ตอนแรกเราก็งงมากว่า “วิธีคำนวณ lifting plan” ต้องเริ่มจากตรงไหน สุดท้ายจับหลักได้ว่าอย่ารีบไปเลือกเครน/สลิงก่อน ให้เริ่มจาก “ข้อมูลของชิ้นงาน + วิธีผูก + มุมสลิง” แล้วตัวเลขจะตามมาเอง อันนี้คือแนวทางที่เราสรุปไว้แบบทำตามทีละขั้นค่ะ (เหมาะกับคนทำแผนยกเบื้องต้น) 1) เก็บข้อมูลตั้งต้นให้ครบ - น้ำหนักชิ้นงาน (W): ใช้น้ำหนักจริงจาก drawing/packing list อย่าเดา - จุดยก (lifting points) และระยะห่างระหว่างจุดยก - วิธีผูก: 1 ขา/2 ขา/4 ขา, แบบ choker/basket/vertical - มุมสลิง: มุมระหว่าง “ขาสลิงกับแนวดิ่ง” หรือ “กับแนวราบ” ต้องนิยามให้ชัดก่อนคำนวณ - อุปกรณ์ประกอบ: shackle, hook, spreader beam, master link (มี WLL ของตัวเอง) 2) เลือกนิยามมุมให้ถูก (สำคัญมาก) สูตรที่ใช้กันบ่อยสำหรับ 2 ขาแบบสมมาตร (โหลดกระจายเท่ากัน) - ถ้าวัดมุมจากแนวดิ่ง = θ แรงตึงในสลิงแต่ละขา (T) ≈ (W / 2) / cos(θ) ยิ่งมุมกางมาก (θ มาก) cos ยิ่งน้อย → T ยิ่งพุ่ง 3) ตัวอย่างคำนวณแบบเร็ว (2 ขา สมมาตร) สมมติชิ้นงานหนัก W = 2,000 กก. - กรณีมุมจากแนวดิ่ง θ = 30° T = (2000/2)/cos30 = 1000/0.866 ≈ 1,155 กก. ต่อขา - กรณี θ = 60° T = 1000/0.5 = 2,000 กก. ต่อขา (แรงเพิ่มขึ้นชัดมาก) ทริคของเราคือ ถ้าหน้างานคุมมุมไม่ได้ ให้เผื่อสลิง/อุปกรณ์ให้สูงขึ้นเสมอ 4) ใส่ปัจจัย “ศูนย์ถ่วงไม่อยู่กลาง” (โหลดไม่เท่ากัน) ถ้าจุด CG เยื้อง จะทำให้ขาหนึ่งรับมากกว่าอีกขา วิธีที่ปลอดภัยคือ - ประเมิน worst case โดยเผื่อโหลดขาที่หนัก เช่น 60/40 หรือ 70/30 (ขึ้นกับข้อมูลจริง) - แล้วคำนวณ T ของขาที่หนักด้วยสัดส่วนนั้นแทน W/2 เช่น รับ 70%: ใช้ W_heavy = 0.7W แล้วเอาไปหารด้วย cos(θ) 5) เช็ก WLL/SWL ของ “ทุกชิ้น” ไม่ใช่แค่สลิง คนพลาดบ่อยคือสลิงไหว แต่ shackle/ master link ไม่ไหว ให้เช็กอย่างน้อย: - สลิงแต่ละขา (ตามวิธีผูก: vertical/basket/choker ค่า WLL ไม่เท่ากัน) - shackle, hook, master link - spreader beam (ถ้ามี) - จุดยกบนชิ้นงาน (padeye/lug) ว่ารับแรงตามทิศได้จริง 6) เช็กเครนจาก Load Chart ให้ตรง “รัศมีทำงาน” การเลือกเครนไม่ใช่ดูแค่ tonnage รวม ให้ดูที่: - รัศมี (radius) ตอนยกจริง - ความยาวบูม/มุมบูม - น้ำหนักรวมที่ปลายบูม: โหลด + rigging gear + hook block แล้วเทียบกับ load chart ที่ radius นั้น ๆ (รวมทั้ง deration ถ้ามี) 7) รายการเช็กความปลอดภัยที่เราใส่ในแผนทุกครั้ง - มุมสลิงไม่กางเกินที่กำหนด (หลีกเลี่ยงมุมกางมาก ๆ) - มี tag line คุมการหมุน - มี exclusion zone และคนคุมสัญญาณ - ทดลองยก (test lift) ยกพ้นพื้นเล็กน้อยเช็กสมดุล ก่อนยกจริง สรุปสั้น ๆ: วิธีคำนวณ lifting plan ที่เข้าใจง่ายคือ “หาแรงในสลิงจากน้ำหนัก + มุม” แล้วค่อยไล่เช็ก WLL ของทุกอุปกรณ์และโหลดชาร์ตเครนตามรัศมีจริง ถ้าคุณบอกน้ำหนักชิ้นงาน วิธีผูก (2 ขา/4 ขา) และมุมคร่าว ๆ เราช่วยตั้งตัวอย่างคำนวณให้ได้ค่ะ