ธรรม4ประการ

หลายครั้งเวลาเจอปัญหาในที่ทำงานหรือชีวิตประจำวัน เรามักรีบตัดสินใจจากอารมณ์หรือจาก “ทางที่ง่ายที่สุด” แต่พอกลับมาดูผลลัพธ์แล้วกลายเป็นมีคนเดือดร้อน หรือสุดท้ายตัวเราเองต้องมารับผลกระทบทีหลัง ฉันเลยชอบใช้ “ธรรม 4 ประการ” เป็นเหมือนเช็กลิสต์ก่อนคิด-พูด-ทำ เพราะมันตรงไปตรงมาและเอาไปใช้ได้จริง ธรรม 4 ประการที่ยึดเป็นหลักมีประมาณนี้ 1) อย่าเบียดเบียนตนเอง 2) อย่าเบียดเบียนผู้อื่น 3) เป็นประโยชน์ตน 4) เป็นประโยชน์ผู้อื่น ถ้าจะเอาไปใช้กับการแก้ปัญหาในงาน ฉันจะทำเป็น 4 คำถามสั้นๆ ก่อนตัดสินใจ - วิธีนี้ทำให้ “เราเสียสุขภาพ/ศักดิ์ศรี/ความถูกต้อง” ไหม? (ไม่เบียดเบียนตนเอง) - วิธีนี้ไปทำให้คนอื่นเดือดร้อน เสียหน้า ถูกเอาเปรียบ หรือถูกกล่าวหาไหม? (ไม่เบียดเบียนผู้อื่น) - ทำแล้วเราได้ประโยชน์อะไรที่ชัดเจน เช่น งานเสร็จ คุณภาพดีขึ้น เวลาเหลือมากขึ้น เรียนรู้ทักษะเพิ่ม? (ประโยชน์ตน) - แล้วทีม/ลูกค้า/ครอบครัว ได้ประโยชน์อะไร เช่น ลดความผิดพลาด ลดความขัดแย้ง ระบบดีขึ้น? (ประโยชน์ผู้อื่น) อีกจุดที่ฉันชอบมากจากแนวคิดพุทธวจนคือเรื่อง “ชั่งน้ำหนักคุณ-โทษ” เพราะในโลกจริงแทบไม่มีวิธีไหนดี 100% หรือแย่ 100% เวลาเลือกทางออก ฉันจะเขียนสองฝั่งเลยว่า - คุณ (ประโยชน์) คืออะไร มากแค่ไหน ระยะสั้น/ระยะยาว - โทษ (ผลเสีย) คืออะไร กระทบใคร และอยู่ในระดับยอมรับได้ไหม พอเขียนออกมา เราจะเห็นภาพว่า “เลือกเดินวิธีนี้” เพราะคุณมากกว่าโทษ ไม่ใช่เพราะกลัวหรือเพราะตามคนอื่น ตัวอย่างในที่ทำงาน: ต้องแก้งานด่วนจนต้องทำโอที - ไม่เบียดเบียนตนเอง: ถ้าทำโอทีติดกันหลายวันจนป่วย แบบนี้เริ่มเบียดเบียนตัวเอง ต้องหาทางเลือก เช่น แบ่งงาน/ขอเดดไลน์ใหม่ - ไม่เบียดเบียนผู้อื่น: ถ้าโยนงานให้เพื่อนโดยไม่คุย หรือทำให้ทีมเสียเครดิต แบบนี้ไม่ผ่าน - ประโยชน์ตน: งานเสร็จทัน รักษามาตรฐาน เรียนรู้การจัดลำดับความสำคัญ - ประโยชน์ผู้อื่น: ลูกค้าได้งานดี ทีมไม่เสียความเชื่อใจ จากนั้นชั่งน้ำหนักคุณ-โทษ แล้วเลือกทางที่ “กระทบน้อยที่สุด” และ “โปร่งใส” เช่น แจ้งผลเสียที่อาจเกิดขึ้นให้ทีมรู้ ไม่ปิดบัง ถ้าคุณกำลังสงสัยว่าแนวคิดนี้เกี่ยวอะไรกับ “อิทธิบาท 4 ในการทำงาน” สำหรับฉันมันใช้คู่กันได้ดี: อิทธิบาท 4 ช่วยเรื่องแรงขับให้ทำสำเร็จ (ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา) ส่วนธรรม 4 ประการช่วยคุมทิศทางให้การคิด-พูด-ทำไม่ทำร้ายใคร และยังเกิดประโยชน์รอบด้าน ลองเริ่มจากเรื่องเล็กๆ ก่อน เช่น ก่อนพิมพ์ข้อความแรงๆ ก่อนตัดสินใจตอบโต้ ก่อนเลือกวิธีแก้ปัญหาในที่ประชุม แค่หยุดถาม 4 ข้อนี้สั้นๆ ก็ช่วยให้คำพูดและการตัดสินใจ “นุ่มขึ้น” แต่ชัดขึ้น และคนตำหนิเราได้ยากขึ้นจริงๆ