมายถึงอะไร” ในบริบทธรรมชาติ/การดูสัตว์ป่า มักหมายถึงการนั่งเฝ้าบริเวณโป่งเพื่อสังเกตสัตว์ที่มาหากินแร่ธาตุ (เช่น นั่งเงียบ ๆ รอช่วงเช้ามืดหรือหัวค่ำ) แต่ถ้าเป็นพื้นที่อุทยานฯ ควรทำตามกฎ ระยะห่างที่ปลอดภัย และไม่ส่งเสียง/ใช้แฟลช เพราะโป่งเป็นเหมือนจุดนัดพบของสัตว์ ถ้าถูกรบกวนบ่อย ๆ สัตว์อาจเลิกใช้พื้นที่ได้ ถ้าไปเที่ยวอุทยานแล้วเจอโป่งหรือป้ายบอกจุดโป่ง แนะนำให้ดูห่าง ๆ ไม่ทิ้งเศษอาหาร ไม่โปรยเกลือเอง และเคารพช่วงเวลาที่เจ้าหน้าที่กำหนด เท่านี้เราก็ได้เรียนรู้ธรรมชาติแบบไม่กระทบสัตว์ป่าค่ะ
