รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังสหภาพยุโรป (EU) มีมติจับ "เวียดนาม" และ "หมู่เกาะเติกส์และเคคอส" เข้าสู่บัญชีดำประเทศและดินแดนที่ไม่ให้ความร่วมมือด้านภาษีอย่างเป็นทางการ พร้อมไฟเขียวถอดชื่อ ฟิจิ ซามัว และตรินิแดดและโตเบโก ออกจากแบล็กลิสต์หลังผ่านมาตรฐานสากล
ในการประชุมเมื่อวันสัปดาห์ที่ผ่านมา สหภาพยุโรปได้ประกาศปรับปรุงรายชื่อประเทศและดินแดนที่ไม่ให้ความร่วมมือด้านภาษี (Tax Blacklist) โดยในรอบนี้มีมติให้ถอดชื่อ ฟิจิ ซามัว และตรินิแดดและโตเบโก ออกจากรายชื่อดังกล่าว โดยคณะมนตรียุโรป (European Council) ระบุว่า ปัจจุบันทั้งสามประเทศได้ปรับปรุงการดำเนินงานจนสอดคล้องกับมาตรฐานด้านภาษีระหว่างประเทศตามที่ได้ตกลงกันไว้ทั้งหมดแล้ว
การปรับปรุงรายชื่อล่าสุด ส่งผลให้ปัจจุบันมีเขตอำนาจศาล (Jurisdictions) จำนวน 10 แห่งที่ติดอยู่ในบัญชีดำของ EU ประกอบด้วย:
1. อเมริกันซามัว (American Samoa)
2. แองกวิลลา (Anguilla)
3. กวม (Guam)
4. ปาเลา (Palau)
5. ปานามา (Panama)
6. รัสเซีย (Russia)
7. หมู่เกาะเติกส์และเคคอส (Turks and Caicos Islands)
8. หมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐอเมริกา (US Virgin Islands)
9. วานูอาตู (Vanuatu)
10. เวียดนาม (Vietnam)
สำหรับกรณีของเวียดนาม การถูกนำชื่อเข้าสู่บัญชีดำมีขึ้นหลังจากที่ OECD Global Forum ตรวจสอบพบว่า เวียดนามยังไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานท ี่จำเป็นในเรื่อง "การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางภาษีเมื่อมีการร้องขอ" (Exchange of tax information upon request)
ทั้งนี้ เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา เวียดนามเพิ่งถูกถอดออกจาก "บัญชีสีเทา" (Grey List) ซึ่งเป็นกลุ่มประเทศที่ให้คำมั่นว่าจะปฏิรูประบบภาษีของตน แต่สถานการณ์ล่าสุดกลับทำให้เวียดนามหลุดเข้ามาอยู่ในบัญชีดำแทน
อนึ่ง บัญชีดำด้านภาษีของสหภาพยุโรป (EU Tax Blacklist) ถูกจัดทำขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อเดือนธันวาคม ปี 2017 เพื่อเป็นมาตรการจัดการกับปัญหาการหลีกเลี่ยงภาษีและการฟอกเงินระดับสากล โดยจะมีการทบทวนและอัปเดตรายชื่อเป็นประจำปีละ 2 ครั้ง
การอยู่ในบัญชีดำด้านภาษีของสหภาพยุโรปถือเป็นเรื่องที่ส่งผลกระทบอย่างมากต่อภาพลักษณ์และความน่าเชื่อถือของประเทศในเวทีระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในด้านการค้าระหว่างประเทศและการลงทุนต่างชาติ สำหรับเวียดนามนั้น การถูกจัดให้อยู่ในบัญชีดำในครั้งนี้มาจากการประเมินของ OECD Global Forum ที่พบว่าเวียดนามยังไม่สามารถปฏิบัติตามมาตรฐานการแลกเปลี่ยนข้อมูลทางภาษีเมื่อมีการร้องขอได้อย่างครบถ้วน ซึ่งมาตรฐานนี้มีความสำคัญมากในการป้องกันการหลบเลี่ยงภาษีและการฟอกเงินระหว่างประเทศ ประสบการณ์จากหลายประเทศที่เคยถูกบัญชีดำมักเจอผลกระทบโดยตรง เช่น การถูกจำกัดการลงทุนจากต่างประเทศหรือถูกคัดกรองอย่างเข้มงวดในการทำธุรกรรมการเงินระหว่างประเทศ นอกจากนี้ยังมีผลต่อชื่อเสียงองค์กรภายในประเทศที่อาจถูกมองว่ามีความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจโดยไม่โปร่งใส ในมุมมองส่วนตัว ฉันเห็นว่าการเข้มงวดของสหภาพยุโรปในเรื่องนี้เป็นการส่งสัญญาณสำคัญที่ชี้ให้เห็นถึงความตั้งใจของชุมชนโลกในการปรับปรุงระบบภาษีให้เป็นธรรมมากขึ้น หากประเทศใดสามารถปรับปรุงระบบและปฏิบัติตามกฎเกณฑ์เหล่านี้ได้ ทางนั้นก็จะได้ประโยชน์อย่างมาก ทั้งในเรื่องความน่าเชื่อถือและโอกาสทางธุรกิจในอนาคต สำหรับเวียดนาม การถอดออกจากบัญชีสีเทาและขึ้นบัญชีดำในเวลาอันสั้นสะท้อนให้เห็นว่าแม้จะมีความพยายามพัฒนาด้านภาษี แต่ยังต้องเร่งปรับปรุงในบางจุดอย่างชัดเจน เพื่อไม่ให้ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มประเทศที่ไม่น่าเชื่อถืออีกต่อไป สุดท้ายนี้ การติดตามและเข้าใจการเปลี่ยนแปลงในบัญชีดำของ EU จึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นนักลงทุน นักธุรกิจ หรือหน่วยงานภาครัฐเพื่อเตรียมการและปรับตัวให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันและอนาคต
