"คะตะ" (ཁ་བཏགས་ อ่านว่า คะ-ตัก)
ผ้าผืนยาวเนื้อบางเบา ใช้ในวัฒนธรรมของชาวทิเบต ภูฏาน และชาวหิมาลัยบางกลุ่ม เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งไมตรีจิต ความบริสุทธิ์ใจ และการอวยพรอันเป็นมงคล เทียบได้กับ "พวงมาลัย" ในวัฒนธรรมไทย รวมทั้งอีกหลายวัฒนธรรมที่ภูมิประเทศเอื้อต่อการปลูกดอกไม้ แต่เนื่องจากในพื้นที่ราบสูงนั้น ดอกไม้ไม่ใช่ของที่หาได้ทั่วไป จึงใช้ผ้าคะตะ เป็นสัญลักษณ์ ในการแสดงออกถึงความปรารถนาดีและความเคารพ
ผ้าคะตะ มักทำจากไหมหรือเส้นใยสังเคราะห์ มีสีขาวเป็นหลัก ซึ่งแทนความบริสุทธิ์ ความเมตตา และการตั้งเจตนาดีต่อผู้รับ ตามธรรมเนียม คะตะมักทำจากไหมหรือใยสังเคราะห์ สีขาวบริสุทธิ์ หรือบางครั้งเป็นสีทองและสีเงิน มีลวดลายมงคล เช่น รูป อัษฏมงคล (สัญลักษณ์มงคลแปดประการ) ซึ่งสื่อถึงโชคดี ความสุข และการปกป้องคุ้มครอง
ในชีวิตประจำวันและพิธีการสำคัญ คะตะจะถูนำมาใช้ถวายพระพุทธรูป รูปเคารพ พระสงฆ์ หรือครูบาอาจารย์ เพื่อแสดงความเคารพอย่างสูงสุด พร้อมทั้งขอพรให้ได้รับความคุ้มครองและความเจริญรุ่งเรือง นอกจากนี้ยังใช้มอบแก่แขกผู้มาเยือนในพิธีการต้อนรับ การแสดงความยินดีในโอกาสต่าง ๆ เช่น งานแต่งงาน การขึ้นบ้านใหม่ หรือการเปิดกิจการ รวมไปถึงพิธีอำลาและงานศพ เพื่อส่งมอบพรแห่งความสุข หรือขอให้การเดินทางและการเปลี่ยนผ่านเป็นไปด้วยความราบรื่น
ลักษณะการมอบคะตะนั้น เจ้าภาพจะถือผ้าด้วยสองมือ ยกขึ้นเหนืออกพร้อมก้มศีรษะเล็กน้อย แล้วมอบให้ผู้รับอย่างนอบน้อม หากเป็นการถวายต่อพระหรือผู้ใหญ่ ผู้รับอาจนำผืนผ้ามาคล้องกลับบนไหล่ของผู้มอบ หรือพาดไว้บนพระพุทธรูปและรูปเคารพเพื่อความเป็นสิริมงคล ธรรมเนียมการใช้คะตะจึงเปรียบเสมือนภาษาของใจ ที่ถ่ายทอดความปรารถนาดีอย่างบริสุทธิ์ผ่านผืนผ้าอันเรียบง่าย และเชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกันในทุกช่วงเวลาสำคัญของชีวิต
วานนี้ (วันที่ ๒๙ ตุลาคม ๒๕๖๘) เวลา ๑๐.๑๐ น. สมเด็จพระราชาธิบดี จิกมี เคเซอร์ นัมเกล วังชุก แห่งราชอาณาจักรภูฏาน เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระราชินีเจตซุน เพมา วังชุก มาทรงวางพ วงมาลาและผ้าคะตะถวายราชสักการะหน้าพระโกศพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งความบริสุทธิ์ และถวายราชสักการะ
#สายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างราชวงศ์ไทยและภูฏาน
https://www.facebook.com/phralanofficial/posts/1123478339957763
หลายคนเจอคำว่า “บริสุทธิ์” ในข่าว พิธีการ หรือข้อความทางศาสนา แล้วลังเลว่าอ่านยังไงกันแน่ เพราะตัวสะกดดูยาวและมีการันต์ปน ๆ อยู่ด้วย คำว่า “บริสุทธิ์” อ่านว่า “บอ-ริ-สุด” (ออกเสียงให้ชัดเป็น 3 พยางค์) โดยท้ายคำจะลงเสียง “สุด” ไม่ต้องอ่านเสียง “ทิ์” เพิ่มท้าย และไม่ต้องลากเสียงยาวเกินไป เวลาอ่านในประโยคจะไหลลื่นประมาณ “ความ-บอ-ริ-สุด” ความหมายของ “บริสุทธิ์” โดยทั่วไปใช้ในความหมายว่า “สะอาด ปราศจากสิ่งเจือปน” หรือในเชิงนามธรรมคือ “จริงใจ ไร้เจตนาร้าย” เช่น ความบริสุทธิ์ใจ ความรักที่บริสุทธิ์ หรือเจตนาบริสุทธิ์ ซึ่งเข้ากับบริบทบทความนี้มาก เพราะ “ผ้าคะตะ” ในวัฒนธรรมทิเบตและภูฏานก็ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของไมตรีจิตและความบริสุทธิ์ใจเช่นกัน ตัวอย่างประโยคที่ใช้คำว่า “บริสุทธิ์” แบบที่เราเจอบ่อย - “เขามีเจตนาบริสุทธิ์ แค่อยากช่วยจริง ๆ” - “น้ำที่ผ่านการกรองจนบริสุทธิ์” - “ถวายด้วยใจบริสุทธิ์” (มักเห็นในงานพิธี) ทริกเล็ก ๆ ที่ช่วยให้อ่านไม่พลาด: ให้จำว่า “บริสุทธิ์” ลงท้ายเสียงเดียวกับคำว่า “สุด” แล้วตัดเสียงตัวการันต์ทิ้งไป เวลาอ่านออกเสียงจริงจะฟังธรรมชาติกว่ามาก อีกอย่างที่คนมักสับสนคือ เวลาเขียนคู่กับคำว่า “ความบริสุทธิ์” จะอ่านว่า “ความ-บอ-ริ-สุด” เหมือนเดิม ไม่ได้เพิ่มเสียง “ทิ” ตรงท้ายคำ และถ้าอ่านเร็ว ๆ ให้ระวังอย่าเผลออ่านเป็น “บอ-ริ-สุท” แบบเสียงแข็งเกินไป—ให้ออกเสียงนุ่มเป็น “สุด” จะถูกกว่า ส่วนตัวเวลาเห็นคำนี้ในข่าวเกี่ยวกับพิธีการ เช่นการถวายสิ่งของหรือการแสดงความเคารพ เราจะเข้าใจนัยมากขึ้นว่า “บริสุทธิ์” ไม่ได้หมายถึงแค่สะอาด แต่ยังหมายถึงความตั้งใจดีและความเคารพที่มอบให้กันอย่างจริงใจ ซึ่งสอดคล้องกับความหมายของผ้าคะตะสีขาวที่มักใช้ในพิธีสำคัญของชาวทิเบตและภูฏานด้วย
