เมื่อกติกาโลกอ่อนแรง พลังอำนาจของชาติจะยังสามารถเป็นหลักประกันอธิปไตยของรัฐได้หรือไม่?
จากสถานการณ์ความตึงเครียดในหลายภูมิภาคของโลก เช่น กรณีที่เกี่ยวข้องกับ Venezuela และ Iran สะท้อนให้เห็นแนวโน้มสำคัญของระบบระหว่างประเทศในปัจจุบัน คือ “กติกาโลก” ที่เคยเป็นกลไกหลักในการกำกับพฤติกรรมของรัฐกำลังถูกท้าทายมากขึ้น
แม้ระเบียบโลกและกฎหมายระหว่างประเทศยังคงมีอยู่ รวมถึงความพยายามขององค์กรระหว่างประเทศอย่าง United Nations Security Council ในการแก้ไขวิกฤตหลายครั้งก็เผชิญข้อจำกัดจากผลประโยชน์ของมหาอำนาจ ทำให้เห็นชัดว่ากติกาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอในการค้ำประกันความมั่นคงของรัฐ
ในบริบทดังกล่าว พลังอำนาจของชาติทั้ง 4 ด้าน ตามทฤษฎีที่เรามักเรียกว่า DIME ซึ่งประกอบด้วย ด้านการทูต ด้านข้อมูลข่าวสาร ด้านการทหาร และด้านเศรษฐกิจ จำเป็นต้องถูกใช้ร่วมกันอย่างสมดุล
แม้การทูตยังคงเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความร่วมมือและลดความขัดแย้ง แต่การทูตจะมีพลังอย่างแท้จริงก็ต่อเมื่อ....มีพลังอำนาจของชาติด้านอื่นคอยสนับสนุน โดยเฉพาะพลังอำนาจทางการทหารที่ทำหน้าที่เป็นฐานของอำนาจต่อรองในเวทีระหว่างประเทศ
ในโลกที่การแข่งขันของมหาอำนาจทวีความเข้มข้น กำลังทหารยังคงเป็น “หลักประกันสุดท้ายของอธิปไตย” การมีกำลังทหารที่มีขีดความสามารถและมีความน่าเชื่อถือ ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อทำสงคราม แต่เพื่อสร้างอำนาจยับยั้ง (Deterrence) ที่ทำให้ฝ่ายตรงข้ามต้องพิจารณาอย่างรอบคอบก่อนที่จะคุกคามผลประโยชน์ของชาติ
หากรัฐขาดศักยภาพในการป้องกันตนเอง การทูตหรือกติกาสากลเพียงอย่างเดียวก็ยากที่จะสามารถปกป้องอธิปไตยได้อย่างแท้จริง
ดังนั้น ในโลกที่มีความไม่แน่นอนเพิ่มสูงขึ้น การพัฒนากำลังทหารที่มีความพร้อม มีขีดความสามารถที่น่าเชื่อถือ และสามารถปกป้องผลประโยชน์ของชาติได้ จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของความมั่นคงทางทหารเท่านั้น แต่เป็นปัจจัยสำคัญในการค้ำจุนอธิปไตย เสริมสร้างอำนาจต่อรองทางการทูต และทำให้ประเทศสามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของระบบโลก
บทความโดย
พลเรือตรี ปารัช รัตนไชยพันธ์
โฆษกกองทัพเรือ
จากการติดตามสถานการณ์ความตึงเครียดในภูมิภาคต่างๆ เช่น กรณี Venezuela และ Iran ผมได้เห็นภาพชัดเจนขึ้นว่า "กติกาโลก" ที่เคยเป็นเครื่องมือกำกับพฤติกรรมของรัฐในเวทีระหว่างประเทศกำลังถูกปะทะและท้าทายอย่างหนัก การพึ่งพากติกาหรือกฎหมายระหว่างประเทศเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอต่อการรับมือกับความไม่แน่นอนและความขัดแย้งที่ซับซ้อนในยุคนี้ ในประสบการณ์ส่วนตัวของผม การที่ประเทศจะสามารถยืนหยัดและค้ำประกันอธิปไตยได้จริงต้องมีพลังอำนาจชาติที่หลากหลายและสมดุล โดยเฉพาะกำลังทหารที่มีศักยภาพและความน่าเชื่อถือ ซึ่งไม่ใช่เพื่อการบุกโจมตี แต่เป็นการสร้างแผนป้องกันที่ทำหน้าที่เป็นอำนาจยับยั้ง (Deterrence) ที่สำคัญมาก การทูตจึงต้องเดินคู่กับกำลังทหาร เพราะถ้าปราศจาก "ฐานกำลัง" ที่แข็งแกร่ง การเจรจาทางการทูตอาจไม่มีน้ำหนักหรือพลังต่อรองเพียงพอในสถานการณ์ที่กติกาโลกถูกละเมิดหรือมองข้าม การสร้างกำลังทหารที่มีความทันสมัย การฝึกซ้อมและความพร้อมใช้งานจึงเป็นหนึ่งในกลยุทธ์สำคัญที่ประเทศต้องเร่งพัฒนาเพื่อรับมือกับความไม่แน่นอน นอกจากนี้ ในยุคที่ข้อมูลข่าวสารและเศรษฐกิจมีบทบาทสูง การผสมผสานใช้พลังทั้งสี่ด้าน ได้แก่ การทูต การทหาร ข้อมูลข่าวสาร และเศรษฐกิจ จึงเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการสนับสนุนและเสริมสร้างอำนาจของชาติอย่างรอบด้าน สร้างความมั่นคงในอธิปไตยและเสถียรภาพของประเทศท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของระบบโลกอย่างรวดเร็ว สุดท้ายนี้ เราควรตระหนักว่าการรักษาอธิปไตยในยุคที่กติกาโลกอ่อนแรงไม่ใช่เรื่องง่าย แต่การเตรียมกำลังอำนาจไม่ว่าจะเป็นทางการทูตหรือการทหาร รวมถึงการบูรณาการใช้ทรัพยากรด้านต่างๆ อย่างสมดุลและมีวิสัยทัศน์ จะช่วยให้ประเทศสามารถรับมือกับความท้าทายและรักษาความมั่นคงได้จริงในระยะยาว
