Preconscious คือ “จิตก่อนสำนึก” หรือ “ระดับจิตที่ยังไม่ได้นึกอยู่ตอนนี้ แต่เรียกขึ้นมาคิดได้” พูดง่ายๆ คือข้อมูล/ความทรงจำที่ไม่ได้อยู่ในความสนใจ ณ ขณะนั้น แต่ถ้ามีตัวกระตุ้นหรือเราตั้งใจนึก ก็หยิบขึ้นมารับรู้ได้ทันทีค่ะ ถ้าเทียบเป็น 3 ระดับแบบที่คนมักสรุปกัน (แนว Freud/จิตวิเคราะห์) - Conscious (จิตสำนึก): สิ่งที่เรารับรู้อยู่ตอนนี้ เช่น “ตอนนี้กำลังอ่านอยู่” “ได้ยินเสียงพัดลม” - Preconscious (จิตก่อนสำนึก): ไม่ได้นึกอยู่ แต่ดึงขึ้นมาได้ เช่น “ชื่อเพื่อนตอน ป.4” “รหัสตู้เก็บของ” “สูตรวิทย์ที่เคยท่อง” - Unconscious (จิตไร้สำนึก): เนื้อหาที่กดไว้ลึกๆ เข้าถึงยาก มักโผล่ผ่านความฝัน/พฤติกรรม/ความรู้สึกบางอย่าง ตัวอย่าง preconscious ที่เจอบ่อยมาก (นึกภาพเหมือนเตรียมสอบแลปกริ๊ง) 1) อยู่ดีๆ ครูถามว่า “น้ำเดือดกี่องศาเซลเซียส?” ตอนแรกไม่ได้คิด แต่พอถามปุ๊บก็ตอบได้ว่า 100°C (ที่ระดับน้ำทะเล) นี่แหละข้อมูลถูก “ดึงขึ้นมา” จาก preconscious 2) เดินผ่านเพลงเก่าๆ แล้วจำเนื้อร้องได้ทั้งที่ไม่ได้ฟังมานาน ข้อมูลเพลงนั้นไม่ได้อยู่ในหัวตลอดเวลา แต่พร้อมถูกเรียกใช้ 3) กำลังทำงานอยู่ แต่พอมีคนถามวันเกิดตัวเอง/เลขบัตรประชาชน (บางคน) ก็สามารถนึกและตอบได้ นี่คือการเข้าถึงข้อมูลที่พักไว้ วิธีจำให้ไม่สับสน - “Pre” = ก่อน = ก่อนจะขึ้นมาอยู่ในความคิดตอนนี้ - Preconscious เหมือน “ลิ้นชักที่เปิดได้” ส่วน Unconscious เหมือน “กล่องที่ล็อกไว้แน่น” ต้องใช้กระบวนการมากกว่าจะเข้าถึง ทำไมคำนี้ถึงออกข้อสอบบ่อย? เพราะเป็นคำพื้นฐานที่ใช้แยกระดับการรับรู้ และมักถามแนว “ต่างจาก unconscious ยังไง” หรือ “ยกตัวอย่างสถานการณ์” แนะนำจำด้วยตัวอย่างชีวิตจริง เช่น ความทรงจำชื่อครูเก่า เบอร์โทรที่เคยใช้ สูตรที่ท่องไว้ จะตอบได้ไวขึ้นค่ะ สรุปสั้นๆ: preconscious คือความคิด/ความจำที่ไม่ได้อยู่ในความสนใจตอนนี้ แต่สามารถเรียกขึ้นมาได้เมื่อมีตัวกระตุ้นหรือเราตั้งใจนึก