ไตวายเฉียบพลันจะหายไหม?
ถ้าเพิ่งได้ยินคำว่า “ไตวายเฉียบพลัน” (Acute Kidney Injury) ในแมวแล้วกำลังเครียดอยู่ อยากบอกก่อนว่า “บางเคสมีโอกาสกลับมาดีได้” แต่เป็นโรคที่แข่งกับเวลาจริง ๆ เพราะไตหยุดกรองของเสียแบบกะทันหัน ทำให้สารพิษคั่ง น้ำ-เกลือแร่รวน และอาการทรุดเร็วมาก อาการที่มักเจอในแมวไตวายเฉียบพลัน - ซึม ไม่กินอาหาร อาเจียน น้ำลายยืด กลิ่นปากแรงเหม็นคล้ายแอมโมเนีย - ดื่มน้ำมาก/ฉี่มากในช่วงแรก หรือบางตัวกลับเป็น “ฉี่น้อย/ไม่ฉี่” - ขาดน้ำ เหงือกแห้ง ผิวหนังยืดแล้วไม่คืนตัวเร็ว - หอบ อ่อนแรง เดินเซ ชัก (มักเกี่ยวกับโพแทสเซียม/กรดด่างผิดปกติ) ถ้าเข้าข่ายฉี่น้อยมากร่วมกับซึมจัด แนะนำให้รีบไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที ไม่ควรรอดูอาการข้ามคืน ไตวายเฉียบพลันเกิดจากอะไรได้บ้าง (ที่เจอบ่อย) 1) ขาดน้ำรุนแรง/ช็อก เช่น ท้องเสีย อาเจียนหนัก ไม่กินน้ำ อากาศร้อนจัด 2) ติดเชื้อ/อักเสบรุนแรง บางเคสมีไข้ ปวดท้อง หรือมีโรคอื่นร่วม 3) สารพิษหรือยา เช่น แมวได้รับยาคนบางชนิด (โดยเฉพาะยาแก้ปวดบางกลุ่ม) หรือกินของที่เป็นพิษต่อไต 4) ทางเดินปัสสาวะอุดตัน (โดยเฉพาะแมวผู้) ทำให้ปัสสาวะออกไม่ได้ ของเสียย้อนทำร้ายไต รักษายังไง ถึงจะมีโอกาส “หาย” หัวใจคือ “พามาเร็ว + รู้สาเหตุ + ร่างกายตอบสนอง” โดยทั่วไปคุณหมอมักทำดังนี้ - ให้น้ำเกลือและปรับสมดุลเกลือแร่/กรดด่างอย่างใกล้ชิด (หลายเคสต้องนอนโรงพยาบาล) - ตรวจเลือดดูค่าไต (BUN/Creatinine), โพแทสเซียม, ฟอสฟอรัส และติดตามปริมาณปัสสาวะ - หาเหตุ: อัลตราซาวด์/เอกซเรย์ ตรวจปัสสาวะ ตรวจติดเชื้อ - ยาแก้อาเจียน ยาปกป้องกระเพาะ ยาปฏิชีวนะ (ถ้าสงสัยติดเชื้อ) และการดูแลโภชนาการ คำถามเรื่อง “ยาล้างไต” หรือการฟอกไต: ในสัตว์เลี้ยงจะใช้เฉพาะบางโรงพยาบาลและบางข้อบ่งชี้ (เช่น สารพิษบางชนิด คุมโพแทสเซียมไม่ได้ น้ำท่วมปอดจากไตทำงานไม่ได้ ฯลฯ) ค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง จึงควรคุยกับสัตวแพทย์เรื่องความเหมาะสมและทางเลือกที่เป็นไปได้ในพื้นที่ สิ่งที่เจ้าของทำได้ตอนนี้ - จดอาการ เวลาที่เริ่มซึม-อาเจียน และ “ฉี่ครั้งล่าสุด” - ถ้าสงสัยกินยา/สารพิษ ให้ถ่ายรูปซองยา/สิ่งที่กินไปให้หมอดู (อย่าป้อนยาเอง) - รีบตัดสินใจพาไปโรงพยาบาลสัตว์ เพราะวินาทีที่ลังเลอาจหมายถึงเซลล์ไตที่เสียเพิ่มขึ้น สุดท้าย โอกาสหายของไตวายเฉียบพลันขึ้นกับความเร็วในการรักษาและสาเหตุจริง ๆ บางเคสกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้ปกติ แต่บางเคสอาจเหลือเป็นโรคไตเรื้อรังและต้องดูแลต่อเนื่อง ดังนั้น “มาให้ทัน” คือคำที่สำคัญที่สุด
