พระราชประวัติ
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระบรมราชินีนาถใน พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เป็นพระธิดาองค์ใหญ่ของพลเอก พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ กับหม่อมหลวงบัว กิติยากร สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามว่า “สิริกิติ์” ซึ่งมีความหมายว่า “ผู้เป็นศรี แห่งกิติยากร” ทรงพระราชสมภพเมื่อวันศุกร์ที่ ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๕ ที่บ้านพลเอก เจ้าพระยาวงศานุประพัทธ์ (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์) ผู้เป็นบิดาของหม่อมหลวงบัว ณ บ้านเลขที่ ๑๘๐๘ ถนนพระรามหก ตำบลวังใหม่ อำเภอปทุมวัน จังหวัดพระนคร ขณะนั้นเป็นระยะที่ประเทศเพิ่งเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เป็นระบอบประชาธิปไตย ก่อนหน้านั้นพระบิดาของพระองค์ทรงดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเสนาธิการทหารบก มียศเป็นพันเอก หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร
หลังจากเปลี่ยนแปลงการปกครองในวันที่ ๒๔ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๗๕ หม่อมเจ้านักขัตรมงคลทรงออกจากราชการทหาร โดยรัฐบาลแต่งตั้งให้ไปรับราชการในตำแหน่งเลขานุการเอก ประจำสถานทูตสยาม ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ประเทศสหรัฐอมริกา ส่วนหม่อมหลวงบัวซึ่งมีครรภ์แก่คงพำนักอยู่ในประเทศไทย จนให้กำเนิดหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์แล้วจึงเดินทางไปสมทบ มอบหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ให้อยู่ในความดูแลของเจ้าพระยาวงศานุประพัทธ์ และท้าววนิดาพิจาริณี ผู้เป็นบิดาและมารดาของหม่อมหลวงบัว
หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ต้องอยู่ห่างไกลบิดามารดาตั้งแต่อายุยังน้อย บางคราวต้องระหกระเหินไปต่างจังหวัดตามเหตุการณ์ผันผวนทางการเมือง เช่น ในพุทธศักราช ๒๔๗๖ หม่อมเจ้าอัปษรสมาน กิติยากร พระมารดาของหม่อมเจ้านักขัตรมงคล ได้ทรงรับนัดดาตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวไปสงขลาด้วย
ปลายพุทธศักราช ๒๔๗๗ หม่อมเจ้านักขัตรมงคลทรงลาออกจากราชการกลับประเทศไทยพร้อมครอบครัว อันมีหม่อมหลวงบัว หม่อมราชวงศ์กัลยาณกิติ์ บุตรคนโต และหม่อมราชวงศ์ บุษบา บุตรีคนเล็กผู้เกิดที่สหรัฐอเมริกา แล้วมารับหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ บุตรคนรอง กับ หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์จาก หม่อมเจ้าอัปษรสมาน กลับมาอยู่รวมกันที่ตำหนักซึ่งตั้งอยู่ที่ถนนกรุงเกษม ปากคลองผดุงกรุงเกษม ริมแม่น้ำเจ้าพระยา
ที่มา : https://www.royaloffice.th/25/10/2025/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4-12-08-2566/
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
https://www.facebook.com/phralanofficial/posts/1132951615677102
เวลาค้นคำว่า “พระเก้าอี้จักรี” ในกูเกิล ฉันเจอว่าหลายคนสงสัยเหมือนกันว่าแท้จริงแล้วคืออะไร ต่างจาก “พระที่นั่ง/พระแท่น” ไหม และทำไมบางแหล่งถึงโยงไปถึงพระมหากษัตริย์ต้นรัตนโกสินทร์อย่าง “พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย” (รัชกาลที่ 2) เลยลองสรุปเป็นภาษาคนอ่านทั่วไปให้เข้าใจง่าย ๆ เผื่อช่วยต่อยอดจากโพสต์ประวัติพระราชวงศ์ที่กำลังอ่านอยู่ค่ะ **พระเก้าอี้จักรีคืออะไร (โดยภาพรวมที่คนทั่วไปควรรู้)** คำว่า “พระเก้าอี้” ในบริบทของราชสำนักหมายถึงที่ประทับแบบเก้าอี้ (ไม่ใช่เบาะนั่งธรรมดา) ที่มีฐานะเป็นเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ ใช้ในพระราชพิธีหรือการเสด็จออกตามแบบแผน ส่วนคำว่า “จักรี” มักชี้ไปที่ “ราชวงศ์จักรี” ทำให้หลายคนเข้าใจว่าเป็นพระเก้าอี้ที่เกี่ยวเนื่องกับราชวงศ์นี้ หรือถูกใช้ในพิธีที่เกี่ยวกับราชสกุล/ขัตติยราชประเพณี **ใช้ในโอกาสไหน?** จากการไล่อ่านคำอธิบายหลายแหล่ง (รวมถึงรูป/คำบรรยายที่มักเจอในสื่อพิพิธภัณฑ์และบทความประวัติศาสตร์) “พระเก้าอี้จักรี” มักถูกกล่าวถึงในบริบท “เครื่องราชูปโภค/เครื่องประกอบพิธี” จึงมักเกี่ยวกับการจัดที่ประทับให้เหมาะกับพิธีการ เช่น การจัดท้องพระโรง การเสด็จออก หรือพิธีที่ต้องมีการประดิษฐานเครื่องประกอบยศให้ครบถ้วนตามธรรมเนียม **แล้วเกี่ยวข้องกับพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยอย่างไร?** คำค้นนี้พาไปเจอคำอธิบายเชิงประวัติศาสตร์ว่า ในช่วงรัตนโกสินทร์ตอนต้น (รวมถึงรัชกาลที่ 2) มีการวางระเบียบพิธีการและศิลปกรรมในราชสำนักให้ชัดเจนขึ้น ทั้งเรื่องแบบแผนท้องพระโรง งานช่างหลวง และการใช้เครื่องประกอบพระราชพิธีต่าง ๆ ดังนั้นเวลาอ่านเอกสาร/คำบรรยายวัตถุโบราณ จึงอาจพบการอ้างถึงช่วงรัชกาลที่ 2 ในฐานะ “ยุคที่ศิลปะและแบบแผนราชสำนักเฟื่องฟู” ทำให้เกิดการเชื่อมโยงว่าเครื่องบางอย่าง “มีมาตั้งแต่/สืบแบบแผนจาก” ยุคนั้น **ทริกเล็ก ๆ เวลาอ่านให้ไม่สับสน** - ถ้าเจอคำว่า *พระเก้าอี้* + คำเฉพาะ (เช่น จักรี) ให้ดูว่าข้อความกำลังพูดถึง “พิธี” หรือ “สถานที่/ห้อง” เพราะบริบทจะบอกหน้าที่ของสิ่งนั้นได้ดี - ถ้าเจอชื่อกษัตริย์อย่าง *พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย* ในหน้าเดียวกัน ลองสังเกตว่าเขากำลังพูดถึง “ยุคสมัย/ศิลปกรรม” มากกว่าบอกว่าเป็นของใช้ส่วนพระองค์โดยตรง **เชื่อมกับบทความพระราชประวัติที่อ่านอยู่** ในโพสต์นี้มีภาพและคำบรรยายแนว “พระราชประวัติ” (รวมถึงรายละเอียดวันพระราชสมภพ 12 สิงหาคม 2475 และพระนาม “สิริกิติ์”) ซึ่งเป็นแนวข้อมูลทางการ เวลาเราเจอคำศัพท์ราชสำนักอย่าง “พระเก้าอี้จักรี” ในการค้นต่อ จะช่วยให้แยกประเภทข้อมูลได้ว่า อันไหนคือ *พระราชประวัติบุคคล* และอันไหนคือ *คำศัพท์เครื่องประกอบพิธี/ราชประเพณี* ทำให้อ่านแล้วไม่ปะปนกันค่ะ ถ้าอยากให้ฉันช่วย “เทียบคำ” ระหว่าง พระเก้าอี้ / พระที่นั่ง / พระแท่น ในแบบสรุปสั้น ๆ หรืออยากให้ช่วยร่างย่อหน้าคำอธิบายประกอบภาพ (แนวเดียวกับ OCR ที่เห็นว่าเป็นภาพประทับบนพระเก้าอี้ทอง) บอกได้เลยนะคะ
