สูตรฟิสิกส์

ถ้าใครค้นหา “สูตร p” หรือ “p=mv” ส่วนใหญ่กำลังเจอเรื่อง “โมเมนตัม (momentum)” ในบทกลศาสตร์ค่ะ เรามาสรุปแบบสั้นแต่ครบให้จำไปใช้ได้จริง 1) โมเมนตัม p คืออะไร โมเมนตัม (สัญลักษณ์ p) คือ “ปริมาณการเคลื่อนที่” ของวัตถุ บอกประมาณว่า วัตถุที่มีมวลมากและ/หรือเคลื่อนที่เร็ว จะ “หยุดยาก” กว่า 2) สูตรหลักที่ต้องจำ: p = mv p = โมเมนตัม หน่วยเป็น kg·m/s m = มวล หน่วยเป็น kg v = ความเร็ว หน่วยเป็น m/s ดังนั้นถ้าโจทย์ให้มวลกับความเร็วมา ก็แทนค่าได้เลย ตัวอย่างเร็วๆ มวล 2 kg เคลื่อนที่ด้วยความเร็ว 3 m/s p = mv = 2×3 = 6 kg·m/s 3) เรื่อง “ทิศทาง” สำคัญมาก โมเมนตัมเป็นปริมาณเวกเตอร์ มีทิศเดียวกับความเร็ว เวลาโจทย์บอกซ้าย/ขวา หรือกำหนดทิศเป็นบวก/ลบ ให้ใส่เครื่องหมายให้ถูก เช่น ถ้าเลือก “ไปทางขวาเป็นบวก” แล้ววัตถุเคลื่อนที่ไปทางซ้าย ความเร็วต้องเป็นลบ ทำให้ p เป็นลบด้วย 4) แปลงหน่วยก่อนแทนค่า (พลาดกันบ่อย) - ถ้ามวลเป็นกรัม ต้องแปลงเป็นกิโลกรัมก่อน: 500 g = 0.5 kg - ถ้าความเร็วเป็น km/h ให้แปลงเป็น m/s: คูณ 1000/3600 (หรือหาร 3.6) เช่น 36 km/h = 10 m/s 5) เชื่อมกับ “แรงดล/อิมพัลส์” ที่มักเจอคู่กัน หลายคนจำเป็นแพ็กว่า โมเมนตัมเกี่ยวกับการชน เพราะมีแนวคิด “การเปลี่ยนโมเมนตัม” J = Δp = FΔt แปลว่า ถ้าแรงกระทำเป็นเวลานานขึ้น (Δt มากขึ้น) การเปลี่ยนโมเมนตัมก็อาจมากขึ้น หรือในทางกลับกัน ถ้าต้องการลดแรงกระแทก ก็มักทำให้เวลาสัมผัสนานขึ้น (เช่น เบาะกันกระแทก) 6) ทริคจำให้ติดหัว p ขึ้นกับ m และ v โดยตรง: เพิ่มมวล 2 เท่า p เพิ่ม 2 เท่า, เพิ่มความเร็ว 2 เท่า p เพิ่ม 2 เท่า เลยเข้าใจได้ว่าทำไมรถบรรทุกที่วิ่งเท่ารถเก๋งถึงหยุดยากกว่า เพราะ m ใหญ่กว่า ทำให้ p ใหญ่กว่า หวังว่าสรุปนี้จะช่วยให้เวลาค้น “สูตร p” แล้วไม่งงว่า p คืออะไร และใช้ p=mv ได้ถูกทั้งหน่วยและทิศทางค่ะ