ในฐานะที่เคยติดตามข่าวสารและประเด็นการเมืองไทยอย่างใกล้ชิด ผมเชื่อว่าปัญหาหลักในการแก้ไขรัฐธรรมนูญนั้นไม่ได้อยู่ที่ตัวกฎหมายเพียงอย่างเดียว แต่คือ 'สันดาน' หรือ พฤติกรรมและทัศนคติของนักการเมือง ซึ่งมีอิทธิพลอย่างมากต่อการปฏิรูป รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ได้สร้างกรอบอำนาจให้กับ สว.250 คน ในการร่วมเลือกนายกรัฐมนตรี ซึ่งทำให้เกิดความไม่เป็นธรรมและความกังขาในหมู่ประชาชน อีกทั้งบทลงโทษทางกฎหมายที่รุนแรงต่อคดีความเช่นคดีโกงกิน การร่ำรวยผิดปกติ และฟอกเงิน ที่มีทั้งประหารชีวิตและจำคุกตลอดชีวิต รวมถึงข้อกำหนดห้ามเดินทางออกนอกประเทศหรือโดยสารเครื่องบินชั้นเฟิร์สคลาสฟรี ยังเป็นตัวบีบให้นักการเมืองต้องเคร่งครัดกับการดำรงตำแหน่งอย่างมาก อย่างไรก็ตาม เหตุผลที่นักการเมืองกลัวก็เพราะบทลงโทษเหล่านี้ไม่มีวันหมดอายุ ทำให้การถูกดำเนินคดีเป็นเรื่องที่นักการเมืองต้องกลัวมากกว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูญเสียอีก เพราะหาก 'สันดาน' ไม่ดี การแก้ไขกฎหมายก็อาจจะไร้ประสิทธิภาพ ผู้มีอำนาจจึงมักใช้ช่องว่างทางกฎหมายและอำนาจที่มีเพื่อป้องกันตัวเองมากกว่าการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง จากประสบการณ์และการพูดคุยกับหลายคนในแวดวงการเมือง สิ่งที่ต้องแก้ก่อนคือการสร้างจิตสำนึกและจริยธรรมการเมืองที่เข้มแข็ง รวมทั้งการตรวจสอบที่โปร่งใสและเข้มงวดจากประชาชนและองค์กรอิสระ เพื่อป้องกันการทุจริตและการใช้อำนาจในทางที่ผิด ดังนั้น การเน้นแก้ไขรัฐธรรมนูญโดยไม่แก้ 'สันดาน' จะทำให้การเปลี่ยนแปลงนั้นไม่สามารถยั่งยืนได้ เพราะฉะนั้นควรเริ่มต้นที่การสร้างความรับผิดชอบในตัวนักการเมืองก่อน จากนั้นค่อยผลักดันการแก้ไขกฎหมายที่มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล เพื่อให้การปกครองประเทศเดินหน้าอย่างยั่งยืนและโปร่งใสมากขึ้น