เรียนภาษากาย
มีโอกาสได้เรียนสด ในวิชาพฤติกรรมศาสตร์ เชิงอาชญาวิทยา ผสานกับจิตวิทยา กับอาจารย์คนดัง ได้ทำแบบทดสอบความจำ แบบทดสอบโรคซึมเศร้า และอีกหลากหลายมุมมอง
นับว่าเป็นประสบการณ์ดี ๆ อีกวันหนึ่ง
หลังจากได้ไปเรียนคลาสภาษากาย (พฤติกรรมศาสตร์เชิงอาชญาวิทยาผสานจิตวิทยา) สิ่งที่อาจารย์ย้ำมากคือ “ภาษากายต้องดูเป็นภาพรวม” ไม่ใช่เห็นท่าหนึ่งแล้วฟันธงทันที เลยขอสรุปแนวทางสังเกต “ภาษากาย 7 ชนิด” แบบที่เอาไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวันนะคะ 1) สีหน้า (Facial Expression) เริ่มจากพื้นฐานที่สุด เช่น ยิ้มจริง/ยิ้มมารยาท การเลิกคิ้วตอนแปลกใจ หรือเม้มปากตอนลังเล ทริคคือดู “ความสอดคล้อง” ระหว่างตา-ปาก เพราะบางคนปากยิ้มแต่ตาไม่ยิ้ม 2) สายตา (Eye Contact) สบตานานอาจแปลว่าให้ความสนใจ/มั่นใจ แต่ถ้าสบตาจนจ้องเขม็งพร้อมตัวแข็ง อาจเป็นการกดดันได้เหมือนกัน ส่วนคนที่หลบตาไม่ได้แปลว่าพูดโกหกเสมอไป บางคนแค่เขิน เครียด หรือไม่ชอบความขัดแย้ง 3) ท่าทางและการยืน/นั่ง (Posture) ไหล่ตก หลังงอ มักสัมพันธ์กับความเหนื่อย/หมดแรงใจ แต่ถ้านั่งเอนสบาย ๆ ในบริบทคุยเล่น อาจเป็นแค่ผ่อนคลาย ให้ดูสถานการณ์ประกอบ เช่น ในห้องเรียน/ประชุม ถ้าคนเริ่มห่อตัว อาจหมายถึงเริ่มไม่สบายใจหรืออยากจบบทสนทนา 4) มือและแขน (Gestures) การกอดอกหลายคนตีความว่า “ปิดกั้น” แต่บางครั้งแค่หนาวหรือเป็นท่าประจำตัว ให้ดูสัญญาณร่วม เช่น กอดอก+หันตัวหนี+ตอบสั้น ๆ จะน่าเชื่อกว่า การใช้มือประกอบคำพูดมาก ๆ มักสะท้อนความตื่นเต้น/อยากอธิบายให้เข้าใจ 5) ขาและเท้า (Legs & Feet) อันนี้ที่เรียนมาแล้วชอบมาก เพราะ “เท้ามักเผลอไปตามใจ” เช่น ปลายเท้าชี้ไปทางประตูอาจแปลว่าอยากออกจากสถานการณ์ หรือสั่นเท้าอาจเป็นความเครียด/พลังงานล้น ไม่ใช่เสียมารยาทเสมอไป 6) ระยะห่างและทิศทางร่างกาย (Proxemics & Orientation) การเว้นระยะคือภาษากายที่ชัดมาก ถ้าเราขยับเข้าใกล้แล้วอีกฝ่ายขยับถอย อาจหมายถึงต้องการพื้นที่ส่วนตัว ควรถอยให้เหมาะสม รวมถึงการหันลำตัวเข้าหา = เปิดรับสนทนา หันเฉียง/หันหนี = อยากลดการปะทะ 7) น้ำเสียงและจังหวะพูด (Paralanguage) หลายคนไม่รวมอันนี้ แต่ในคลาสย้ำว่า “เสียง” ส่งอารมณ์ได้แรงมาก เช่น พูดเร็วขึ้นเสียงสูงขึ้นตอนกังวล หยุดเงียบก่อนตอบอาจเป็นการคิด หรือไม่มั่นใจ ควรฟังพร้อมดูหน้า/มือประกอบ ทริคที่เอาไปใช้แล้วช่วยมาก - ดูเป็น “ชุดสัญญาณ” อย่างน้อย 2–3 อย่างพร้อมกัน เช่น สีหน้า + เท้า + น้ำเสียง - เทียบกับ “ปกติของคนนั้น” (baseline) คนที่พูดเร็วเป็นทุนเดิม อย่าเพิ่งตีความว่าโกหก - ใช้ภาษากายเพื่อสื่อสารให้ดีขึ้น ไม่ใช่จับผิด เช่น ถ้าอีกฝ่ายกอดอกและถอย ให้เราเว้นระยะและถามด้วยน้ำเสียงนุ่มลง สุดท้าย การทำแบบทดสอบความจำและคัดกรองภาวะซึมเศร้าที่ได้ลองในคลาส ทำให้รู้ว่าพฤติกรรม/ภาษากายบางอย่างอาจเกี่ยวกับสภาพใจจริง ๆ ดังนั้นเวลาสังเกตใคร ถ้าไม่แน่ใจ ให้เลือก “ถามด้วยความใส่ใจ” จะปลอดภัยและได้ข้อมูลจริงกว่าการเดาเสมอค่ะ
