เวลาปวดท้องเมนส์หนัก ๆ เรามักพิมพ์หา “ยาลดอาการปวดท้องเมนส์” แล้วก็เจอชื่อยาเต็มไปหมด จนไม่แน่ใจว่าอันไหนเหมาะกับเรา จริง ๆ หลักการเลือกง่ายมากคือดู “อาการ” + “โรคประจำตัว/ยาที่ใช้อยู่” ก่อน 1) ยาที่ใช้บ่อยที่สุด: กลุ่มแก้ปวดลดอักเสบ (NSAIDs) ถ้าปวดแบบบีบ ๆ เกร็ง ๆ ช่วงวันแรก ๆ ของประจำเดือน ส่วนใหญ่เกิดจากสารพรอสตาแกลนดินสูง ยากลุ่ม NSAIDs ช่วยได้ดี เพราะลดการอักเสบและลดการบีบตัวของมดลูก ตัวอย่างเช่น ibuprofen / naproxen / diclofenac (อ่านฉลากหรือถามเภสัชกรเรื่องขนาดยา) ทริคที่หลายคนเวิร์ก: กิน “ตั้งแต่เริ่มรู้สึกตึง ๆ” หรือทันทีที่เริ่มปวด ไม่ปล่อยให้ปวดลาม และควรกินหลังอาหาร/พร้อมอาหารเพื่อลดการระคายท้อง ข้อควรระวัง: คนที่เป็นโรคกระเพาะรุนแรง แผลในกระเพาะ เลือดออกง่าย โรคไต โรคหัวใจบางชนิด หรือกำลังกินยาละลายลิ่มเลือด ควรเลี่ยง/ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน 2) ถ้าปวดแบบเกร็งท้องร่วมท้องอืด: ยาคลายกล้ามเนื้อ บางคนจะรู้สึกปวดบิดเหมือนลำไส้เกร็งร่วมด้วย อาจมีการใช้ยาคลายกล้ามเนื้อ (antispasmodic) ช่วยเรื่องเกร็งได้ แต่ถ้าเป็น “ปวดเมนส์” อย่างเดียว NSAIDs มักตอบโจทย์กว่า 3) พาราเซตามอลช่วยได้ไหม? พาราเซตามอลช่วยลดปวดได้ระดับหนึ่ง เหมาะกับคนที่กิน NSAIDs ไม่ได้ แต่โดยรวมมักเอา “ปวดท้องเมนส์แบบบีบ” ไม่อยู่เท่า NSAIDs และต้องระวังไม่กินเกินขนาดต่อวัน (หลีกเลี่ยงการซ้ำกับยาแก้หวัดที่มีพาราเซตามอลผสม) 4) วิธีบรรเทาปวดแบบไม่ใช้ยา (ทำคู่กันแล้วดีขึ้นไว) - ประคบร้อน: ถุงน้ำร้อน/แผ่นประคบร้อนที่ท้องน้อย 15–20 นาที ช่วยคลายเกร็งได้จริง - ขยับเบา ๆ: เดินช้า ๆ ยืดสะโพก/หลังล่าง โยคะท่าผ่อนคลาย ลดการเกร็งของกล้ามเนื้อ - ดื่มน้ำอุ่น และลดคาเฟอีน/ของหวานจัด/เค็มจัดช่วงวันปวดมาก เพราะบางคนยิ่งบวมยิ่งตึง - นอนให้พอ: พักผ่อนน้อยทำให้รับรู้ความปวดมากขึ้น 5) ของกินที่ช่วยซัพพอร์ตช่วงเมนส์ (ทำง่ายกับของตุนเข้าบ้าน) จากของแนว ๆ ที่หลายบ้านชอบตุน เช่น กรีกโยเกิร์ต/คอทเทจชีส/ถั่วต่าง ๆ/อกไก่/ผักผลไม้ ลองจัดเป็นมื้อเบา ๆ ได้เลย - โปรตีนย่อยง่าย (อกไก่ โยเกิร์ต) ช่วยอิ่มนาน ไม่เหวี่ยงน้ำตาล - แมกนีเซียม/โอเมก้า-3 (ถั่วบางชนิด ปลา) บางคนรู้สึกช่วยเรื่องตึงเกร็ง - ผลไม้เบอร์รี่/มะเขือเทศทานสด: ได้สารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยเรื่องอักเสบโดยรวม 6) เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์ - ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนใช้ยาแล้วไม่ดีขึ้น - ปวดร่วมกับไข้ ตกขาวผิดปกติ เลือดออกมากผิดปกติ หน้ามืด - ปวดมากหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือปวดทุกเดือนจนกระทบชีวิต - เริ่มปวดหนักแบบผิดจากเดิม หรือเริ่มปวดมากหลังอายุ 25–30 ปี (ควรคัดกรองภาวะเช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่/เนื้องอกมดลูก) สรุปสั้น ๆ: ถ้าเป็นปวดท้องเมนส์ “แบบบีบเกร็ง” ส่วนใหญ่ NSAIDs มักได้ผลดี แต่ต้องดูข้อห้ามของตัวเองเสมอ ถ้าไม่ชัวร์ แนะนำคุยกับเภสัชกรที่ร้านยา พร้อมบอกโรคประจำตัว ยาที่กินอยู่ และอาการแบบละเอียด จะเลือกยาลดอาการปวดท้องเมนส์ได้ปลอดภัยกว่าเยอะ