23.) อินทรียสังวร เป็นเหตุให้ได้มาซึ่งวิมุตติญาณทัสสนะ

จากประสบการณ์ส่วนตัวในการศึกษาพุทธธรรม การรักษาอินทรียสังวรเป็นสิ่งที่สนับสนุนอย่างยิ่งในการพัฒนาจิตใจและก้าวสู่ความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ผ่านการปิดกั้นสิ่งเร้าภายนอกที่ไม่จำเป็น จิตใจจะสงบและสอดคล้องกับศีล ซึ่งช่วยให้สมาธิเข้มแข็งขึ้น จากนั้นจึงเกิดยถาภูตญาณทัสสนะ คือการเห็นแจ้งในสิ่งที่มีจริงตามธรรมชาติอย่างแท้จริง ระหว่างการปฏิบัติจะพบว่าเมื่อสมาธิแน่นแฟ้นขึ้นและเห็นความจริงชัดเจนยิ่งขึ้น จะนำไปสู่ภาวะนิพพิทาวิราคะ คือการหลุดพ้นจากความยึดมั่นถือมั่นทั้งปวง และสุดท้ายเกิดวิมุตติญาณทัสสนะ ซึ่งเป็นความรู้แจ้งที่ทำให้จิตใจปลอดโปร่งเป็นอิสระอย่างแท้จริง การเปรียบเทียบอินทรียสังวรกับต้นไม้ที่สมบูรณ์ทั้งกิ่ง ก้าน เปลือกและแก่น ช่วยให้เข้าใจว่าการมีองค์ประกอบต่างๆอย่างครบถ้วนนั้นสำคัญอย่างไรเพื่อการพัฒนาทางจิตใจ การแดนซ์หรือการวางใจในขั้นตอนปฏิบัติธรรมนี้จึงต้องเรียงตามลำดับมิใช่กระโดดข้ามขั้น เพราะแต่ละขั้นคือพื้นฐานเพื่อบรรลุขั้นต่อไป จากประสบการณ์จริง การฝึกอินทรียสังวรต้องตั้งใจและมีวินัยสูง และสามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน ช่วยลดความวอกแวกจากสิ่งเร้ารอบตัว เสริมให้จิตรวมเข้ากับศีล สมาธิ และปัญญา นำไปสู่ความสงบและความรู้แจ้งอย่างแท้จริง นับเป็นหนทางปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้มุ่งหวังสู่การปลดปล่อยในพุทธศาสนา