คุมจิตตน..ให้อยู่ในคลองกุศล..พ้นทุกข์แน่ๆ
#คุมจิต ..ให้ใช้ชีวิตตามพุทธวิถี
๑. ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํ
ทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ
อุชุํ กโรติ เมธาวี
อุชุกาโรว เตอชนํ ฯ๓๓ฯ
จิตดิ้นรน กลับกลอก
ป้องกันยาก ห้ามยาก
คนมีปัญญา
สามารถดีดให้ตรงได้
เหมือนช่างศรดัดลูกศร
The flickering , fickle mind,
Difficult to guard, difficult to control,
The wise man straightens,
As a fletcher straightens an arrow.
๒. วาริโชว ถเล ขิตฺโต
โอกโมกต อุพฺภโต
ปริผนํทติทํ จิตฺตํ
มารเธยฺยํ ปหาตเว ฯ๓๔ฯ
มัสยาถูกเขาจับโยน
ไปบนบก ย่อมดิ้นรน
เพื่อจะกลับไปยัง
แหล่งน้ำที่เคยอาศัย
จิตใจเราก็เช่นเดียวกัน
ดิ้นรนไปหากามคุณ
เพราะฉะนั้น
จึงควรละเว้นกามคุณเสีย
Like a fish drawn its watery abode
And thrown upon land,
Even so does the mind flutter,
Hence should the realm of passions be shunned.
๓. ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน
ยตฺถกามนิปาติโน
จิติตสิส ทมโถ สาธุ
จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ ฯ๓๕ฯ
จิตควบคุมยาก
เปลี่ยนแปลงเร็ว
ใฝ่ในอารมณ์ตามที่ใคร่
ฝึกจิตเช่นนั้นได้เป็นการดี
เพราะจิตที่ฝึกดีแล้ว
นำความสุขมาให้
Good is it to control the mind
Which is hard to check and swift
And flits wherever it desires.
A subdued mind is conducive to happiness.
๔. สุทุทฺทสั สุนิปุณํ
ยตฺถกามนิปาตินํ
จิตฺตํ รกิเขถ เมธาวี
จิตฺตํ คุตฺตํ สุขาวหํ ฯ๓๖ฯ
จิตเห็นได้ยาก ละเอียดยิ่งนัก
มักใฝ่ในอารมณ์ตามที่ใคร่
ผู้มีปัญญาจึงควร
ควบคุมจิตไว้ให้ดี
เพราะจิตที่ควบคุมได้แล้ว
นำสุขมาให้
Hard to perceive and extremely subtle is this mind,
It roams wherever it desires.
Let the wise man guard it;
A guarded mind is conducive to happiness.
๕. ทูรงฺคมํ เอกจรํ
อสรีรํ คุหาสยํ
เย จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ
โมกฺขนฺติ มารพนฺธนา ฯ๓๗ฯ
จิตท่องเที่ยวไปไกล
เที่ยวไปดวงเดียว
ไม่มีรูปร่าง
อาศัยอยู่ในร่างกายนี้
ใครควบคุมจิตนี้ได้
ย่อมพ้นจากบ่วงมาร
Faring afar, solitary, incorporeal
Lying in the body, is the mind.
Those who subdue it are freed
From the bond od Mara.
การฝึกคุมจิตตามแนวทางพุทธวิถีนั้น มีความสำคัญมากในการดำเนินชีวิตประจำวัน เพราะจิตของมนุษย์นั้นเปรียบเสมือนลูกศรที่อาจจะเหวี่ยงไปไม่ถูกเป้าหมาย หากไม่มีการควบคุมให้ดีเหมือนช่างศรที่ต้องดัดลูกศรให้อยู่ในทิศทางที่ถูกต้อง จากประสบการณ์ที่ได้ลองฝึกสติและควบคุมจิตใจ พบว่าการจดจ่อกับลมหายใจและตั้งสติให้อยู่กับปัจจุบันเป็นวิธีที่ช่วยลดความฟุ้งซ่านและจิตใจดิ้นรนที่มักจะเกิดขึ้นในเวลาที่เครียดหรือวิตกกังวล สอดคล้องกับหลักธรรมที่กล่าวว่าจิตใจนั้นเป็นสิ่งที่ควบคุมยากและเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว จึงต้องใช้ความอดทนและความเข้าใจในการฝึกฝน นอกจากนี้ การละเว้นกามคุณ ที่เปรียบเสมือนไร้แหล่งน้ำของปลาที่ถูกโยนขึ้นบก เป็นวิธีที่ได้ผลดีในการช่วยให้จิตสงบ ไม่แสวงหาแต่สิ่งยั่วยุที่ทำให้กระจายใจ ซึ่งจะนำมาซึ่งความทุกข์ใจ วิตกกังวลดังที่พระพุทธเจ้าทรงสอน สิ่งที่น่าประทับใจอีกอย่างคือการที่จิตเมื่อได้รับการฝึกฝนอย่างมีเหตุผลแล้ว จะกลายเป็นจิตที่นุ่มนวลสุขุมและนำมาซึ่งความสุขที่แท้จริงต่างจากความสุขชั่วคราวที่ได้จากสิ่งภายนอก การฝึกจิตจึงไม่ใช่เรื่องของการบังคับ แต่เป็นการเข้าใจและสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างจิตและตัวเรา สุดท้ายผู้ที่ควบคุมจิตใจได้ดีจะสามารถหลุดพ้นจากบ่วงพันธนาการต่างๆ ที่คอยยึดเหนี่ยวใจให้ทุกข์ทรมาน เปรียบเสมือนการพ้นจากบ่วงมาร เป็นจุดหมายสูงสุดของการปฏิบัติธรรมซึ่งทุกคนสามารถเข้าถึงได้ด้วยการฝึกฝนและความอดทนอย่างสม่ำเสมอ หากใครสนใจ สามารถเริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการทำสมาธิและฝึกสติในชีวิตประจำวัน เช่น การนำเทคนิคหายใจเข้า-ออกเข้ามาช่วยสร้างสมาธิ นั่งพักและตั้งสติเมื่อตัวเองรู้สึกอ่อนล้าหรือฟุ้งซ่าน เทคนิคเหล่านี้จะช่วยให้จิตใจค่อยๆ กลับมาอยู่ในคลองกุศล นำไปสู่ชีวิตที่สงบและพ้นทุกข์ตามแนวทางพระพุทธศาสนาอย่างแท้จริง
