เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 58 ในรัชกาลที่ 5
# สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร
พระนามเดิมพระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์
เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 58 ในรัชกาลที่ 5
ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง
(ราชสกุลเดิม สนิทวงศ์)
ประสูติ 12 พฤศจิกายน 2428
หลังประสูติได้ 11 วัน พระมารดาก็ถึงแก่อนิจกรรม
รัชกาลที่ 5 ทรงอุ้มพระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์
มาพระราชทา นสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี
พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าด้วยพระองค์เอง พร้อมตรัสว่า
"...ให้มาเป็นลูกแม่กลาง..."
สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าก็ทรงรับ
พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์พร้อมทั้งพระเชษฐภคินี
คือ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท ไว้ในอุปการะ
โดยทรงเลี้ยงดูเหมือนกับพระราชโอรสของพระองค์เอง
ซึ่งพระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ มีพระชันษาใกล้เคียง
กับสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ
สยามมกุฎราชกุมาร ที่พระราชสมภพเมื่อปี 2421
ทรงเสด็จไปศึกษายังประเทศเยอรมนี
ทรงรับราชการตำแหน่งผู้ช่วยปลัดทูลฉลอง
กระทรวงศึกษาธิการ
และทรงเป็นผู้บัญชาการโรงเรียนราชแพทยาลัย
ทรงปรับปรุงหลักสูตรการเรียนให้ได้มาตรฐาน
โดยเฉพาะการพยาบาลผดุงครรภ์
ทรงดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมมหาวิทยาลัย
และอธิบดีกรมสาธารณสุข
ในสมัยรัฐบาลของจอมพลแปลก พิบูลสงคราม
ทรงถูกกล่าวหาว่ามีส่วนร่วมในกบฏพระยาทรงสุรเดช
ทำให้พระองค์ถูกคุมขังที่เรือนจำกองมหันตโทษ
รวมทั้งถูกถอดออกจากฐานันดรศักดิ์นาน 5 ปี
แต่ได้มีการประกาศสถาปนาพระอิสริยยศฐานันดรศักดิ์
ตามเดิมในสมัยรัฐบาลของพันตรีควง อภัยวงศ์
ในสมัยรัชกาลที่ 9
ทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
และประธานองคมนตรี
สิ้นพระชนม์ที่วังถนนวิทยุ เมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2494
ด้วยพระโรคหืดและโรคพระหทัยวาย พระชันษา 65 ปี
นับเป็นพระราชโอรสรัชกาลที่ 5 ที่พระชันษาสูงที่สุด
และมีพระชนม์ชีพเป็นพระองค์สุดท้าย
หลังจากสิ้นพระชนม์ รัชกาลที่ 9
โปรดเกล้าฯ สถาปนาพระเกียรติยศขึ้นเป็น
“สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร
จุฬาลงกรณราชวโรรส สยามสุขบทบุรัสการี
เมตตาสีตลหฤทัย อาชชวมัททวัธยาศัยสุจารี
วิวิธเมธีวงศาธิราชสนิท นวมริศรสุมันตนบิดุล
ติรตนคุณสรณาภิรักษ์ ประยุรศักดิธรรมิกนาถบพิตร”
และเสด็จฯ ไปในการพระราชพิธีพระราชทาน
เพลิงพระศพ ณ พระเมรุ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
ทรงเป็นต้นราชสกุลรังสิต
เสกสมรสกับหม่อมเอลิซาเบท รังสิต ณ อยุธยา
สตรีชาวเยอรมัน
มีพระโอรส 2 องค์ พระธิดา 1 องค์ คือ
-หม่อมเจ้าปิยะรังสิต รังสิต
-หม่อมเจ้าสนิทประยูรศักดิ์ รังสิต
-ท่านหญิงจารุลักษณ์กัลยาณี บูรณะนนท์
💙 ขอขอบคุณข้อมูลความรู้ดีๆจาก FB Thai classic
#เทรนด์อันดับ1วันนี้ #มะลิพากินแอ่วใช้ #มะลิสวยเสกได้ #มะลิพามูเตลู @มะลิเตียวแอ่วเหนือ @ViangPing massage by Namarli @สวย เฟริมอ่อนวัย style marli @แจสมินพาใช้กินแอ่ว @แจสมินพาใช้กินแอ่ว
ระหว่างหาข้อมูลพระราชวงศ์ในรัชกาลที่ 5 เรามักจะเจอชื่อ “พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท” โผล่คู่กับ “พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์” (ต่อมาคือสมเด็จฯ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร) บ่อยมาก เลยอยากสรุปให้เข้าใจง่ายในมุมคนอ่านทั่วไป เผื่อใครค้นหาชื่อแล้วงงว่าทรงเกี่ยวข้องกันอย่างไร 1) พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิทเกี่ยวข้องกับพระองค์เจ้ารังสิตฯ อย่างไร จากเรื่องเล่าที่หลายแหล่งอ้างถึง หลังประสูติได้ไม่นาน พระมารดาของพระองค์เจ้ารังสิตฯ ถึงแก่อนิจกรรม รัชกาลที่ 5 จึงทรงนำไปถวายให้สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี (พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า) ทรงอุปการะ พร้อมคำที่คนจดจำคือ “...ให้มาเป็นลูกแม่กลาง...” และพระพันวัสสาฯ ก็ทรงรับไว้ในพระอุปการะพร้อม “พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท” ซึ่งเป็นพระเชษฐภคินี (พี่สาว) ทำให้สองพระองค์เติบโตมาในร่มพระบารมีและการเลี้ยงดูใกล้ชิดกันมาก 2) แล้ว “สมเด็จเจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์” คือใคร เกี่ยวอะไรกับเรื่องนี้ เวลาเสิร์ชชื่อสายราชสกุล/พระนามในยุคนั้น บางทีระบบจะแนะนำชื่อ “สมเด็จเจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์” มาด้วย เพราะเป็นกลุ่มคำค้นด้านพระประวัติและพระนามในราชสำนักช่วงปลายรัชกาลที่ 5–รัชกาลที่ 6 ที่ผู้คนค้นต่อกันเป็นทอด ๆ คำแนะนำของเราคือ ให้เช็ก “พระอิสริยยศ” และ “ช่วงเวลา (พ.ศ.)” ทุกครั้ง เพราะชื่อคล้ายกันได้ และบางพระนามมีหลายรูปแบบการสะกด 3) คำว่า “ขังแปด 2517” ทำไมคนถึงค้นคู่กับเรื่องพระประวัติ คำนี้มักถูกค้นในบริบท “ประวัติศาสตร์การเมือง/เรือนจำ/เหตุการณ์ร่วมสมัย” มากกว่า และ พ.ศ. 2517 ก็อยู่คนละยุคกับพระประวัติของสมเด็จฯ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร (สิ้นพระชนม์ พ.ศ. 2494) ดังนั้นถ้าใครเสิร์ชแล้วเจอคำนี้ปนมา แนะนำให้แยกค้นเป็นคนละหัวข้อ เพื่อไม่ให้สับสนกับช่วงที่พระองค์เคยถูกคุมขังจากข้อกล่าวหาทางการเมืองในสมัยหนึ่ง (ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับคำค้น “ขังแปด 2517”) ทริคเล็ก ๆ เวลาอ่านพระประวัติให้ไม่งง: จับ “วันที่สำคัญ” ไว้ก่อน เช่น ประสูติ 12 พฤศจิกายน 2428 (บางภาพ/เอกสารจะเขียนแนวฉลองครบรอบอย่าง “140 ปี วันประสูติ”) แล้วค่อยไล่ลำดับเหตุการณ์เรื่องการศึกษา งานด้านสาธารณสุข และการเมือง จะเห็นภาพชีวิตพระองค์ชัดขึ้นมาก
