ปลอกหุ้มเอ็นข้อมืออักเสบรักษาอย่างไร?

หลายคนค้นหา “เอ็นข้อมืออักเสบ รักษายังไง” เพราะเจ็บข้อมือด้านนิ้วโป้งเวลาหยิบของ บิดผ้า เปิดฝาขวด หรือคุณแม่/คุณยายที่เลี้ยงหลานอุ้มบ่อย ๆ แล้วปวดลามขึ้นท่อนแขน อาการแบบนี้เข้ากับ “ปลอกหุ้มเอ็นข้อมืออักเสบ (De Quervain’s tenosynovitis)” ที่เกิดจากปลอกหุ้มเอ็นบริเวณข้อมือเกิดการอักเสบและตีบ ทำให้เอ็นเสียดสีจนเจ็บ สิ่งที่ฉันแนะนำให้เริ่มทำทันที (และมักช่วยได้จริงในช่วงแรก) คือ “พักใช้งาน” โดยเฉพาะท่าที่ต้องกาง-เหยียดนิ้วโป้งและบิดข้อมือ เช่น เลื่อนมือถือมือเดียวอุ้มลูก, ยกของด้วยนิ้วโป้งเกร็ง, งานบ้านที่ต้องบิดซ้ำ ๆ ถ้าจำเป็นต้องใช้มือ ให้สลับมือหรือเปลี่ยนท่า ลดแรงกดที่ข้อมือให้น้อยที่สุด อีกข้อที่คนมองข้ามคือ “ใส่ตัวประคอง/เฝือกพยุง” แบบที่พยุงข้อมือและล็อกนิ้วโป้ง (thumb spica) จะตรงจุดกว่าการพันผ้าธรรมดา เพราะมันลดการขยับของเอ็นที่อักเสบได้จริง ๆ ฉันมักให้ใส่ช่วงที่ใช้งานและตอนนอน 1–2 สัปดาห์ แล้วค่อยประเมินอาการ ถ้าใส่แล้วปวดน้อยลงแปลว่ามาถูกทาง เรื่องยา: ระยะที่ปวดมาก แพทย์อาจพิจารณา “ทานยาแก้อักเสบ/ยาแก้ปวด” ชั่วคราวร่วมกับการพักและใส่เฝือก แต่หัวใจคืออย่าใช้ยาเพื่อฝืนใช้งาน เพราะอาการมักยืดเยื้อได้ ถ้าพัก+ใส่เฝือกแล้วยังไม่ดีขึ้น หรือปวดจี๊ดมากจนใช้มือไม่ไหว ตัวเลือกที่เจอบ่อยคือ “ฉีดยา” (มักเป็นสเตียรอยด์เฉพาะที่) ซึ่งหลายคนอาการดีขึ้นชัดเจนภายในไม่กี่วันถึง 1–2 สัปดาห์ หลังฉีดควรพักใช้งานต่อเนื่องและยังใส่ตัวประคองช่วงแรก เพื่อไม่ให้กลับมาอักเสบซ้ำ เมื่อไหร่ถึงต้อง “ผ่าตัด”? โดยทั่วไปจะพิจารณาเมื่อรักษาแบบอนุรักษ์นิยมและ/หรือฉีดยาแล้วอาการยังเป็นซ้ำ ๆ หรือปวดเรื้อรังจนรบกวนชีวิตประจำวัน การผ่าตัดจะเป็นการคลายปลอกหุ้มเอ็นที่ตีบให้เอ็นเลื่อนได้สะดวกขึ้น หลังผ่าตัดมักยังต้องใส่เฝือก/ตัวประคองช่วงสั้น ๆ และค่อย ๆ ทำกายภาพข้อมือ ทริคเล็ก ๆ ที่ช่วยลดกำเริบ: จัดท่าจับมือถือให้ใช้สองมือ, หลีกเลี่ยงท่าบิดข้อมือแรง ๆ, อุ้มเด็กโดยใช้แขนรองและให้ข้อมืออยู่ท่าตรง, พักเป็นรอบ ๆ ทุก 20–30 นาที หากมีอาการชาหรือปวดร้าวผิดปกติ บวมแดงร้อนมาก หรือปวดไม่ลดลงภายใน 1–2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินว่าเป็น De Quervain หรือมีปัญหาอื่นร่วมด้วย