พระจริยวัตรอันงดงาม "พระพันปีหลวง"

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “พระจริยวัตร” เวลาอ่านข่าวหรือชมพระราชพิธี แล้วสงสัยเหมือนกันว่า พระจริยวัตรคืออะไร? จากที่ฉันทำความเข้าใจและพยายามอธิบายให้ลูกฟังแบบง่ายที่สุด “พระจริยวัตร” คือ แบบอย่างการประพฤติปฏิบัติและกิริยามารยาทที่งดงาม (ทั้งคำพูด การวางตัว การปฏิบัติต่อผู้อื่น) ที่สะท้อนคุณธรรมในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย เพราะเรานำมาปรับใช้กับการเป็นคนดีในบ้าน โรงเรียน และสังคมได้จริง สำหรับฉัน ภาพของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (ที่หลายคนเรียกสั้น ๆ ว่า “พระพันปีหลวง” หรือ “พระพันปี”) ทำให้เห็นคำว่า “สง่างาม” ไม่ได้อยู่ที่การทรงฉลองพระองค์ชุดไทยหรือชุดราตรี เครื่องเพชร หรือพระมงกุฎเท่านั้น แต่อยู่ที่ความอ่อนน้อม เมตตา และรอยยิ้มที่ทำให้คนรอบข้างรู้สึกอบอุ่นเสมอ ฉันเลยลองสรุปเป็น “วิธีสอนลูก” แบบจับต้องได้ ให้ลูกเอาไปใช้ได้ทันที 1) สอนลูกเรื่องความอ่อนโยนแบบมีขอบเขต ฉันบอกลูกว่า อ่อนโยนไม่ใช่ยอมทุกอย่าง แต่คือการพูดดีโดยไม่ทำร้ายใจคนอื่น เช่น เวลาไม่เห็นด้วย ให้เริ่มด้วย “หนูเข้าใจนะ แต่หนูขอ…” หรือ “หนูไม่สะดวกค่ะ” เด็กจะได้กล้าปฏิเสธอย่างสุภาพ 2) ฝึก “น้ำใจและการแบ่งปัน” จากเรื่องเล็ก ๆ เราเริ่มจากในบ้าน เช่น แบ่งขนมให้น้อง ช่วยถือของให้ผู้ใหญ่ หรือเก็บของเล่นเข้าที่แล้วแบ่งให้น้องเล่นต่อ ฉันจะย้ำว่า ให้เพราะอยากให้ ไม่ใช่ให้เพื่อแลกของรางวัล 3) มารยาทงาม: พูดดี ไหว้เป็น ฟังเป็น ฉันฝึกกับลูกด้วยประโยคสั้น ๆ ที่ใช้ได้จริง: “สวัสดีค่ะ/ครับ”, “ขอบคุณค่ะ/ครับ”, “ขอโทษค่ะ/ครับ”, “ขออนุญาตนะคะ/ครับ” และที่สำคัญคือ “ฟังจนจบก่อนตอบ” เพราะการฟังด้วยความเคารพคือมารยาทที่คนมักมองข้าม 4) ศรัทธาในความดีแบบไม่ต้องรอคนเห็น ฉันยกตัวอย่างว่า การเก็บขยะที่ตกอยู่ แม้ไม่มีใครชม ก็เป็นความดีที่ทำให้ที่ตรงนั้นน่าอยู่ขึ้น เด็กจะค่อย ๆ เข้าใจว่า ความดีไม่ใช่การแสดง แต่เป็นนิสัย 5) กตัญญูต่อพ่อแม่และผู้มีพระคุณ ฉันไม่สอนด้วยการบังคับ แต่ชวนลูกทำสิ่งเล็ก ๆ เช่น ไหว้ก่อนนอน ช่วยงานบ้าน 1 อย่างต่อวัน หรือเขียนการ์ดสั้น ๆ ให้คนในบ้าน เด็กจะเห็นว่าความรักและความเคารพ “ทำเป็นการกระทำได้” สุดท้าย ถ้าใครค้นหาคำว่า “พระพันปีหลวง” เพราะอยากได้แนวทางสอนลูกให้เป็นคนดี ฉันคิดว่าเริ่มจาก 5 ข้อนี้ก่อนก็เพียงพอแล้ว ค่อย ๆ ทำทุกวันให้เป็นนิสัย แล้วคุณจะเห็นว่าความอ่อนโยน น้ำใจ มารยาท ความดี และความกตัญญู เป็นรากฐานที่ทำให้เด็กเติบโตอย่างสง่างามจากข้างในจริง ๆ