📚แนะนำหนังสือ sapiens ฉบับกราฟิก ประวัติย่อ มนุษยชาติ อ่านง่าย
#รีวิวหนังสือ เล่มที่ 4 ของ ส.ค. / 25 ของปี 2568
ถ้าใครเป็นหนึ่งในคนที่เคยหยิบหนังสือ Sapiens ฉบับเต็มขึ้นมาอ่าน แต่ต้องวาง เพราะความหนาและเนื้อหาที่ดูหนักหน่วง เราแนะนำเล่มนี้ สนุก เข้าใจง่าย (แม้บางส่วนจะเข้าใจยากอยู่บ้าง แต่ก็ง่ายกว่าแน่นอน)
เป็นหนังสือที่ผสมผสานความรู้ทางประวัติศาสตร์และวิทยาศาสตร์ให้เห็นภาพตามแล้วเข้าใจ มีการใช้ตัวละครดำเนินเรื่องจากอดีตไปทำความเข้าใจวิวัฒนาการของมนุษย์ สิ่งที่เราชอบคือการเห็นตัวละครถกเถียงกัน ทำให้เรารับข้อมูลในหลายแง่ ไม่เอนเอียง หรือเชื่อแหล่งข้อมูลใดข้อมูลหนึ่ง เอาจริง หลายหลักฐานก็ไม่ชัดเจนเพราะมันต้องย้อนประวัติศาสตร์กลับไปนานมาก ดังนั้น อ่านไปก็คิดไป ว่าอันไหนดูเข้าที
📚 สิ่งที่ได้เรียนรู้จากหนังสือเล่มนี้
• การที่ “โฮโมเซเปียนส์” หรือเรา กลายเป็นมนุษย์สายพันธุ์เดียวที่เหลือรอด ไม่ใช่เพราะเราแข็งแกร่งที่สุด แต่เป็นเพราะ “การปฏิวัติการรับรู้” ซึ่งเป็นความสามารถในการจินตนาการและสร้างเรื่องแต่ง เห็นได้ชัดๆ คือ แนวคิดเรื่องบริษัท ศาสนา ชาติ หรือเงินตรา เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่มีอยู่จริงในธรรมชาติ แต่มันทำให้เราสามารถทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มขนาดใหญ่ได้ ในแบบที่มด แมว หมู ฯลฯ ทำไม่ได้
• ผู้เขียนยังตั้งคำถามที่ชวนให้คิดต่อว่า การที่มนุษย์เราพัฒนามาจนถึงจุดนี้ เราได้ดีกว่าบรรพบุรุษจริงหรือเปล่า? ตัวอย่างเช่น มนุษย์ยุคล่าสัตว์ เก็บของป่า ทำงานอาทิตย์นึงก็แค่ 35-45 ชั่วโมง แต่ทุกวันนี้หลายคนต้องทำ 60-80 ชั่วโมง หรือแม้แต่เรื่องง่ายๆ อย่างการที่เรายังเสพติดน้ำตาล เพราะร่างกายถูกออกแบบมาให้สะสมพลังงานจากยุคที่อาหารหายากมากๆ แต่เราก็ยังติดน้ำตาลกันอยู่ ทั้งๆ ที่อาหารมีให้กินตลอดเวลา และส่งผลให้ให้เราป่วยด้วยโรคต่างๆ แทน เป็นต้น
ใครอยากเข้าใจประวัติศาสต์ตัวเองและบรรพบุรุษ ลองไปหาอ่านดู มันทำให้เราเห็นว่าปัญหาในโลกปัจจุบันหลายอย่างมีรากมาจากพฤติกรรมของบรรพบุรุษเราในอดีต และทำให้เราตระหนักว่าการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ไม่ได้มีไว้แค่จำ แต่มีไว ้เพื่อทำความเข้าใจ และคาดการณ์กับสิ่งที่อาจจะเกิดขึ้นได้ ซึ่งส่วนใหญ่ก็มาจากน้ำมือของเราเองอีกนั่นแหละ
📚My Bookmark(s)
เซเปียนส์ปกครองโลกได้ก็เพราะพวกเขาเปนสัตว์ชนิดเดียวที่สามาารถสร้างและเชื่อในเรื่องราวที่แต่งขึ้นมาเอง
.
ตราบใดที่ทุกคนเชื่อในเรื่องแต่งเดียวกัน ทุกคนก็จะทำตามกฎเกณฑ์เดียวกัน
.
มนุษย์ถือเป็นสัตว์ชนิดหนึ่งและทุกอย่างที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์ก็เป็นไปตามกฎทางฟิสิกส์ เคมี และชีววิทยา
.
เราเชื่อว่าสมองที่ใหญ่ การใช้เครื่องมือ และการมีความสามารถเรียนรู้ได้มาก รวมทั้งโครงสร้างทางสังคมที่ซับซ้อนและเป็นข้อได้เปรียบ แต่มนุษย์ที่ได้ประโยชน์เหล่านี้มานานนับ 2,000,000 ปีก็ยังคงเป็นสัตว์ที่อ่อนแอและไม่สลักสำคัญเท่าใดนัก
.
เซเปียนส์ก็เหมือนกับเผด็จการที่จู่จู่ได้อำนาจจึงก ลัวจะสูญเสียอำนาจอยู่ตลอดเวลา
.
สงครามส่วนใหญ่ในประวัติศาสตร์เป็นการต่อสู้จากเรื่องที่แต่งขึ้น
.
หลังปฏิวัติการรับรู้เมื่อ 70,000 ปีก่อน มนุษย์ก็อยู่กับความจริงสองด้าน หนึ่งคือความจริงทางวัตถุที่มีแม่น้ำ ต้นไม้ และสิงโต ส่วนอีกด้านคือความจริงและจินตนาการที่มีพระเจ้า ประเทศชาติ และบริษัทต่างๆ เมื่อเวลาผ่านไปความจริงในจินตนาการก็ทรงพลังมากขึ้นและมากขึ้น จนปัจจุบันความอยู่รอดของแม่น้ำ ต้นไม้ และสิง ขึ้นอยู่กับความกรุณาของสิ่งที่มีอยู่แต่ในจินตนาการ เช่น พระเจ้าทรงอำนาจ สหรัฐ หรือ Google
.
หลังการปฏิวัติการรับรู้ เซเปียนส์ประดิษฐ์เรื่องแต่งขึ้นมากมายเริ่มมีรูปแบบพฤติกรรมใหม่ใหม่ที่แปลกไป จนทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า วัฒนธรรม
.
นิสัยการกิน ความขัดแย้ง และพฤติกรรมทางเพศของเราต่างก็ล้วนเป็นผลมาจาก ความคิดแบบคนเก็บของป่าล่าสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับโรคยุคหลังอุตสาหกรรม
.
เราจะตระหนักว่าเรามีข้าวของมากเพียงใดก็ต่อเมื่อย้ายอพาร์ทเม้นท์ไปแห่งใหม่ แต่ในยุคที่ยังพเนจร พวกเขาต้องพกติดตัวแค่ของที่จำเป็นจริงๆ
.
สิ่งแวดล้อมสมัยใหม่ทำให้เรามีทรัพยากรสิ่งของมากขึ้นและมีอายุยืนกว่ารุ่นในในก่อนหน้านี้ แต่ก็ทำให้เรารู้สึกแปลกแยก ซึมเศร้า และอยู่ใต้ความกดดันบ่อยครั้ง
.
📚 เซเปียนส์ ประวัติศาสตร์ฉบับกราฟิก: กำเนิดมนุษยชาติ (เล่ม 1)
เขียน: ยูวัล โนอาห์ แฮรารี, เดวิด แวนเดอร์มิวเลน, แดเนียล คาสซาเนฟ
แปล: ดร.นำชัย ชีววิวรรธน์
สำนักพิมพ์: ยิปซี, สนพ.
ราคา: 395 บาท / 248 หน้า
หลายคนถามเหมือนกันว่า “Sapiens แปลว่าอะไร” — คำว่า Sapiens มาจากภาษาละติน แปลประมาณว่า “ผู้มีปัญญา/ผู้รู้” และชื่อเต็มของสายพันธุ์เราคือ Homo sapiens (โฮโมเซเปียนส์) หรือ “มนุษย์ผู้มีปัญญา” ซึ่งหนังสือเล่มนี้ก็พยายามตอบคำถามใหญ่ๆ ว่า ทำไมมนุษย์สายพันธุ์นี้ถึงอยู่รอดและครองโลกได้ ทั้งที่ไม่ได้แข็งแรงหรือวิ่งเร็วที่สุดในธรรมชาติ ถ้าคุณอยากรู้ว่าเล่มกราฟิกต่างจากเล่มปกติยังไง จากที่อ่านมา ฉบับกราฟิกเหมาะมากกับคนที่อยาก “เห็นภาพรวม” ก่อน เพราะเขาย่อยไอเดียหนักๆ ให้เป็นฉากการ์ตูน มีตัวละครคุยกัน โต้กัน และพาเราไล่เหตุการณ์เป็นลำดับเวลา ตั้งแต่บิ๊กแบง (ฟิสิกส์) การเกิดโมเลกุลและปฏิกิริยา (เคมี) การเกิดสิ่งมีชีวิต (ชีววิทยา) ไปจนถึง “ประวัติศาสตร์” ที่มนุษย์เริ่มสร้างวัฒนธรรมและความเชื่อร่วมกัน จุดนี้ทำให้เรื่องที่ดูไกลตัวอย่างวิวัฒนาการหรือเส้นเวลาหลายหมื่นปีจับต้องได้ขึ้นมาก ส่วนที่เป็นแกนหลักและอ่านสนุก คือประเด็น “การปฏิวัติการรับรู้” (ประมาณ 70,000 ปีก่อน) ที่ทำให้เซเปียนส์ร่วมมือกันเป็นกลุ่มใหญ่ได้ เพราะเราเชื่อเรื่องเล่าร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นศาสนา ประเทศ บริษัท หรือเงินตรา ซึ่งไม่ได้มีอยู่จริงแบบก้อนหินหรือแม่น้ำ แต่ทรงพลังเพราะคนจำนวนมาก “เชื่อเหมือนกัน” พออ่านถึงตรงนี้ ฉบับกราฟิกจะทำให้เห็นภาพทันทีว่าทำไมเรื่องแต่งถึงเปลี่ยนโลกได้ และทำไมสงครามหรือความขัดแย้งหลายอย่างจึงผูกกับเรื่องเล่าที่มนุษย์สร้างขึ้น อีกอย่างที่หลายคนเสิร์ชคือแนว “sapiens graphic novel pages” ถ้าคุณกำลังชั่งใจจากหน้าตัวอย่าง: จังหวะการเล่าเรื่องค่อนข้างเร็ว ภาพเยอะ ข้อความเป็นก้อนสั้นลง แต่ยังมีศัพท์/ประเด็นที่ต้องอ่านช้าๆ อยู่บ้าง แนะนำให้อ่านแบบแบ่งตอน (เช่นวันละ 20–30 หน้า) แล้วจดคำถามไว้ข้างๆ จะยิ่งสนุก เพราะเล่มนี้ไม่ได้ยัดคำตอบเดียว แต่ชวนให้คิดว่า หลักฐานไหนน่าเชื่อแค่ไหน และเราอาจ “มั่นใจเกินไป” กับเรื่องเล่าในยุคปัจจุบันหรือเปล่า ถ้าจะเลือกซื้อ/ยืมอ่านจากรีวิวนี้: เหมาะกับ 1) คนที่เคยท้อเล่มหนา 2) คนที่ชอบประวัติศาสตร์แบบเชื่อมวิทยาศาสตร์ 3) คนที่อยากเข้าใจคำว่าโฮโมเซเปียนส์และที่มาพฤติกรรมมนุษย์ในโลกสมัยใหม่ อ่านจบแล้วจะได้ทั้งภาพใหญ่และมุมมองใหม่ว่า “ทุกอย่างที่เราเชื่อล้วนเป็นเรื่องแต่ง” และเรื่องแต่งนี่แหละที่ทำให้เราร่วมมือกันได้สุดขอบโลก
