ปัสสาวะบ่อยๆ ไตวายแน่!!

ช่วงหนึ่งเราเคยคิดเหมือนกันว่า “ฉี่บ่อย” แปลว่าไตเริ่มพังหรือเปล่า แต่พออ่านข้อมูลเพิ่มถึงรู้ว่าอาการระบบทางเดินปัสสาวะหลายอย่างมีสาเหตุได้หลายแบบ และหนึ่งในคำที่คนค้นหาเยอะมากคือ “นิ่ว” กับ “นิ่วในไตเกิดจากอะไร” เลยอยากมาเติมข้อมูลส่วนนี้ให้ครบขึ้น เผื่อใครกำลังสับสนเหมือนเรา นิ่วในไตเกิดจากอะไร? โดยหลักๆ คือแร่ธาตุในปัสสาวะ “เข้มข้น” จนตกผลึกและรวมตัวเป็นก้อนนิ่ว สาเหตุ/ปัจจัยที่เจอบ่อยมีประมาณนี้ - ดื่มน้ำน้อย ทำให้ปัสสาวะเข้มข้น (สีเหลืองเข้ม กลิ่นแรง) - เหงื่อออกเยอะ อากาศร้อน ออกกำลังกายหนัก แต่ชดเชยน้ำไม่พอ - กินเค็มจัดบ่อย (โซเดียมสูง) เพิ่มโอกาสแคลเซียมออกในปัสสาวะ - ชอบน้ำหวาน/น้ำอัดลมบางชนิด หรือกินโปรตีนสัตว์เยอะมากเป็นประจำ - กลั้นปัสสาวะนานๆ ทำให้ระคายเคือง/ติดเชื้อได้ง่าย (บางชนิดสัมพันธ์กับนิ่ว) - ประวัติครอบครัว เคยเป็นนิ่วมาก่อน มีโอกาสเป็นซ้ำ - โรคบางอย่าง เช่น เกาต์ (กรดยูริกสูง) หรือความผิดปกติของต่อมพาราไทรอยด์ (พบไม่บ่อยแต่มีผล) อาการที่ชวนสงสัย “นิ่วในไต/ท่อไต” (ไม่จำเป็นต้องฉี่บ่อยเสมอไป) - ปวดบั้นเอวหรือสีข้างแบบบีบๆ เป็นๆหายๆ บางทีปวดร้าวลงขาหนีบ - คลื่นไส้ อาเจียนร่วมกับปวดเอว (เจอได้) - ปัสสาวะแสบขัด หรือรู้สึกฉี่ไม่สุด (ถ้านิ่วลงมาใกล้กระเพาะปัสสาวะ) - ปัสสาวะสีชมพู/แดง/น้ำตาล (มีเลือดปน) - มีไข้ หนาวสั่นร่วมด้วย อันนี้ต้องระวังมาก เพราะอาจเป็นติดเชื้อร่วมกับการอุดกั้น สิ่งที่เราใช้เช็กตัวเองเบื้องต้น (เพื่อคัดกรองว่าควรไปตรวจไหม) - สีปัสสาวะ: ถ้าเข้มมากตลอด อาจสะท้อนว่าดื่มน้ำน้อย - ปวดเอวข้างใดข้างหนึ่งรุนแรงผิดปกติ หรือปวดเป็นพักๆ จนทำอะไรไม่ได้ - มีเลือดปน/ไข้/หนาวสั่น/ปวดหลังร่วมกับปัสสาวะผิดปกติ ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง แนะนำให้ไปพบแพทย์เพื่อตรวจปัสสาวะ อัลตราซาวด์ หรือเอกซเรย์/CT ตามความเหมาะสม (การตรวจจะช่วยแยกจาก UTI หรือสาเหตุอื่นด้วย) วิธีลดเสี่ยงนิ่วที่ทำตามได้จริงในชีวิตประจำวัน - ดื่มน้ำให้พอจนปัสสาวะ “เหลืองอ่อน” (โดยเฉพาะวันร้อน/ออกกำลังกาย) - ลดเค็ม ลดอาหารแปรรูป/บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป/ของหมักดอง - ไม่หักโหมโปรตีนสัตว์แบบสุดโต่งทุกมื้อ (ค่อยๆปรับสมดุล) - ถ้าเคยเป็นนิ่วแล้ว ควรถามแพทย์เรื่องชนิดของนิ่ว เพราะคำแนะนำเรื่องอาหารจะต่างกัน (เช่น แคลเซียมออกซาเลต vs กรดยูริก) สุดท้ายอยากย้ำแบบที่บทความเดิมสื่อไว้: “ฉี่บ่อย” ไม่ได้แปลว่าไตวายเสมอไป แต่ถ้ามีอาการเข้าข่ายนิ่ว เช่น ปวดเอวรุนแรง ปัสสาวะมีเลือด หรือมีไข้ร่วมด้วย อย่ารอดูอาการนาน รีบไปตรวจจะปลอดภัยกว่าค่ะ