การที่เราว่างูว่าเป็นอสรพิษนั้นก็ไม่ถูกต้องนัก สมมติว่างูตัวหนึ่งไม่เคยกัดใครเลยในชีวิต อยู่อย่างใจดีและสำรวมมาตลอดชีวิต มันสมควรที่จะโดนว่า ว่าเป็นงูอสรพิษหรือไม่ การที่เราใช้คำว่า “งูอสรพิษ” นั้น เหมือนกับเราเหมาว่างูทุกตัวมีความผิดที่สามารถกัดคนได้ แต่ไม่ใช่ว่างูทุกตัวต้องกัดคน อาจจะแค่บางตัวเท่านั้น
ท่านจึงให้เราเปรียบเทียบเรื่องงูกับสิ่งต่างๆ ที่เราต้องเจอในชีวิต ที่ท่านว่าสิ่งทั้งหลายทั้งปวงเป็นทุกข์นั้น ก็ไม่ใช่ว่าเราจะต้องทุกข์ร่ำไป แต่ถ้าเราเข้าใกล้หรือไปเหยียบงูเข้า นั่นถือว่าเราไปเกี่ยวข้องกับงูในทางที่ไม่ถูกต้อง งูจึงจะกัดเรา แต่โดยทั่วไปแล้วงูอสรพิษไม่อยากกัดใคร และมันก็ไม่ได้ก้าวร้าวด้วย พระป่าเจองูในป่าบ่อยๆ ก็ไม่เห็นมันคิดจะกัดพระหรือกัดใคร มีแต่อยากจะหลบมากกว่า แต่ถ้าใครไปเหยียบมันเข้า ไปแหย่มันหรือจะไปจับมัน ก็เป็นไปได้ว่ามันจะกัดเอา เพราะงูมันกลัวคน
เราอยู่ในโลกแห่งความเปลี่ยนแปลง อยู่ในโลกแห่งสังขาร สังขารที่ไม่มีอะไรเที่ยงแท้คงทน เปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ ตามเหตุตามปัจจัยของมัน หากเราไปเกี่ยวข้องกับสิ่งทั้งหลายในทางที่ไม่ถูกต้อง เราก็จะเป็นทุกข์ แต่สิ่งทั้งหลายไม่ได้เป็นทุกข์ในตัวของมัน ปัญหาหรือทุกข์เกิดจากการที่เราเข้าไปจับมันหรือเข้าใกล้มันจนเกินไป
ฉะนั้น เราต้องอยู่ในโลกด้วยความระมัดระวัง รู้ว่าทุกสิ่งทุกอย่างพร้อมที่จะกัดเรา และพร้อมที่จะทำให้เราเป็นทุกข์อยู่เสมอถ้าเราขาดสติสัมปชัญญะ แต่ถ้าเรามีสติ มีสัมปชัญญะ อยู่กับธรรมะ มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่งภายใน ย่อมไม่มีสิ่งใดที่จะสามารถบังคับจิตใจของเราให้เป็นทุกข์ได้
#พระอาจารย์ชยสาโร
เมื่อผมได้อ่านบทความนี้แล้ว รู้สึกว่าการเปรียบเทียบ "งูอสรพิษ" กับปัญหาและความทุกข์ในชีวิตประจำวันเป็นแนวคิดที่ลึกซึ้งและน่าคิดต่ออย่างมาก ในชีวิตจริง ผมเคยผ่านช่วงเวลาที่เจอปัญหาเหมือนการ "เข้าใกล้งู" โดยไม่ระวัง ทั้งเรื่องงานและความสัมพันธ์ เมื่อเข้าไปยุ่งเกี่ยวโดยไม่ไตร่ตรองดีดี ก็ได้รับผลกระทบและความทุกข์ใจตามมา แต่เมื่อผมเริ่มเรียนรู้ที่จะรักษาระยะห่าง รู้จักสังเกต และใช้สติอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถลดความทุกข์ลงได้มาก คำว่า "งูอสรพิษไม่อยากกัดใคร" และ "งูกลัวคน" สะท้อนชัดเจนว่าปัญหาในชีวิตเองก็เหมือนกัน ถ้าเราไม่เข้าไปทำให้พื้นที่ส่วนตัวหรือความสมดุลของตัวเองถูกรบกวน ปัญหาก็ไม่กลายเป็นแรงกดดันและความทุกข์ที่ส่งผลรุนแรงต่อจิตใจ สิ่งที่ผมเห็นว่าเป็นกุญแจสำคัญมากจากบทนี้ คือ การมีสติสัมปชัญญะและธรรมะเป็นที่พึ่งภายในในยามที่เจอสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกทุกข์ การฝึกสตินอกจากช่วยให้มองเห็นสาเหตุของทุกข์ได้ชัดเจน ยังช่วยให้เราทำปฏิกิริยาต่อปัญหาอย่างเหมาะสม ไม่ทำให้ปัญหาบานปลาย โดยเฉพาะในยุคสมัยนี้ที่ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นรวดเร็วและไม่แน่นอน "สังขารที่ไม่มีอะไรเที่ยงแท้" เป็นสิ่งที่เราต้องเข้าใจเพื่อรับมือกับความไม่แน่นอนนั้นอย่างสงบและมีปัญญา ประสบการณ์ส่วนตัวทำให้ผมมั่นใจว่า หากเราเลือกที่จะไม่ "เหยียบงู" หรือไม่เข้าไปกระตุ้นปัญหาโดยไม่จำเป็น มีสติและความรู้ในใจเป็นเครื่องมือ ควบคุมจิตใจได้ ความทุกข์ก็จะลดลงและชีวิตจะดีขึ้นอย่างแท้จริง ท้ายที่สุด ผมอยากแนะนำเพื่อน ๆ ให้ลองมองปัญหาเป็นเหมือนงูอสรพิษที่อยู่ห่าง ๆ และให้สติเป็นเกราะป้องกัน ไม่จำเป็นต้องกลัวจนเกินไป แต่ก็ไม่ควรประมาท เพราะการมีจิตใจที่มั่นคงและสติปัญญาเท่านั้นที่จะช่วยให้เราผ่านทุกสถานการณ์ไปได้อย่างสงบสุขและเกื้อกูลกันในสังคม
