วิธีล้างไวรัสโฆษณา แบบละเอียด

ถ้าโทรศัพท์ Android ของเรา “เข้าแอพแล้วมีโฆษณา” หรือมีโฆษณาเด้งขึ้นหน้าจอแม้ไม่ได้เปิดอะไร ส่วนใหญ่เข้าข่าย “ไวรัสโฆษณา” (adware) มากกว่าจะเป็นไวรัสหนักๆ วิธีล้างไวรัสโฆษณาในโทรศัพท์ที่ผมใช้แล้วได้ผลกับหลายรุ่น (Samsung/OPPO/vivo ฯลฯ) ทำตามเป็นขั้น ๆ แบบนี้ได้เลย 1) สังเกตอาการให้ชัดก่อน - โฆษณาเด้งตอนปลดล็อก/กดปุ่ม Home - มีไอคอนแอปแปลก ๆ โผล่มาเอง หรือชื่อคล้ายแอประบบ - เปิดเบราว์เซอร์แล้วเด้งไปเว็บแปลก ๆ ถ้าอาการเกิด “หลังติดตั้งแอปใหม่” โอกาสสูงมากว่าแอปนั้นเป็นต้นเหตุ 2) เข้า Safe Mode เพื่อหยุดแอปแปลก ๆ ชั่วคราว การเข้าต่างกันเล็กน้อยตามยี่ห้อ แต่หลัก ๆ คือกดปุ่ม Power ค้าง > แตะค้างที่ “ปิดเครื่อง” > เลือก Safe mode (บางรุ่นใช้กดลดเสียงค้างตอนบูต) พอเข้า Safe mode แล้วโฆษณามักจะหยุด ทำให้เราลบแอปตัวปัญหาได้ง่ายขึ้น 3) ไล่หาแอปต้องสงสัยแล้วถอนการติดตั้ง ไปที่ การตั้งค่า > แอป (Apps) > เรียงตาม “ติดตั้งล่าสุด” แล้วไล่ดูแอปที่ไม่คุ้น/ไม่มีไอคอนชัด/ชื่อแปลก ๆ จากนั้นถอนการติดตั้งทันที ถ้าถอนออกไม่ได้ ให้ดูข้อถัดไปเรื่องสิทธิ์ผู้ดูแล 4) เช็กสิทธิ์ที่ทำให้โฆษณาเด้งขึ้นหน้าจอ - การตั้งค่า > แอป > การเข้าถึงพิเศษ (Special access) - “แสดงทับบนแอปอื่น” (Appear on top) ปิดให้แอปที่ไม่จำเป็น - “ติดตั้งแอปไม่รู้จัก” ปิดให้แอป/เบราว์เซอร์ที่ไม่ควรติดตั้งไฟล์เอง - “การเข้าถึงการช่วยเหลือ (Accessibility)” ปิดให้แอปที่ไม่รู้จัก (อันนี้เจอบ่อยมาก) 5) ถ้าถอนแอปไม่ได้ ให้ปิด Device Admin ก่อน ไปที่ การตั้งค่า > ความปลอดภัย > แอปผู้ดูแลอุปกรณ์ (Device admin apps) แล้วเอาติ๊กออกจากแอปที่ไม่รู้จัก จากนั้นกลับไปถอนการติดตั้งใหม่ 6) สแกนความปลอดภัยผ่าน Play Store (และล้างแคช) เปิด Play Store > โปรไฟล์ > Play Protect > สแกน เพื่อตรวจแอปอันตรายเพิ่มเติม จากนั้นแนะนำให้ล้างแคชเบราว์เซอร์ (Chrome) และลบการแจ้งเตือนเว็บแปลก ๆ ที่เผลอกดอนุญาต: Chrome > การตั้งค่า > การแจ้งเตือน/การตั้งค่าไซต์ 7) วิธีป้องกันไม่ให้ “โทรศัพท์เป็นไวรัส” ซ้ำ - ติดตั้งแอปจาก Play Store เท่านั้น และดูรีวิว/ยอดดาวก่อนโหลด - อย่ากดอนุญาต “แสดงทับหน้าจอ/Accessibility” ให้แอปที่ไม่จำเป็น - หลีกเลี่ยงไฟล์ .apk จากลิงก์โฆษณา หรือแอป “ตัวช่วยเร่งเครื่อง/ดูดแบต/ทำความสะอาด” ที่ไม่น่าเชื่อถือ ถ้าทำครบแล้วยังมีโฆษณาเด้ง แนะนำเช็กอีกครั้งว่าแอปไหนยังมีสิทธิ์แสดงทับหน้าจอ หรือสุดท้ายค่อยสำรองข้อมูลแล้วรีเซ็ตเครื่อง (Factory reset) เป็นทางเลือกปิดเกมครับ