ช่วงที่เริ่มทำสวนชะอม สิ่งที่เจอบ่อยคือชะอมโตไวมาก กิ่งพุ่งสูง เก็บยอดลำบาก และพอตัดทีเดียวแรงๆ บางครั้งยอดแตกช้ากว่าที่คิด เลยลองทำวิธี “โน้มกิ่งชะอม” ในสวนชะอมของเรา (โซนนครพนม) แล้วรู้สึกว่าเก็บง่ายขึ้นจริง แถมกระตุ้นให้แตกยอดใหม่สม่ำเสมอด้วย หลักการของการโน้มกิ่งคือ “ลดความสูง + กระจายกิ่ง” ให้กิ่งออกด้านข้างมากขึ้น พอกิ่งไม่ชี้ขึ้นฟ้าอย่างเดียว ต้นจะมีจุดแตกยอดใหม่เพิ่ม และคนเก็บไม่ต้องเอื้อมสูง วิธีที่ทำในสวนชะอม (แบบบ้านๆ แต่ได้ผล) 1) เลือกกิ่งที่แข็งแรง: เลือกกิ่งหลักที่ยาวและเริ่มสูงเกินระดับอก/ศีรษะ ไม่เลือกกิ่งอ่อนมากเพราะหักง่าย 2) ค่อยๆ ดัด ไม่หักมุม: ใช้มือดัดทีละนิดให้โค้ง ไม่งอเป็นมุมฉาก ถ้ากิ่งแข็งมากให้ทำช่วงเช้าหรือเย็นที่อากาศไม่ร้อนจัด กิ่งจะยืดหยุ่นขึ้น 3) ผูกยึดให้แน่นพอดี: ใช้เชือกฟาง/เชือกนิ่มๆ ผูกกับหลัก หรือผูกถ่วงกับก้อนหิน/กระสอบทรายให้กิ่งเอียงลงประมาณ 45–60 องศา ระวังอย่ารัดแน่นจนบาดเปลือก 4) เว้นระยะทรงพุ่ม: โน้มแล้วจัดกิ่งไม่ให้ทับกันแน่นเกิน อากาศถ่ายเทดีจะลดโรคและช่วยให้ยอดสวย หลังโน้มกิ่งควรดูแลยังไง - รดน้ำสม่ำเสมอ 3–7 วันแรก เพราะต้นกำลังปรับตัว ถ้าดินแห้งมากยอดใหม่จะชะงัก - เสริมปุ๋ยคอก/ปุ๋ยหมักบางๆ รอบโคน แล้วคลุมโคนด้วยหญ้าแห้งช่วยเก็บความชื้น (ทำให้สวนชะอมดูแลง่ายขึ้น) - ถ้าต้องตัดแต่ง ให้ตัดปลายกิ่งที่ชี้เข้ากลางพุ่มออกเล็กน้อย จะช่วยให้แตกยอดรอบๆ ข้อควรระวังที่เคยพลาด - โน้มแรงเกินไปจนกิ่งปริ: ถ้าเกิดรอยปริ ให้ใช้เทปพันกิ่งหรือเชือกพันพยุงไว้ และลดน้ำหนักที่ถ่วง - ผูกเชือกแข็งบาดกิ่ง: แนะนำใช้วัสดุนิ่มๆ หรือรองผ้าบางๆ ก่อนผูก สำหรับใครที่ทำสวนชะอมและกำลังหาวิธีให้เก็บยอดง่ายขึ้น ลองโน้มกิ่งชะอมดูค่ะ ทำทีละต้นแบบค่อยเป็นค่อยไป พอทรงพุ่มเริ่มเตี้ยลง จะรู้สึกว่าการเก็บยอดไวขึ้น และสวนจัดการง่ายขึ้นมาก