การประเมิน motor power & level of conscious✅
เวลาเจอคำว่า “ประเมิน motor power” หรือ “motor power grade คืออะไร” ในวอร์ด/ตอนทำแลป ฉันชอบยึดหลักง่าย ๆ คือ “ดู-จับ-ให้ทำ-ให้ต้าน” แล้วค่อยให้คะแนนเป็น grade 0–5 เพื่อให้สื่อสารกับทีมได้ตรงกัน วิธีประเมิน Motor power (Muscle power grade 0–5) แบบใช้จริง 1) จัดท่าให้ถูกก่อน: ให้ผู้ป่วยอยู่ท่าที่ทำได้ปลอดภัย เช่น นอนหงาย/นั่งพิง แล้วอธิบายสั้น ๆ ว่าเราจะให้ยกแขน/งอเข่า/กระดกข้อเท้า 2) เริ่มจาก “ให้ขยับเอง” ก่อน: ดูว่าขยับได้ไหม ขยับเต็มช่วงการเคลื่อนไหว (ROM) หรือไม่ และทำได้ “ต้านแรงโน้มถ่วง” หรือเปล่า 3) ค่อยเพิ่ม “แรงต้าน”: ใช้มือเราออกแรงต้านพอประมาณ และเทียบซ้าย-ขวาเสมอ ความหมายแต่ละเกรด (สรุปจำง่าย) - Grade 0: ไม่มีกล้ามเนื้อหดตัวเลย (อัมพาต) คลำแล้วไม่กระตุก - Grade 1: คลำได้ว่ากล้ามเนื้อกระตุก/หดตัว แต่ยังไม่เกิดการเคลื่อนไหวของข้อ - Grade 2: เคลื่อนไหวได้เมื่อ “ตัดแรงโน้มถ่วง” เช่น เลื่อนแขน/ขาตามแนวราบบนเตียงได้ แต่ยกขึ้นสู้แรงโน้มถ่วงไม่ได้ - Grade 3: ยกแขน/ขาขึ้นสู้แรงโน้มถ่วงได้ แต่ยังต้านแรงเพิ่มไม่ได้ - Grade 4: ต้านแรงได้ “บางส่วน” (มักเขียนว่า weakness) ถ้าต้องการละเอียดขึ้นสามารถแบ่ง 4-/4/4+ ตามความรู้สึกแรงต้าน - Grade 5: แรงปกติ ต้านแรงได้เต็มที่ เทียบข้างตรงข้ามแล้วไม่อ่อนกว่า แล้ว “motor power grade IV” คืออะไร? โดยมากหมายถึง Grade 4 (4/5) คืออ่อนแรงแต่ยังต้านแรงตรวจได้ ไม่ใช่ปกติเต็มที่ ตัวอย่าง “การเขียน motor power” แบบกระชับ - Motor power UE: Rt 5/5, Lt 4/5; LE: Rt 5/5, Lt 5/5 หรือถ้าต้องระบุเป็นมัดกล้ามเนื้อ: “Ankle DF Lt 3/5” (กระดกข้อเท้าซ้ายได้สู้แรงโน้มถ่วง แต่ต้านแรงไม่ได้) ทิปเล็ก ๆ: เขียนให้ครบ 3 อย่างจะอ่านง่าย คือ ข้าง (Rt/Lt) + ตำแหน่ง (UE/LE หรือข้อ/กล้ามเนื้อ) + เกรด (x/5) ทวน Level of consciousness (ระดับความรู้สึกตัว) ที่เจอบ่อย ฉันใช้เป็นลำดับจากตื่นดีไปแย่ลง เพื่อรายงานอาการได้ไว - Full consciousness: รู้สึกตัวดี ตอบสนองเหมาะสม - Confusion: สับสน ตอบไม่ตรงคำถาม/เวลา-สถานที่ผิด - Drowsiness: ง่วง ปลุกตื่นได้ พูดคุยได้ช่วงสั้น ๆ - Stupor: ซึมมาก ต้องกระตุ้นแรง/เรียกซ้ำ ๆ ถึงตอบสนอง - Semi coma: ตอบสนองต่อความเจ็บได้เล็กน้อย/ไม่สม่ำเสมอ - Coma: ไม่รู้สึกตัว ไม่ตอบสนองต่อการเรียกหรือกระตุ้นเจ็บ เวลาเอาไปใช้ร่วมกันในการรายงาน เช่น “LOC: drowsy, arousable; Motor power: UE 5/5, LE Lt 3/5” จะช่วยให้แพทย์/พี่พยาบาลเห็นภาพเร็วว่า “ซึมลง” และ “อ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง” หรือไม่ ข้อควรระวังตอนประเมิน - เทียบซ้าย-ขวาเสมอ และให้ผู้ป่วยพยายามเต็มที่ก่อนค่อยให้แรงต้าน - ระวังผู้ป่วยปวดแผล/ข้อยึดติด เพราะจะทำให้ดูเหมือนแรงตก - ถ้าผู้ป่วยไม่ร่วมมือ/ไม่เข้าใจคำสั่ง ให้บันทึกว่า “limited by pain/poor cooperation” เพื่อกันความเข้าใจผิด
