มือสั่น เหงื่อออก หิวมาก…อาจไม่ใช่แค่หิว แต่เป็น “ภาวะน้ำตาลตก”

ภาวะน้ำตาลตก (Hypoglycemia) คือ ภาวะที่ระดับน้ำตาล (กลูโคส) ในเลือดลดต่ำกว่าปกติ จนสมองและอวัยวะต่าง ๆ ได้รับพลังงานไม่เพียงพอ โดยทั่วไปมักหมายถึงระดับน้ำตาลในเลือด ต่ำกว่า 70 mg/dL แม้บางคนอาจเริ่มมีอาการตั้งแต่ระดับที่สูงกว่านี้ โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลอย่างเข้มงวด

⸻

อาการเตือนที่พบบ่อย

ระยะเริ่มต้น (ร่างกายหลั่งอะดรีนาลีน)

* มือสั่น

* เหงื่อออกมาก

* ใจสั่น

* หิวมากผิดปกติ

* วิตกกังวล

* หน้าซีด

ระยะที่สมองขาดน้ำตาล

* เวียนศีรษะ

* พูดไม่ชัด

* มองเห็นภาพซ้อน

* สับสน

* เดินเซ

* สมาธิลดลง

* พฤติกรรมเปลี่ยนไป

ระยะรุนแรง

* ชัก

* หมดสติ

* โคม่า

* อาจเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

⸻

สาเหตุที่พบบ่อย

ในผู้ป่วยเบาหวาน

* ฉีดอินซูลินมากเกินไป

* รับประทานยาลดน้ำตาลบางชนิด เช่น Sulfonylurea

* กินอาหารน้อยหรือข้ามมื้อ

* ออกกำลังกายหนักกว่าปกติ

* ดื่มแอลกอฮอล์โดยไม่ได้รับประทานอาหาร

ในคนที่ไม่ได้เป็นเบาหวาน

* อดอาหารเป็นเวลานาน

* ดื่มแอลกอฮอล์มาก

* โรคตับหรือไตรุนแรง

* ความผิดปกติของฮอร์โมนบางชนิด

* เนื้องอกที่สร้างอินซูลิน (พบได้น้อย)

⸻

วิธีปฐมพยาบาล

หากยังรู้สึกตัวและกลืนได้

ใช้หลัก 15-15 Rule

1. รับประทานคาร์โบไฮเดรตที่ออกฤทธิ์เร็ว 15 กรัม

* น้ำผลไม้ 120–150 มล.

* น้ำอัดลมชนิดปกติ 150 มล.

* น้ำตาลทราย 3 ช้อนชา ละลายน้ำ

* กลูโคสเม็ด

2. รอ 15 นาที

3. ตรวจระดับน้ำตาลอีกครั้ง (หากสามารถตรวจได้)

4. หากยังต่ำกว่า 70 mg/dL ให้รับประทานคาร์โบไฮเดรตอีก 15 กรัม

5. เมื่ออาการดีขึ้น ควรรับประทานอาหารหรือของว่างที่มีคาร์โบไฮเดรตและโปรตีน หากยังไม่ถึงเวลามื้ออาหาร

⸻

หากหมดสติ หรือกลืนไม่ได้

❌ ห้ามป้อนน้ำ อาหาร หรือยาเข้าปาก เพราะเสี่ยงสำลัก

ควร

* โทรแจ้งหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน (1669 ในประเทศไทย)

* หากมีชุดฉีด Glucagon และได้รับการฝึกอบรม สามารถใช้ได้ตามคำแนะนำ

* จัดผู้ป่วยให้นอนตะแคงเพื่อป้องกันการสำลัก

* รีบนำส่งโรงพยาบาล

⸻

ใครมีความเสี่ยงสูง?

* ผู้ป่วยเบาหวานที่ใช้อินซูลิน

* ผู้ใช้ยากลุ่ม Sulfonylurea

* ผู้สูงอายุ

* ผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรัง

* ผู้ที่ออกกำลังกายหนัก

* ผู้ที่อดอาหารหรือรับประทานอาหารไม่ตรงเวลา

* ผู้ดื่มแอลกอฮอล์ขณะท้องว่าง

⸻

วิธีป้องกัน

* รับประทานอาหารตรงเวลา

* ไม่ข้ามมื้ออาหาร

* ตรวจน้ำตาลตามคำแนะนำของแพทย์

* พกน้ำตาลหรือกลูโคสเม็ดติดตัว

* ปรับขนาดยาเมื่อออกกำลังกายหรือรับประทานอาหารน้อยลงตามคำแนะนำของแพทย์

* แจ้งคนใกล้ชิดให้รู้วิธีช่วยเหลือเมื่อเกิดภาวะน้ำตาลต่ำ

⸻

ภาวะน้ำตาลตกกับภาวะน้ำตาลสูง ต่างกันอย่างไร?

ภาวะน้ำตาลตก ภาวะน้ำตาลสูง

เกิดเร็ว มักค่อยเป็นค่อยไป

เหงื่อออก ตัวเย็น มือสั่น ปากแห้ง กระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย

หิวมาก เบื่ออาหารได้

สับสน ชัก หมดสติได้รวดเร็ว หากรุนแรงอาจซึมและหมดสติจากภาวะแทรกซ้อน

สรุป

ภาวะน้ำตาลตกเป็นภาวะฉุกเฉินที่ควรได้รับการแก้ไขอย่างรวดเร็ว เพราะสมองต้องอาศัยกลูโคสเป็นแหล่งพลังงานหลัก หากมีอาการสงสัย ควรรีบให้คาร์โบไฮเดรตที่ออกฤทธิ์เร็วในผู้ที่ยังรู้สึกตัวและกลืนได้ หรือรีบเรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉินเมื่อผู้ป่วยหมดสติหรือไม่สามารถกลืนได้

ข้อความสำคัญที่ควรจำ

* ระดับน้ำตาล <70 mg/dL ถือเป็นภาวะน้ำตาลต่ำที่ควรแก้ไขทันที

* อาการสำคัญคือ มือสั่น เหงื่อออก ใจสั่น หิวมาก สับสน

* ใช้หลัก 15-15 Rule ในผู้ที่ยังรู้สึกตัว

* ห้ามป้อนอาหารหรือน้ำให้ผู้ที่หมดสติ และรีบโทร 1669 ทันที

#ภาวะน้ำตาลตก #มือสั่น #เหงื่อออก #หน้ามืด #เวียนหัว