ตะกั่วไม่เกาะปลายหัวแร้ง วิธีแก้ #หัวแร้งบัดกรี #ดีบุก

อาการ “หัวแร้งไม่ติดตะกั่ว/ดีบุก” ส่วนใหญ่เกิดจากปลายหัวแร้งสกปรก มีออกไซด์เกาะ หรือปลายแห้งจนดีบุกไม่ยอมเคลือบ พอปลายไม่เคลือบ ดีบุกก็จะกลิ้งเป็นเม็ด ๆ และถ่ายเทความร้อนไม่ดี ทำให้งานบัดกรีหลุดง่าย ฉันเจอปัญหานี้บ่อยตอนบัดกรีสายไฟ/แผงวงจร DIY เลยสรุปวิธีแก้ที่ทำแล้วเวิร์กไว้ดังนี้ 1) เช็กอุณหภูมิและชนิดตะกั่วก่อน บางทีไม่ได้เสียที่ปลายหัวแร้ง แต่อุณหภูมิต่ำไปหรือใช้ตะกั่วคุณภาพไม่ดี ถ้าเป็นตะกั่วผสมฟลักซ์ทั่วไป ลองตั้งราว ๆ 320–380°C (แล้วแต่ขนาดงาน) ถ้าใช้หัวแร้งวัตต์น้อยกับชิ้นงานใหญ่ ความร้อนตกเร็วก็เหมือน “ไม่ติด” ได้เหมือนกัน 2) ทำความสะอาดปลายหัวแร้งให้ถูกวิธี - ใช้ฟองน้ำชุบน้ำบิดหมาด หรือใยทองเหลืองเช็ดคราบดำออก - จากนั้น “เติมดีบุก” ทันทีให้ปลายมีฟิล์มเงา ๆ เคลือบอยู่เสมอ (อย่าปล่อยปลายแห้ง) ทริคที่ช่วยมากคือ เวลาเช็ดแล้วให้ปาดดีบุกใหม่ทุกครั้ง ปลายจะไม่ไหม้เร็ว 3) ชุบดีบุกใหม่ (re-tin) เมื่อปลายด้าน/ดำ ถ้าปลายเริ่มเป็นคราบดำหนา เช็ดไม่ออก ให้เพิ่มฟลักซ์ (rosin flux) แล้วแตะดีบุกให้ไหลเคลือบปลายจนเงา ถ้ายังไม่ติด อาจต้องใช้ “น้ำยาฟื้นฟูปลายหัวแร้ง” ที่บางยี่ห้อเรียก refresher (ในรูปฉันเคยใช้แบบ MECHANIC) วิธีใช้คือจุ่ม/แตะปลายลงในกระปุกน้ำยาแป๊บเดียว แล้วรีบปาดดีบุกเคลือบทันที ปลายจะกลับมารับดีบุกง่ายขึ้น 4) หลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้ปลายพังเร็ว - อย่าขัดปลายด้วยกระดาษทรายหยาบ/ตะไบแรง ๆ บ่อย ๆ เพราะจะทำลายชั้นเคลือบปลายหัวแร้ง - อย่าทิ้งหัวแร้งร้อน ๆ ไว้นานโดยไม่เคลือบดีบุก (ปลายจะแห้งและออกไซด์เกาะ) - ปิดเครื่องหรือปรับอุณหภูมิต่ำลงเมื่อพักงาน 5) เสริมสำหรับสาย DIY: ที่ดูดตะกั่วทำเองใช้ได้จริงไหม? ถ้าถอดบัดกรีบ่อย ๆ “ที่ดูดตะกั่ว” ช่วยมาก แบบ DIY ที่ทำจากสปริง/กระบอกดูดอาจพอใช้ในงานง่าย ๆ แต่หัวใจคือ ต้องมีฟลักซ์และให้ตะกั่วละลายเต็มที่ก่อนค่อยดูด ไม่งั้นจะเหลือคราบตะกั่วติดรู/แพด ทำให้คิดว่าหัวแร้งไม่ติดอยู่ดี ถ้าทำครบแล้วยังไม่หาย มีโอกาสว่าปลายหัวแร้งเคลือบสึกจนหมดหรือไหม้ถาวร เปลี่ยนปลายใหม่จะจบที่สุด (และงานบัดกรีจะกลับมาไหลสวยเหมือนเดิม)