โทษของโซเดียม เราควรรู้

หลายคนได้ยินคำว่า “โซเดียมในร่างกายสูง” แล้วจะนึกถึงความดันโลหิตสูงทันที ซึ่งก็จริงส่วนหนึ่ง แต่จากประสบการณ์ส่วนตัว พอเริ่มสังเกตตัวเองจริงๆ จะเห็นสัญญาณเล็กๆ ก่อน เช่น กระหายน้ำบ่อยมากหลังมื้ออาหาร รู้สึกท้องอืด หน้าบวมตอนตื่นเช้า หรือบวมบริเวณข้อเท้าเวลาเดิน/นั่งนานๆ อาการเหล่านี้มักเกิดจากร่างกายกักน้ำไว้มากขึ้น เพราะโซเดียมดึงน้ำไว้ในร่างกาย ทำให้ปริมาณเลือดเพิ่มและหัวใจทำงานหนักขึ้น โซเดียมไม่ได้เลวไปหมดนะคะ ประโยชน์ของโซเดียมคือช่วยรักษาสมดุลน้ำในร่างกาย ช่วยการทำงานของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ (รวมถึงกล้ามเนื้อหัวใจ) แต่ปัญหาคือเราได้ “เกิน” ง่ายมากจากอาหารแปรรูป อาหารสำเร็จรูป น้ำจิ้ม ซอสต่างๆ บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ไส้กรอก แฮม รวมถึงอาหารนอกบ้านที่มักปรุงรสจัดโดยไม่รู้ตัว ถ้าถามว่าโซเดียมในร่างกายสูงอันตรายไหม—อันตรายตรงที่เป็นปัจจัยเสี่ยงสะสมค่ะ ระยะสั้นอาจเจอ กระหายน้ำ เหนื่อยง่าย ท้องอืด บวมน้ำ และความดันขึ้นชั่วคราว แต่ระยะยาวเสี่ยงความดันโลหิตสูงเรื้อรัง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง และทำให้ไตทำงานหนักขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดไตเสื่อม/ไตวายเรื้อรังได้ โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว ทริคที่ฉันใช้เพื่อลดโซเดียมแบบไม่เครียดคือ 1) ชิมก่อนปรุง ลดการเติมน้ำปลา/ซีอิ๊วเพิ่ม 2) เลือก “น้ำจิ้มแยก” แล้วจิ้มแต่นิดเดียว 3) เลี่ยงการซดน้ำซุป (น้ำซุปมักโซเดียมสูง) 4) สลับมื้อด้วยอาหารทำเองง่ายๆ เช่น ต้มจืด ผัดผักรสอ่อน 5) อ่านฉลากโภชนาการ โดยดูคำว่า “โซเดียม” ต่อหนึ่งหน่วยบริโภค เพราะบางถุงดูเหมือนน้อย แต่กินทั้งถุงคือหลายหน่วย ถ้ามีอาการบวมชัด ความดันสูงบ่อย หรือสงสัยว่าโซเดียมในร่างกายสูงจากผลตรวจ ควรคุยกับแพทย์และนักกำหนดอาหารร่วมด้วยนะคะ เพราะบางคนต้องปรับตามโรคไต/หัวใจเป็นพิเศษ แต่สำหรับคนทั่วไป แค่เริ่มลดเค็มทีละนิดและสังเกตอาการ บอกเลยว่าตัวเบาขึ้นและบวมน้อยลงได้จริง