#ภารกิจปั้นครีเอเตอร์ไฟแรง

Empyema Thoracis

เมื่อ “น้ำในเยื่อหุ้มปอด” เปลี่ยนเป็น “หนอง” และทุกลมหายใจเริ่มถูกคุกคาม

ผู้ป่วยเริ่มต้นด้วยอาการไข้ ไอ เจ็บหน้าอก และหอบเหนื่อยจากปอดอักเสบ

หลายรายได้รับยาปฏิชีวนะแล้วอาการดีขึ้น

แต่บางรายกลับหายใจลำบากมากขึ้น ไข้ไม่ลด และภาพเอกซเรย์พบของเหลวในช่องเยื่อหุ้มปอด

เมื่อตรวจดูดของเหลวออกมา…

กลับพบว่าไม่ใช่น้ำธรรมดา

แต่คือ “หนอง”

ภาวะนี้เรียกว่า Empyema Thoracis

โรคที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคเพียงอย่างเดียว

แต่เกิดจากการอักเสบที่ทำให้ปอดถูกกดเบียด การแลกเปลี่ยนก๊าซลดลง และอาจนำไปสู่ภาวะติดเชื้อรุนแรงหากไม่ได้รับการรักษา

Empyema Thoracis คืออะไร?

Empyema Thoracis คือ

การมีหนองสะสมอยู่ในช่องเยื่อหุ้มปอด (Pleural Space)

มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ลุกลามจาก

🫁 Pneumonia (สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด)

หรือเกิดจาก

● Lung Abscess

● Thoracic Surgery

● Chest Trauma

● Esophageal Rupture

จุดเริ่มต้นของโรค

เมื่อเกิดการติดเชื้อที่ปอด

เชื้อและสารอักเสบกระตุ้นให้หลอดเลือดฝอยในเยื่อหุ้มปอดมีความสามารถในการซึมผ่านเพิ่มขึ้น

เกิดของเหลวสะสมในช่องเยื่อหุ้มปอด

เรียกว่า Parapneumonic Effusion

หากการติดเชื้อยังดำเนินต่อไป

เม็ดเลือดขาว โดยเฉพาะ Neutrophils จะเคลื่อนเข้าสู่ช่องเยื่อหุ้มปอดเพื่อกำจัดเชื้อ

เมื่อเม็ดเลือดขาวตายร่วมกับแบคทีเรียและเศษเซลล์

จะเกิดเป็น หนอง (Pus)

นี่คือจุดเริ่มต้นของ Empyema

3 ระยะของ Empyema

1. Exudative Stage

ของเหลวเริ่มสะสม

ยังไม่มีหนองมาก

การระบายของเหลวและให้ยาปฏิชีวนะมักได้ผลดี

2. Fibrinopurulent Stage

เกิดการสร้าง Fibrin

เกิดพังผืดแบ่งหนองออกเป็นหลายช่อง (Loculation)

การระบายหนองทำได้ยากขึ้น

3. Organizing Stage

Fibroblast สร้างพังผืดหนาหุ้มปอด

เกิด Pleural Peel

ปอดขยายตัวไม่ได้

เรียกว่า Trapped Lung

ผู้ป่วยมักต้องได้รับการผ่าตัด Decortication

ผลกระทบต่อระบบหายใจ

เมื่อหนองสะสมมากขึ้น

จะกดเบียดเนื้อปอด

ทำให้

🫁 Lung Expansion ลดลง

🫁 Functional Residual Capacity ลดลง

🫁 Compliance ของปอดลดลง

ถุงลมบางส่วนแฟบ (Atelectasis)

เกิด Ventilation–Perfusion Mismatch (V/Q Mismatch)

ผู้ป่วยจึงมี

● หายใจเร็ว

● หอบเหนื่อย

● SpO₂ ลดลง

● เจ็บหน้าอกเวลา หายใจเข้า (Pleuritic Chest Pain)

หากไม่ได้รักษา อาจเกิด Respiratory Failure ได้

ผลกระทบต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด

เมื่อออกซิเจนในเลือดลดลง

หัวใจต้องเพิ่มการสูบฉีด

เกิด Tachycardia

หากการติดเชื้อรุนแรง

อาจเกิด

● Sepsis

● Vasodilation

● Hypotension

● Septic Shock

ผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน

เชื้อแบคทีเรียกระตุ้นการหลั่ง Cytokines เช่น

● TNF-α

● IL-1

● IL-6

ทำให้เกิดไข้สูง หนาวสั่น และการอักเสบทั่วร่างกาย

หากควบคุมเชื้อไม่ได้ อาจเกิด Multi-organ Dysfunction ได้

ผลกระทบต่อระบบไต

ภาวะ Hypotension และ Sepsis ทำให้เลือดไปเลี้ยงไตลดลง

เกิด Acute Kidney Injury (AKI)

จึงต้องติดตาม Urine Output และค่า Creatinine อย่างใกล้ชิด

ผลกระทบต่อระบบเผาผลาญ

ผู้ป่วยมักมี

● ไข้สูง

● Catabolic State

● Albumin ต่ำ

● เบื่ออาหาร

ส่งผลให้แผลหายช้า ภูมิคุ้มกันลดลง และเสี่ยงต่อการติดเชื้อซ้ำ

การวินิจฉัย

ควรสงสัย Empyema ในผู้ป่วย Pneumonia ที่อาการไม่ดีขึ้นหลังได้รับยาปฏิชีวนะ

การตรวจที่สำคัญ ได้แก่

✅ Chest X-ray

✅ Ultrasound Thorax

✅ CT Chest

✅ Thoracentesis

ผลตรวจน้ำในเยื่อหุ้มปอดที่สนับสนุน Empyema

● ลักษณะเป็นหนอง

● pH < 7.2

● Glucose ต่ำ

● LDH สูง

● Gram stain หรือ Culture ให้ผลบวก

หลักการรักษา

1. Antibiotic

ให้ยาครอบคลุมเชื้อที่เป็นสาเหตุ และปรับตามผลเพาะเชื้อ

2. Drainage

ใส่ Intercostal Chest Drain (ICD) เพื่อระบายหนอง

หากมี Loculation อาจให้ยาละลายพังผืดในช่องเยื่อหุ้มปอดตามข้อบ่งชี้

3. Surgery

ในรายที่เกิด Pleural Peel หรือระบายหนองไม่ได้

อาจต้องผ่าตัด VATS หรือ Decortication

บทบาทสำคัญของพยาบาล

ประเมินระบบหายใจ

ติดตาม

● RR

● SpO₂

● Breath Sounds

● Work of Breathing

เพื่อประเมินการแลกเปลี่ยนก๊าซ

ดูแลสายระบายทรวงอก (Chest Tube)

● ตรวจตำแหน่งสาย

● ประเมินสีและปริมาณสิ่งระบาย

● ตรวจระบบ Water Seal และ Suction

● เฝ้าระวัง Air Leak และการอุดตันของสาย

เฝ้าระวังการติดเชื้อ

ติดตาม

● Temperature

● WBC

● CRP/Procalcitonin (ถ้ามี)

● อาการของ Sepsis

ส่งเสริมการขยายตัวของปอด

● จัดท่า High Fowler’s

● กระตุ้น Deep Breathing

● Incentive Spirometry

● Early Ambulation เมื่ออาการคงที่

การควบคุมอาการปวด

อาการเจ็บหน้าอกจากสายระบายหรือการอักเสบ ทำให้ผู้ป่วยหายใจตื้น

การบรรเทาปวดอย่างเหมาะสมจะช่วยให้ผู้ป่วยไอ ขับเสมหะ และหายใจลึกได้ดีขึ้น

ดูแลด้านโภชนาการ

สนับสนุนอาหารโปรตีนและพลังงานเพียงพอ เพื่อส่งเสริมภูมิคุ้มกันและการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ

สิ่งที่พยาบาลควรจดจำ

Empyema Thoracis ไม่ใช่เพียง “หนองในช่องเยื่อหุ้มปอด”

แต่คือภาวะที่การอักเสบทำให้ปอดถูกกดเบียด การแลกเปลี่ยนออกซิเจนลดลง และหากควบคุมการติดเชื้อไม่ได้ อาจลุกลามเป็น Sepsis และอวัยวะล้มเหลวหลายระบบ

การประเมินผู้ป่วยอย่างละเอียด

การดูแลสายระบายทรวงอกอย่างถูกต้อง

การเฝ้าระวังการหายใจและการติดเชื้อ

รวมถึงการส่งเสริมให้ปอดกลับมาขยายตัว

คือหัวใจสำคัญของการพยาบาลผู้ป่วย Empyema

เพราะในโรคนี้…

“การระบายหนองออกจากช่องเยื่อหุ้มปอด ไม่ได้เป็นเพียงการเอาของเสียออกจากร่างกาย แต่คือการคืนพื้นที่ให้ปอดกลับมาขยายตัว และคืนทุกลมหายใจให้กับผู้ป่วยอีกครั้ง”

#NurseKnow

#Empyemathoracis

#icunurse

#criticalcare

#nursingknowledge